خطر در كمين صنايع لبنيات
علي احسان ظفري
در ماههاي اخير، صنعت لبنيات نيز در كنار ساير صنايع با مجموعهاي از مشكلات اقتصادي و اجرايي روبهرو شده است؛ مشكلاتي كه ادامه فعاليت واحدهاي توليدي را دشوار كردهاند. توليدكنندگان از يك سو با ركود بازار و از سوي ديگر با افزايش هزينههاي بيمهاي، مالياتي و رشد بهاي خدمات انرژي مواجه هستند . فشارهاي دستگاههاي اجرايي از جمله سازمان تامين اجتماعي در شرايطي بر واحدهاي توليدي وارد ميشود كه بسياري از كارخانهها همزمان با چالشهايي همچون كاهش قدرت خريد مردم، دشواري تامين مواد اوليه، كمبود قطعات و لوازم يدكي و محدوديتهاي بازار دستوپنجه نرم ميكنند.
اگرچه فعالان صنعت لبنيات در سال جاري افزايش توليد و توسعه بازارها را در دستور كار قرار داده و براي تحقق اين اهداف برنامهريزي كرده بودند، اما جنگ و شرايط اقتصادي حاكم موجب شده است دستيابي به اين اهداف با موانع جدي روبهرو شود. بسياري از واحدهاي توليدي قادر نيستند مطابق ظرفيت اسمي خود فعاليت كنند و بخشي از توان توليدي اين صنعت بلااستفاده مانده است. افزايش هزينههاي جاري، محدوديت نقدينگي و دشواري تامين نهادههاي مورد نياز نيز روند توليد را با چالشهاي بيشتري همراه كرده است. شرايطي كه بر بازارهاي صادراتي نيز اثر گذاشته و خواهد گذاشت. افزايش هزينههاي توليد، ناهماهنگي ميان دستگاههاي اجرايي، دشواريهاي نقلوانتقال مالي و رقابت فشرده در بازارهاي جهاني، شرايط صادرات را پيچيدهتر كرده است. توليدكنندگان ايراني براي حفظ بازارهاي هدف و توسعه صادرات به حمايتهاي موثر دولت نياز دارند. در غير اين صورت، افزايش هزينههاي داخلي موجب خواهد شد توان رقابت محصولات ايراني در بازارهاي منطقهاي و جهاني كاهش يابد.
كاهش مصرف
نگاهي به بازار كالاهاي اساسي نشان ميدهد، بسياري از كالاهاي اساسي با رشد قيمت مواجه شدند. رشدي كه با هدف پايداري توليد رقم خورده بود. در همين راستا نيز بهاي محصولات لبني نيز رشد كرد. اما بحران در اين بخش زماني نمايان شد كه به دنبال رشد قيمتها و بهرغم حمايت دولت در قالب كالابرگ تقاضا ريزش كرد. رشد قيمتها بهطور مستقيم بر الگوي مصرف خانوارها اثر گذاشته و موجب شده است بخشي از مصرفكنندگان خريد محصولات لبني را كاهش دهند. كاهش مصرف لبنيات تنها يك مساله اقتصادي نيست، بلكه ميتواند پيامدهاي مهمي براي سلامت عمومي جامعه نيز به همراه داشته باشد. دادههاي رسمي نشان ميدهد، سرانه مصرف لبنيات در كشور طي سالهاي اخير روندي نزولي داشته است. اين شاخص كه سال گذشته حدود ۶۰ كيلوگرم بود، اكنون با كاهش بيشتري مواجه شده و به محدوده ۴۵ كيلوگرم رسيده است. دليل اصلي اين وضعيت، افت قدرت خريد مردم و افزايش قيمت محصولات لبني است. بسياري از خانوارها براي مديريت هزينههاي زندگي ناچار شدهاند بخشي از اقلام ضروري سبد غذايي خود، از جمله لبنيات را كاهش دهند.
سخن آخر
صنعت لبنيات يكي از اركان مهم تامين امنيت غذايي كشور به شمار ميرود و تداوم مشكلات موجود ميتواند آثار منفي بر توليد، اشتغال و سلامت جامعه برجاي بگذارد. كاهش فشارهاي بيمهاي و مالياتي، تسهيل تامين مواد اوليه، حمايت از توليدكنندگان و اتخاذ سياستهايي براي تقويت قدرت خريد مردم از مهمترين اقداماتي است كه ميتواند به بهبود شرايط اين صنعت كمك كند. در صورت تداوم وضعيت كنوني و نبود حمايتهاي موثر از بخش توليد، روند كاهش مصرف و افت توليد ادامه خواهد يافت؛ روندي كه در بلندمدت نهتنها توليد و اشتغال، بلكه سلامت جامعه و امنيت غذايي كشور را نيز تحت تاثير قرار خواهد داد.
مديرعامل اتحاديه تعاونيهاي لبني