• 1405 شنبه 30 آبان
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
fhk; whnvhj بانک ملی بیمه ملت

30 شماره آخر

  • شماره 5575 -
  • 1402 شنبه 18 شهريور

دين متين

سيد عطاءالله مهاجراني

متين جزو كليدواژه‌هاي قرآن مجيد است. واژه‌اي خوش‌ساخت و موسيقايي! در وصف «قوت» و «كيد» به كار رفته است. هر دو مورد نيز سخن درباره خداوند متعال است، نيرو و قدرت و قوت خداوند متين است. يعني هيچ‌گونه سستي و تزلزل و اضطراب و دگرگوني و نياز و ناتواني و بي‌نوايي و محدوديت و اثر‌پذيري در خداوند راه ندارد. اين واژه متين در زبان پيامبر اسلام صلوات‌الله عليه، درباره دين به كار رفته است. پيامبر به امام علي فرمود «ان هذا الدين متين» اين دين يعني اسلام متين است. 
شايد تمثيلي ما را به شناخت موضوع نزديك‌تر كند. كشتي كه در درياها سفر مي‌كند. وقتي لنگر متناسب داشته باشد، ناخدا و سرنشينان كشتي از توفان‌ها و گرداب‌ها هراسي ندارند. به تعبير جلال‌الدين بلخي، كشتي كه لنگر ندارد، كژ و مژ مي‌شود: «چون كشتي بي‌لنگر كژ مي‌شد و مژ مي‌شد!» خداوند متين است، و دين او نيز متين است. بديهي است ديني يا گرايش ديني كه متناسب با سرشت انساني است، به انسان طمانينه و تعادل و نيرو و پايداري و نشاط مي‌بخشد.
پرسش مهمي كه با آن روبه‌رو هستيم، اين است كه دين متين، چگونه معرفي و تبيين مي‌شود؟ كدام مولفه، مهم‌ترين وجه دين است؟ پيامبر اسلام هم به شكل ايجابي و هم سلبي، دين متين را تفسير و تبيين كرده‌اند: 
يكم: دين متين مبتني و متكي بر «رفق» يعني مدارا تحقق مي‌يابد. مدارا را بايست به عنوان سلوك ديني برگزيد. تعبير پيامبر اسلام اين است: «يا علي ان هذا الدين متين، فاوغل فيه برفق»(۱) ‌اي علي! اين دين متين است، با مدارا به ژرفاي دين راه پيدا كن! «اوغل» به معني ژرف‌كاوي و نگاهي است كه افق‌هاي دور دست را مي‌نگرد. پيامبر نگفته است: «فادخل فيه» در اين دين وارد شو. گفته است به ژرفاي اين دين راه پيدا كن. اين امر با مدارا محقق مي‌شود، نه با اجبار و سختگيري. 
دوم: وجه دومي نيز در سخن پيامبر اسلام آمده است. دين نبايست بر جان انسان تحميل شود و سنگيني كند. مثل اسب ناهمواري كه انسان را به مقصد نمي‌رساند. افراط انسان را به سرانجام نمي‌رساند. ماهي در دريا، احساس سبكي مي‌كند. اگر آب دريا آلوده يا مسموم باشد، ماهيان يا حتي نهنگ‌ها به سمت ساحل مي‌آيند تا فرصتي براي زندگي پيدا كنند!
واقعيت اين است، كه ما در تبليغ و ترويج و تبيين دين گاه و البته بيشتر از گاه، با جاي مدارا و مرافقت، از زبان قدرت استفاده كرده‌ايم. با اجبار خواسته‌ايم دين را ترويج كنيم. نمي‌شود! چنانكه به عنوان يك موضوع و بلكه مساله اجتماعي ما در ايران، با كاهش جمعيت روبه‌رو هستيم. اين امر را كه نمي‌توان با اجبار و فشار حل كرد. وقتي جوانان ازدواج نمي‌كنند، اگر هم ازدواج كردند، خانواده‌هاي نو بنياد، بنيادشان مستحكم نيست يا گرايشي به فرزندآوري نشان نمي‌دهند، پيداست، مي‌بايست راه و رسم ديگري برگزيد. اوحدي در جام جم در صفت پيشواي ديني يا راهنماي معنوي و اخلاقي سروده است: 
شيخ را علم شرع بايد و دين
حكمتي كان بود درست و متين
نفسي طيب و دمي مُشكي
سرو مغزي منزه از خشكي 
حكمت در واقع، پل زدن بين خرد انساني و عاطفه و احساس اوست. خرد ناب و عاطفه گرم. اين آميزه سرنوشت‌ساز است. خردي كه همواره زنده و مثل سرو سبز و روينده و خوش‌نماست. بيزار و بري از خشكي و سختگيري و تعصب و خامي است. گويي شعر اوحدي در واقع تفسير يا تصوير سخن پيامبر است. همه مختصات سخن پيامبر اسلام در هر دو بُعد، اثباتي و نفي در اين شعر آمده است. اين موضوع هنگامي اهميت بيشتري پيدا مي‌كند، كه مخاطب ما جوانان هستند. آنان سخنان مختلف را مي‌شنوند و مي‌سنجند و داوري مي‌كنند. در تعامل زنده و آني با يكديگر و بلكه با جهان هستند. مثل ماهي در درياي فضاي مجازي شنا مي‌كنند! در چنين موقعيت و احوال، اگر زبان تبيين دين، تبيين دين متين و زباني مبتني بر مدارا و محبت نباشد، به سخنان ما گوش نمي‌كنند. فاصله مي‌گيرند. سكوت مي‌كنند يا واكنش نشان مي‌دهند. گسست‌هاي نسلي و اجتماعي پيش مي‌آيد، مرجعيت‌هاي فكري و اخلاقي آسيب مي‌بينند و جامعه با ناهنجاري روبه‌رو مي‌شود. چاره‌اش توجه و تاكيد بر «دين متين» و مدارا و پرهيز از اجبار و افراط به عنوان خط مشي و سلوك است.

پي نوشت: 
 (۱) شيخ حرّ عاملي، وسائل الشيعه، ج ۱ ص ۱۱۰

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
وب گردی
هدیه همراه اول به اصفهانی‌ها در روز نکوداشت این شهر قدردانی معاون رییس جمهوری از عملکرد بانک ملت در حوزه شرکت های دانش بنیان ایران‌کارت؛ ابزار تازه بانک ملی ایران برای جلب رضایت و وفاداری مشتریان مدیرعامل بانک ملی ایران خواستار بازطراحی سازوکار مشارکت بازار پول و سرمایه شد؛ تأمین مالی پروژه های بزرگ به معماری جدید نیاز دارد رونمایی از ویدئوکال سپینوی بانک صادرات ایران/ قدردانی وزیر امور اقتصادی و دارایی از خدمت‌رسانی نوین به شهروندان/ افشین خانی: اعتماد مشتریان، پایه طراحی محصولات جدید خواهد بود تاکید مدیرعامل بانک صادرات ایران بر ارائه خدمات نوین و کارآمد به مشتریان آغاز به کار هیئت مدیره جدید بانک صادرات ایران حضور بانک صادرات ایران در نمایشگاه بورس، بانک و بیمه پرداخت 118 هزار وام قرض‌الحسنه در بانک صادرات ایران رونمایی از سه محصول فناورانه بانك ملت در نمایشگاه نظام مالی؛ از تأمین مالی یكپارچه تا سامانه های شركای تجاری و مدیریت ثروت