طرح صیانت چهار
اما همزمان نسخهای خاص و گرانقیمت از اینترنت بدون محدودیت عرضه میشود. اگر موضوع به امنیت ملی مربوط است چگونه همان اینترنت برای گروهی خاص قابل دسترسی است و اگر مساله امنیتی نیست چرا مردم باید برای دسترسی عادی به اینترنت هزینههای چندبرابری پرداخت کنند. این پرسشها تاکنون پاسخ روشنی نگرفته و همین سکوت باعث افزایش بیاعتمادی در جامعه شده است.
واقعیت آن است که تجربه چند سال اخیر نشان داده محدودسازی اینترنت بیش از آنکه به تحقق اهداف اعلام شده منجر شود به اقتصاد و زندگی مردم آسیب زده است. هزاران کسب و کار اینترنتی کوچک و متوسط در سالهای گذشته با فیلترینگ و اختلالهای گسترده دچار خسارت شدند. بسیاری از جوانانی که از طریق فضای مجازی درآمد داشتند بازار خود را از دست دادند. حتی برخی مشاغل سنتی نیز برای ادامه فعالیت به اینترنت وابسته شدهاند و هرگونه اختلال در این حوزه مستقیما بر معیشت مردم اثر میگذارد. حالا در چنین شرایطی این نگرانی وجود دارد که اینترنت پرو به جای حل مشکلات موجود راهی برای جبران کاهش درآمد اپراتورها و برخی مجموعههای مرتبط باشد. یعنی ابتدا اینترنت عمومی محدود و سپس اینترنت آزاد با قیمت بالا به مردم فروخته شود. طبیعی است که چنین برداشتی احساس تبعیض و بیعدالتی را در جامعه افزایش میدهد.
موضوع مهم دیگر نوع برخورد مسوولان با این مساله است. وقتی سخنگوی دولت یا وزیر ارتباطات در برابر سوالات افکار عمومی پاسخ روشنی ارائه نمیکنند، این تصور در جامعه شکل میگیرد که ارادهای برای شفافسازی وجود ندارد. مردم انتظار دارند درباره موضوعی که مستقیما با زندگی روزمره آنها در ارتباط است، توضیح دقیق و صریح بشنوند. سکوت یا پاسخهای مبهم نه تنها مساله را حل نمیکند، بلکه باعث گسترش شایعات و افزایش بیاعتمادی خواهد شد. در شرایطی که کشور بیش از هر زمان دیگری به ترمیم سرمایه اجتماعی نیاز دارد، ادامه چنین روندی میتواند فاصله میان جامعه و حاکمیت را بیشتر کند. بزرگترین خطر اینترنت پرو شاید عادیسازی محدودیت باشد. اگر جامعه به تدریج بپذیرد که اینترنت آزاد فقط باید در اختیار گروهی خاص قرار بگیرد این الگو ممکن است بعدها به حوزههای دیگر نیز سرایت کند. در جهان امروز دسترسی آزاد به اطلاعات بخشی از حقوق شهروندی محسوب میشود و توسعه کشورها نیز بدون اینترنت آزاد و پایدار ممکن نیست. جامعهای که بخشی از مردم آن از دسترسی برابر به اطلاعات محروم شوند دیر یا زود با شکافهای عمیق اجتماعی و فرهنگی روبهرو خواهد شد. به همین دلیل اینترنت پرو فقط یک بسته اینترنتی تازه نیست، بلکه نشانهای از نوعی تغییر در سیاستگذاری ارتباطی کشور است که اگر درباره آن گفتوگوی جدی و شفاف صورت نگیرد، میتواند پیامدهای گستردهای برای آینده جامعه ایران به همراه داشته باشد.
دکترای سیاستگذاری عمومی