باز تعريف پدافند غير عامل براي مديران
مهدي دهقان منشادي
مدتي پيش مجبور به حضور در جلسهاي شدم كه موضوع آن آموزش و پژوهش در حوزه پدافند غير عامل بود. رييس و دبير جلسه با تاخيري حدود بيست و پنج دقيقه به جلسه آمدند و حدود بيست و هشت نفر از مدعوين را معطل گذاشتند. در جلسه موضوعات مختلفي مورد بررسي قرار گرفت اما صحبت و اشارهاي به بديهيترين موارد نشد و ضرورت يافت تا بار ديگر مفهوم پدافند غير عامل مورد بازتعريف قرار گيرد. پدافند غير عامل را نوعي دفاع غير نظامي ميدانند كه با اجراي آن ميتوان از وارد شدن خسارات زياد جلوگيري كرد يا ميزان خسارات و تلفات را به حداقل رساند. براي مديريت و اجراي پدافند غيرعامل مهمترين موضوع مديريت زمان و عقلانيت مديريت است كه قطعا رعايت آن براي مديران دستاندركار آن ضروري ميباشد. مديران پدافند با تاخير بيست و پنج دقيقهاي خود در جلسه مذكور باعث اتلاف زمان در مجموع به مدت حدود دوازده ساعت شدند كه چه بسا افراد معطل شده در جلسه ميتوانستند در محل كار خود موثرتر و بهرهزاتر باشند. همچنين مديران پدافند غير عامل بايد توجه كنند برگزاري جلسات غيرضروري در شرايط خاص به اتلاف منابع و انرژي و تضعيف توان دولت منجر ميشود. در شرايط ناترازي انرژي، تامين سخت و پرهزينه سوخت و منابع مالي محدود دولت، برگزاري جلسات غيرضروري و ناكارآمد به معني ايجاد خسارت به كشور و دولت است كه با ماهيت پدافند غيرعامل منافات دارد. روزانه تعداد بسيار زيادي جلسات دولتي و غير دولتي در پايتخت و تمام شهرها و شهرستانهاي كشور برگزار ميشود. براي برگزاري هر جلسه علاوه بر تعطيلي موقتِ كار شركتكنندگان در جلسه و منفعل شدن آنها، مقداري سوخت مصرف ميشود و استهلاك خودرو حادث ميگردد تا افرادي از مكاني دور يا نزديك خود را به جلسه برسانند. محل برگزاري جلسه نيز خود نيازمند پذيرايي حداقل و مصرف انرژي براي روشنايي و گرمايش و سرمايش است كه برگزاري هر جلسه هزينهاي را بر دوش دولت تحميل ميكند و اين به معني خسارتي هرچند اندك است كه ذرهذره جمع ميگردد و دريايي از خسارت پنهان را به وجود ميآورد.
وقوع جنگ بهطور گريزناپذيري به آسيب ديدن زيرساختها و تعطيلي برخي واحدهاي توليدي و خدماتي منجر ميشود و بيكاري چون اژدهايي قد علم ميكند كه عدم مهار آن به آسيبهاي اجتماعي و رواني منتهي خواهد شد. پدافند غير عامل ميخواهد تدابيري بينديشد تا بتواند از خسارات اقتصادي و اجتماعي حاصل از جنگ جلوگيري كند اما گاهي بيتدبيري و سوء مديريت به خسارات اقتصادي و اجتماعي بيشتر منجر خواهد گرديد. در جنگ اخير در حالي كه نتيجه عمل دشمن تعدادي از مردم كشور را بيكار كرده است تصميمات اتخاذ شده توسط برخي مديران ارشد براي محدوديت اينترنت به مدت حدود نود روز به گسترش بيكاريها و آسيبهاي اقتصادي و اجتماعي دامن زده است. در شرايط جنگي و قبل و بعد از آن بازتعريف مفاهيم پدافند غيرعامل براي مديران به منظور كسب تصميمات عقلايي با هدف به حداقل رساندن خسارات به كشور، از برگزاري هرجلسهاي واجبتر به نظر ميرسد.