سال گذشته با تسريع رد مرز اتباع افغانستاني بحث‌هاي زيادي درباره كمبود نيروي پاكبان در شهر تهران مطرح شد؛ پيمانكاران نظافت شهر تهران به يك‌باره از ۱۴۰ به ۱۴ پيمانكار تقليل يافته و نظافت شهر با مشكل مواجه شده بود. ناصر اماني يكي از اعضاي شوراي شهر تهران پنجم مرداد سال۱۴۰۴ در تذكر پيش از دستور خود در جلسه شوراي شهر تهران از اين وضعيت انتقاد كرد. او در توصيف بازديدهايش از محلات تهران گفت: «همه نسبت به اين وضعيت معترض هستند و ما در بودجه امسال سقف بودجه را به دليل تغيير روش جمع‌آوري زباله و نظافت تغيير داديم، اما هنوز در بر روي همان پاشنه مي‌چرخد. چندين‌بار از شهرداري تهران خواستيم در اين زمينه به ما گزارش دهد، اما نمي‌دانم چرا شهرداري در ارايه اين گزارش به شوراي شهر تعلل مي‌كند.» محسن قضاتلو، مديرعامل سازمان مديريت پسماند شهرداري تهران چند روز بعد در پاسخ به اين گلايه‌ها مشكل كمبود نيروي پاكبان را تاييد كرد و از صدور فراخوان به‌كارگيري چندين هزار نيروي پاكبان در اين استان سخن گفت. حالا و در شرايطي كه انتظار مي‌رفت در جنگ ۴۰ روزه اين كمبود نيرو، بيش از گذشته خود را در نظافت شهر نشان دهد، او در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد سوال‌هايي را درباره تعداد نيروهاي پاكبان و نحوه مديريت كمبود نيرو، چالش‌ها و جزييات كار سازمان مديريت پسماند در شرايط جنگي پاسخ داده است. قضاتلو با اشاره به خسارت ۱۸ ميلياردی به تجهیزات نظافت شهری در جنگ مي‌گويد: «اين سازمان با جذب رانندگان پايه يك، استفاده از پيمانكاران، به‌كارگيري نيروهاي غيرعملياتي و آموزش لجستيكي نيروها براي جبران فشار عملياتي و احتمال كمبود ظرفيت انساني اقدام كرده است.»
در زمان جنگ، چالش اصلي مديريت پسماند و نظافت شهري با چه تغييراتي روبه‌رو بود؟
افزايش ناگهاني ماموريت‌هاي آواربرداري و بازگشايي معابر، تهديد آسيب همزمان به ناوگان و زيرساخت‌هاي خدمات شهري، ضرورت حفظ تداوم خدمات شهري در شرايط بحران، مديريت پسماند ناشي از انفجار، نخاله، شيشه شكسته و ضايعات حجيم، ضرورت پاسخ سريع براي جلوگيري از اختلال در امدادرساني و نياز به پدافند غيرعامل و توزيع پراكنده ماشين‌آلات براي جلوگيري از نابودي متمركز ناوگان از مهم‌ترين تغييرات و چالش‌هاي سازمان در اين برهه زماني بود.
تعداد پاكبان‌هاي فعال در آن بازه زماني چند نفر بود؟
مجموع نيروهاي انساني فعال سازمان مديريت پسماند شهرداري تهران سه هزار و ۶۱۴ نفر و شامل نيروهاي اجرايي، رانندگان، عوامل ستادي و پشتيباني است و در طول جنگ حدود سه هزار و ۲۵۶ نفر روز از نيروهاي اين سازمان به صورت مستقيم در عمليات آواربرداري و بازگشايي معابر فعاليت داشتند.
سازمان كمبود نيروي پاكبان را چگونه جبران كرد؟
در زمان جنگ با بسيج گسترده نيرو يعني جذب رانندگان پايه يك، استفاده از پيمانكاران، به‌كارگيري نيروهاي غيرعملياتي و آموزش نيروها براي جبران فشار عملياتي و احتمال كمبود ظرفيت انساني اقدام كرده بوديم.
