گفتوگوي جذاب با بوفون به مناسبت چاپ كتابش
من مقصر اخراج زيدان بودم!
جانلوئيجي بوفون وقتي لحظه ترك زمين در بين دو نيمه آخرين بازي دوران حرفهاياش در مه ۲۰۲۳ را به ياد ميآورد، مينويسد: «دستكشها را از دستانم بيرون ميكشم و بندانگشتان برهنهام كه سرخ شده و خيس عرق هستند، زير نور نئون ميدرخشند. واقعا از درون احساس مرگ ميكنم. من ۴۵ ساله هستم و بسياري از همتيميهايم كه با شورت ورزشي دور و برم به سمت رختكن ميروند، ميتوانستند فرزندان من باشند.»
به گزارش روزنامه اعتماد و به نقل از گاردين، لحن جذاب و صميمانه كتاب بوفون با نام «Saved» (نجاتيافته) كه با آخرين بازي او در پليآف سري B براي پارما آغاز ميشود، با شخصيت گرم و گشادهروي او همخواني دارد. اين دروازهبان بزرگ ۲۸ سال به صورت حرفهاي بازي كرد و تأملات او به همان اندازه كه تاثيرگذارند، غمانگيز نيز هستند. او از خود ميپرسد: «جيجي، ميتواني بدون فوتبال زندگي كني؟» و پاسخ ميدهد: «نه، نميتوانم... وقتي جوانيات را پشت سر گذاشتهاي و زماني كه در آن احساس قدرت و توانايي مطلق ميكردي به پايان رسيده و عضلات، مفاصل و واكنشهايت شروع به فرسوده شدن ميكنند، آن زمان واقعا شبيه به مردن است.»
ابتدا از بوفون ميپرسم كه آيا بازنشستگي هنوز هم برايش بوي مرگ ميدهد؟ او پاسخ ميدهد: «اكنون احساسات كاملا متضادي دارم. از يك طرف، حس ميكنم انتخاب درستي بود، بنابراين از اينكه مسيرم را به پايان رساندم خوشحالم. اما از طرف ديگر، بديهي است كه ترسهايي داشتم؛ چون ميدانستم از آن لحظه به بعد، پس از نزديك به ۳۰ سال، زندگيام كاملا متفاوت خواهد شد.»
پذيرش اين موضوع زماني راحتتر ميشود كه ليست دستاوردهايت به اندازه بوفون خيرهكننده باشد. او با ۱۷۶ بازي ملي، ركورددار بازي در تيم ملي مردان ايتالياست و در پنج دوره جام جهاني حضور داشته است. بوفون همچنين بيشترين عنوان قهرماني سري A را دارد (۱۰ بار با يوونتوس) و ركورد بيشترين دقايق متوالي گل نخوردن در ليگ داخلي ايتاليا را با ۹۷۴ دقيقه در فصل 16- 2015 ثبت كرده است.
شايد او در آن فصل تاريخي 10 سال پيش، براي نزديك به هزار دقيقه بينقص به نظر ميرسيد، اما خودش معتقد است بهترين فصلش ۲۰۰۲-۰۳ بود؛ زماني كه ميگويد: «در فرم فوقالعادهاي بودم، حسي كه در جام جهاني ۲۰۰۶ هم تجربه كردم... در آن لحظات به نظر ميرسد همه چيز كاملا مرتب است، احساس ميكني تقريبا قادر متعال هستي و اين تصور را داري كه شكستناپذيري.»
