• 1405 شنبه 30 آبان
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
fhk; whnvhj بانک ملی بیمه ملت

30 شماره آخر

  • شماره 6140 -
  • 1404 چهارشنبه 26 شهريور

مولانا در هند؛ سفري بي‌مرز

دكتر كبري (شيرين) معصومي

مولانا جلال‌الدين بلخي، شاعر و عارف قرن هفتم هجري، هيچ‌گاه قدم به خاك هند نگذاشت، اما انديشه و كلمات او، راهي طولاني را پيمودند و بي‌آنكه خود بداند، در خانقاه‌ها، مدارس و محافل صوفيان شبه‌قاره جا خوش كردند. اين همان جادوي شعر و عرفان است؛ سفر بي‌پايان كلمات.
پس از درگذشت مولانا، مثنوي معنوي و ديوان شمس دست ‌به دست ميان اهل معرفت گشت. سلسله‌هاي صوفي به‌ويژه چشتيه در هند، نقش مهمي در معرفي اشعار او داشتند. در حلقه‌هاي ذكر و سماع، صداي مولانا شنيده مي‌شد؛ گاه در زبان فارسي و گاه ترجمه ‌شده به اردو و هندي. صوفيان هندي دريافتند كه روح عرفان مولانا، همزبان دل‌هايشان است. شاعر و موسيقيدان نامدار هند، اميرخسرو دهلوي، گرچه هم‌عصر مولانا نبود، اما در فضاي فكري و معنوي پرورش يافت كه از او تاثير پذيرفته بود. موسيقي قوالي كه اميرخسرو پايه‌گذاري كرد، نمونه‌اي برجسته از تاثير انديشه مولانا در هنر شبه‌قاره است. مضامين عشق الهي، وجد معنوي و سوز فراق كه در شعر مولانا موج مي‌زند، در قوالي‌ها نمود پيدا كرده است و مخاطب را به حالتي از اتصال با هستي مي‌برد. در قوالي‌هاي امروزي نيز هنوز بسياري از ابيات مولانا خوانده مي‌شوند و نوازندگان و خوانندگان تلاش مي‌كنند همان شور و وجد شاعر را به شنونده منتقل كنند. اين موسيقي نه فقط سرگرمي، بلكه نوعي تجربه معنوي و رازآلود است كه الهام‌بخش انديشه و قلب مخاطب است. مي‌توان گفت، موسيقي قوالي در هند و پاكستان، پل مستقيم انديشه‌هاي مولانا به نسل‌هاي بعدي است؛ از قونيه تا لاهور و دهلي، بي‌آنكه خود مولانا هرگز پا به اين سرزمين‌ها گذاشته باشد. دوران گوركانيان هند، نقطه اوج حضور انديشه‌هاي مولانا بود. اكبرشاه و جانشينانش علاقه‌اي ويژه به مثنوي داشتند. روايت است كه خود اكبرشاه ابياتي از مولانا را از حفظ مي‌خواند. در مدارس و خانقاه‌ها، مثنوي به عنوان متني عرفاني تدريس مي‌شد و شارحان بسياري در هند بر آن شرح نوشتند. اين توجه، مولانا را از چهره‌اي ايراني به فرامرزي تبديل كرد. زبان او فارسي است، اما خود را متعلق به هيچ ‌جا و در عين حال همه ‌جا مي‌داند. اگر كالاها از طريق جاده ابريشم به هند مي‌رسيدند، افكار و اشعار نيز از همين مسير سفر مي‌كردند. مثنوي در نسخه‌هاي خطي، به همراه كاروان‌ها، به شبه‌قاره رسيد و در آنجا تكثير شد. انديشه مولانا همچون ابريشم لطيف، تار و پود فرهنگ ايراني-هندي را به هم پيوند داد. امروز هم اگر در لاهور يا دهلي در مجلسي قوالي بنشينيد، بعيد است كه صداي مولانا را نشنويد. از زبان صوفيان و هنرمندان، ابياتي چون:   «نه من بيهوده گرد كوچه و بازار مي‌گردم 
 مذاق عاشقي دارم پي ديدار مي‌گردم»
همچنان طنين‌انداز است. اين همان سفري است كه قرن‌ها پيش آغاز شد و هنوز ادامه دارد؛ سفري كه نشان مي‌دهد شعر و عشق مرزي نمي‌شناسند. مولانا به هند سفر نكرد، اما شعر و انديشه‌اش چنان سفر كرد كه حضورش در اين سرزمين همچنان زنده است. اين يادآوري به ما نشان مي‌دهد كه گاهي بزرگ‌ترين سفرها، آنهايي هستند كه با دل و انديشه آغاز مي‌شوند و هيچ مرزي آنها را محدود نمي‌كند.
پي‌نوشت: 
-اين قوالي اخيرا با صداي همايون شجريان بازخواني شده است.

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
وب گردی
ایران‌کارت؛ ابزار تازه بانک ملی ایران برای جلب رضایت و وفاداری مشتریان مدیرعامل بانک ملی ایران خواستار بازطراحی سازوکار مشارکت بازار پول و سرمایه شد؛ تأمین مالی پروژه های بزرگ به معماری جدید نیاز دارد رونمایی از ویدئوکال سپینوی بانک صادرات ایران/ قدردانی وزیر امور اقتصادی و دارایی از خدمت‌رسانی نوین به شهروندان/ افشین خانی: اعتماد مشتریان، پایه طراحی محصولات جدید خواهد بود تاکید مدیرعامل بانک صادرات ایران بر ارائه خدمات نوین و کارآمد به مشتریان آغاز به کار هیئت مدیره جدید بانک صادرات ایران حضور بانک صادرات ایران در نمایشگاه بورس، بانک و بیمه پرداخت 118 هزار وام قرض‌الحسنه در بانک صادرات ایران رونمایی از سه محصول فناورانه بانك ملت در نمایشگاه نظام مالی؛ از تأمین مالی یكپارچه تا سامانه های شركای تجاری و مدیریت ثروت رونمایی از طرح «دماوند» بانک ملی با وام تا 2.5 میلیارد تومانی+ عکس رایزنی‌های فشرده و بازدیدهای رسمی در غرفه بانک دی