سيستم جمع‌آوري پسماند در مناطق آسيب‌ديده از نظر پروتكل‌هاي بهداشتي چگونه مديريت مي‌شد؟
تمركز اصلي بر جلوگيري از بحران‌هاي ثانويه بهداشتي بود. در آن شرايط اقداماتي از قبل اولويت‌بندي حمل و دفن پسماندهاي درماني، حمل روزانه ۸۰ تن پسماند مراكز درماني با اولويت ويژه، جلوگيري از ايجاد اپيدمي ثانويه، شست‌وشو و لايروبي جوي‌ها و انهار، پاكسازي مستمر شيشه، نخاله، ضايعات و زباله، ضدعفوني و شست‌وشوي معابر حادثه‌ديده و افزايش سرويس‌هاي جمع‌آوري پسماند خشك و بيمارستاني انجام شد.
بالاترين ميزان توليد پسماند در روزهاي انفجار و درگيري‌ها از چه جنسي بود؟
پسماندها در آن روزها شامل نخاله ساختماني، خاك، شيشه‌هاي شكسته، ضايعات ناشي از انفجار، پسماندهاي حجيم، سرشاخه و بقاياي سوختگي و خودروهاي آسيب‌ديده و رهاشده بود.همچنين بار اصلي عمليات بر «آواربرداري» و «بازگشايي معابر» متمركز بود.
چگونه با پسماندهاي خطرناك مثل بقاياي مواد جنگي يا شيميايي برخورد مي‌شد؟
اين كار با هماهنگي با نيروهاي امدادي و آتش‌نشاني، كنترل نقاط داراي خطر حريق، استفاده از تانكر آب و تجهيزات اطفاي حريق، پاكسازي محل فقط پس از اطمينان از نبود آتش و خطر ثانويه، دفن بهداشتي پسماندهاي درماني، كنترل ويژه انبار نفت و جلوگيري از گسترش آتش با استفاده از مصالح و خاك انجام شد. مديريت پسماند خطرناك بيشتر مبتني بر ايمن‌سازي محيط، تفكيك عمليات و هماهنگي با دستگاه‌هاي تخصصي بود.
تجهيزات و ماشين‌آلات نظافت شهري در آن روزها چقدر آسيب ديدند؟
به‌طور كلي ۴۴ دستگاه ماشين‌آلات دچار خسارت شدند و ميزان خسارت هم حدود ۱۸ ميليارد تومان برآورد شده است. بيشترين خسارت‌ها در اين زمينه مربوط به بيل مكانيكي گلابدره و كمپرسي پرديس حكومتي بوده است. همچنين ساختمان‌ها و تاسيسات سازمان بر اثر موج انفجار و تركش آسيب ديدند.
چالش‌هاي لجستيكي براي رساندن تجهيزات به مناطق پرخطر چگونه حل مي‌شد؟
راهكارهاي اصلي عبارت بود از: توزيع استراتژيك ماشين‌آلات در نقاط مختلف شهر، ذخيره‌سازي سوخت، استقرار آماده‌باش شبانه‌روزي، استفاده از پيمانكاران كمكي، اعزام فوري تجهيزات از مناطق مجاور، هماهنگي متمركز با معاونت خدمات شهري، استفاده از شبكه بي‌سيم و مانيتورينگ و آماده نگه داشتن تجهيزات سنگين و نيمه‌سنگين.
چگونه از بروز اپيدمي در محله‌هاي بمباران‌شده جلوگيري شد؟
تخليه مضاعف مخازن زباله در نقاط حادثه‌خيز، افزايش دفعات جمع‌آوري پسماند، انتقال مخازن از نقاط ناامن، شست‌وشو و لايروبي جوي‌ها، پاكسازي مستمر ضايعات حجيم و زباله‌هاي قابل اشتعال، حمل فوري پسماندهاي درماني، جلوگيري از دپوي زباله و نخاله و كنترل معابر و حذف خودروهاي رهاشده اقدامات كليدي انجام شده در اين زمينه بود.