سينما با طعم جنگ
سعيد رجبيفروتن
فعاليت سينماها در 25 روز گذشته را نميتوان با سبك و سياق سابق تحليل كرد، زيرا پوشش و بازتابدهنده تمام واقعيت نيست. روي كاغذ و با حساب دودوتا چهارتا اكران فيلم در هفتههاي آغازين جنگي مهيب، صرفه اقتصادي ندارد و درآمد چنداني دست صاحب فيلم و سينمادار را نميگيرد.
اينبار برخلاف جنگ تحميلي اول در دهه ۶۰ كه تقريبا همه سينماها جز استانهاي جنگزده به فعاليت خود ادامه دادند، مالكان دولتي فيلمها و سينماهاي متعلق به موسسه بهمن سبز در استانهاي نسبتا امنتر، جلودار شدند و چراغ سينماها را روشن كردند.
داير بودن نيمي از سالنهاي سينما در كشور اگرچه با ضريب اشغال كمي همراه بود، اما روشن ماندن چراغ هر سالن تيري به چشم اهريمنان بود تا نتوانند گرد يأس و نااميدي مطلق را بر فضاي شهرها بپراكنند.
سينما افتان و خيزان به ويژه با اكران ۴ فيلم جديد به زندگي لبخند زد تا نشان دهد در كنار مدافعان ميهن و مردم حاضر در ميادين شهرها، مضمونهاي تازهاي را در اين روزهاي پرمخاطره كوك كرده است. بهطور مشخص ۳ فيلم اين روزها يعني قمارباز، بهشت تبهكاران و خط نجات در پوشش داستانهايي شنيدني و ديدني براي تودههاي مردم، روشنگر مناسبات فساد و تباهي در دوران سلطنت شاهان دستنشانده رژيم گذشته هستند و در بين آنها فيلم «نيمشب» ترجمان هنرمندانه يك روايت ملتهب و نفسگير از تجاوز جانيان حاكم بر سرزمينهاي اشغالي است. دهها هزار نفري كه با خريد بليت به تماشاي ۴ فيلم جديد و معدودي از فيلمهاي كودك مربوط به اكران سال گذشته نشستهاند بدون ترديد در ساعات حضور در سينما بخشي از حواس آنها ناخواسته متوجه مصائب جنگ اخير بوده است. اين عده به نيات شوم بدخواهان و ايرانستيزان براي انهدام و تخريب سرمايه انساني و زيرساختهاي راهبردي كشور به خوبي واقف بودهاند.
ابتكار «بهمن سبز» براي زمانبندي اكران فيلمها كه مانع از حضور مردم در ميادين نباشد، بلكه بهطور معناداري به تقويت اين امر ملي كمك رساند، امري ستودني است. همافزايي بنياد سينمايي فارابي، سازمان رسانهاي اوج و موسسه سينمايي سوره به مدد مديريتهاي جوان و دغدغهمند آنها، ظرفيت محتوايي و فيزيكي بخش قابل توجهي از سينماها را در كوران جنگي مهيب و نابرابر به خدمت بالندگي و تهييج روحيه مردم درآورد. مردمي كه نه در پشت جبهه، بلكه در متن جنگ و متاثر از صدمات جاني و مالي آن هستند و براي «نه گفتن» به توافق اجباري ارباب جور و ستم زمانه تابآوري نشان ميدهند.
سينماي ايران از جنگ ۱۲ روزه درسهاي خوبي گرفت كه مهمترين آن منفعل نبودن است. سينما و سينماگران امروز در جبهه توليد، دو مجموعه فيلم اپيزوديك و نيز صدها فيلم كوتاه و مستند را در حال ساخت و آمادهسازي دارند و برخي سينماها (از جمله در گرگان) جز نمايش فيلم در چند سانس، كاركرد فرهنگي و اجتماعي پيدا كردهاند تا محل تجمع و گردهمايي مردم و اهالي سينما باشند.
خانه سينما در ابتداي اين هفته در كوچه خاطرهانگيز سمنان با پويش «ستاد همياري خانه سينما» به ياري امدادگران هلالاحمر شتافت. انجمن سينماي جوانان ايران هم در تئاترشهر پاتوقهاي فيلم كوتاه را براي بحث و بررسي كموكيف بازنمايي فيلم كوتاه در جريان جنگ راهاندازي ميكند. سينما اين روزها در متن و حاشيه جنگ طعم ديگري دارد و يكي از متغيرهاي مهم در مديريت جنگ رواني و بازيابي روحيات شهروندان از پي اضطراب و تشويش ناشي از جنگ است.