كنجكاو هستم بدانم بوفون چگونه آن وضعيت كمياب را در جام جهاني ۲۰۰۶ پيدا كرد؟ آن هم وقتي كه فضاي مسابقات با رسوايي كالچوپولي آلوده شده بود و همانطور كه در كتابش اعتراف كرده، باعث شده بود تيم ملي ايتاليا «قطعا منفور» باشد. اتهاماتي وجود داشت مبني بر اينكه يوونتوس و چندين باشگاه ديگر سري A، انجمن داوران را تحت فشار قرار داده بودند تا داورانِ همسو با آنها قضاوت بازيهاي خاصي را بر عهده بگيرند. بوفون حتي به شرطبندي غيرقانوني روي مسابقات فوتبال متهم شد و مجبور شد اردوي جام جهاني را ترك كند تا به مدت دو ساعت در دفتر دادستاني مورد بازجويي قرار بگيرد. او در نهايت تبرئه شد. 20 سال بعد، بوفون به من ميگويد پس از آن رسوايي ملي كه منجر به سقوط يوونتوس به سري B شد: «پيدا كردن آرامش براي تمركز روي اولويت اصليمان - كه بازي در جام جهاني با بهترين توانمان بود - آسان نبود. اما تفاوت واقعي اينجا بود كه وقتي در آينه به خودت نگاه ميكردي، ميفهميدي كه دروغگو نيستي. با خودت صادق بودي. ما ميدانستيم كار بدي انجام ندادهايم. داشتيم بهاي غيرقابل توضيحي ميپرداختيم، اما آن بيعدالتي، بهترين ما را بيرون كشيد.» فينال جام جهاني ۲۰۰۶ بين فرانسه و ايتاليا در برلين برگزار شد. بوفون وقتي به ياد ميآورد كه در دقيقه هفتم، همتيمي سابقش در يوونتوس يعني زينالدين زيدان با ضربه «چيپ» (پاننكا) به او گل زد، با روحيه خوبي شانه بالا مياندازد. ماركو ماتراتزي ۱۲ دقيقه بعد بازي را مساوي كرد و بازي در وقت قانوني ۱-۱ تمام شد. سپس درست قبل از پايان نيمه اول وقتهاي اضافه، بوفون با يك مهار درخشان، مانع گلزني زيدان شد. بوفون با لبخندي كنايهآميز درباره آن مهار كه پس از سانتر ويلي سانيول و ضربه سر چكشي زيدان اتفاق افتاد، ميگويد: «خوب به ياد دارم. وقتي زيدان به توپ ضربه زد، با چنان قدرت و نوعي از خشونت ضربه زد كه انگار با پا توپ را زده بود نه با سر؛ چون خيلي سريع بود. ميدانستم او مطمئن است كه گل زده. بنابراين از اينكه توپ را گرفتم مستأصل شد، اما چون قهرمان فوقالعادهاي است، معتقدم در نهايت مهار من را تحسين كرد.»
اما ديري نپاييد كه خشم، زيدان را دربرگرفت. 5 دقيقه بعد از آن مهار قهرمانانه بوفون، ماتراتزي به كاپيتان فرانسه توهين كرد. هيچ كس ديگري نشنيد چه گفته شد و در آن لحظه به نظر ميرسيد بوفون تنها بازيكن ديگري بود كه ديد زيدان با سر به سينه ماتراتزي كوبيد. بوفون مينويسد: «من حدود ۱۵ متر فاصله داشتم و صداي برخورد را شنيدم. اگر او اين كار را با هر كس ديگري كرده بود، طرف بيهوش ميشد. كمكداور نديد. تنها كسي كه شاهد بود من بودم. بنابراين به سمت داور و دستيارش دويدم تا توجهشان را جلب كنم. ماتراتزي روي زمين بود، زيدان بيحركت ايستاده بود، من اعتراض ميكردم و در نهايت بازي متوقف شد.» داور، هوراسيو اليزوندو، با دستيارانش مشورت كرد و با توجه به اينكه دوربينهاي تلويزيوني آن صحنه شوكهكننده را ثبت كرده بودند، زيدان را اخراج كرد. ايتاليا در نهايت در ضربات پنالتي قهرمان شد.
بوفون درباره اخراج زيدان اعتراف ميكند: «من شوكه شده بودم و بين احساسات متناقضي گير كرده بودم. ميدانستم اين آخرين بازي زيدان است و او يكي از بزرگترين و باكلاسترين بازيكنان تاريخ فوتبال بود. متأسف بودم كه مسير او اينگونه به پايان ميرسد.» بيش از يك سال طول كشيد تا ماتراتزي اعتراف كند كه با گفتن جملهاي توهينآميز درباره خواهر زيدان، او را تحريك كرده است.
وقتي ميپرسم آيا او و زيدان هرگز درباره آن اتفاق بدنام صحبت كردهاند، بوفون سرش را تكان ميدهد: «هرگز دربارهاش حرف نزديم. بديهي است كه بارها همديگر را ديديم و معتقدم رابطه خوبي بر پايه اعتماد متقابل بين ماست. من به نشانه احترام هرگز نخواستم دربارهاش بحث كنم. او قهرماني است كه همه چيز را برده، اما معتقدم در اعماق وجودش، اين هميشه يك موقعيت دردناك بوده و به همين دليل نميخواستم آن را به يادش بياورم.»
بوفون سپس به انگليسي شوخي ميكند و با اشاره به ناباوري زيدان بعد از آن مهار كه منجر به آن ضربه سر شد، ميگويد: «تقصير من است!»
بوفون تشبيه ميكند كه پارما شبيه مادرش است، يوونتوس مثل پدرش و پاريسنژرمن (سومين باشگاهش) مانند يك دوست وحشي است كه با او به تعطيلات ميرود. پس تيم ملي ايتاليا براي او نماينده چيست؟ او قبل از پاسخ دادن با مهرباني فكر ميكند: «تيم ملي يك پدربزرگ است. مفهومي از ميراث در آن وجود دارد كه يعني بايد با ظرافت از آن محافظت كرد. پدربزرگ نياز به حمايت دارد.»
ماه گذشته، در حالي كه بوفون سرپرست كاروان تيم ملي بود، ايتاليا در ضربات پنالتي مقابل بوسني و هرزگوين در پليآف جام جهاني شكست خورد. اين نااميدي و تحقير پس از شكست مقابل سوئد در سال ۲۰۱۷ (كه پايان دوران ملي بوفون بود) و شكست مقابل مقدونيه شمالي در سال ۲۰۲۲ رخ داد كه باعث شد ايتاليا در جام جهاني قطر هم غايب باشد. بوفون درباره اين فاجعه اخير ميگويد: «اين صفحه دردناكي براي فوتبال ايتاليا و خود من بوده است. اگر ۱۲ سال پيش به من ميگفتند چنين اتفاقي ميافتد، ميگفتم ديدن ۱۰۰۰ آدمفضايي دور و برم محتملتر است تا اينكه ايتاليا در سه تورنمنت پياپي صعود نكند. اما واقعيت همين است.»
دلايل افول فوتبال ايتاليا چيست؟ بوفون ميگويد: «سه دليل روشن ميبينم. اولي جهاني شدن است كه باعث شده همه تيمها بسيار رقابتي شوند و سطح متوسط بازيها بسيار بالا برود. دوم، تا ۱۵ سال پيش كه برنده ميشديم، از نظر تاكتيكي قويتر از رقبايمان بوديم. و سوم ما بازيكنان فوقالعادهاي داريم اما چيزي كه كم داريم، استعدادهاي واقعا خلاقي مثل روبرتو باجو، الساندرو دلپيرو يا فرانچسكو توتي است كه به ما در پيروز شدن كمك ميكردند.»
ما به عكسي از بوفون در حال بوسيدن جام جهاني ۲۰۰۶ نگاه ميكنيم كه روي دستكشهايش اداي احترام هميشگي او به «اولتراها» (هواداران افراطي) چاپ شده است. عبارت BUFFON C.U.I.T اداي احترامي است به گروه هواداران Commando Ultrà Indian Tips كه بوفون در گذشته همراه آنها تيم شهر زادگاهش، كارارزه، را تشويق ميكرد. بوفون تا آخرين بازياش براي پارما اين عبارت را روي دستكشهايش داشت و ميگويد: «من يكي از معدود بازيكناني هستم كه گذشتهاي به عنوان يك هوادار سرسخت داشتهام. دنياي اولتراها اغلب به دليل اعمال مجرمانه و خشونتآميز در مركز جنجال است، اما دنيايي است كه كمتر شناخته شده. بسياري از آن هواداران به كدهاي اخلاقي قوي پايبند هستند و در ميان آنها سازمانهايي وجود دارند كه كارهاي خيريه انجام ميدهند.»
حالا كه او ديگر با تيم ملي همكاري نميكند، تمركزش بر اين است كه براي دو پسرش «پدر خوبي» باشد: «اين خودش كار بزرگي است و بديهي است كه در دوران فوتبالم، حضور پررنگي در زندگي آنها نداشتهام.» اما فوتبال چنان با قدرت در رگهاي او جاري است كه محتمل به نظر ميرسد بوفون به زودي راه بازگشت را پيدا كند. او ميگويد: «اين دنيايي است كه بهتر از هر چيز ديگري ميشناسم و ميفهمم. بنابراين هميشه در دنيايي خواهم ماند كه در آن مورد تحسين هستم و ميتوانم خودم را به خوبي بيان كنم. و آن دنيا، فوتبال است.»