مديركل ثبت آثار كشور تشريح كرد
جزييات ثبت جهاني «الموت»
و توقع ايران از يونسكو
مديركل ثبت و حریم آثار و حفظ و احياء ميراث معنوي و طبيعي وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايعدستي با تشريح روند ثبت جهاني « قلعه الموت و استحكامات وابسته» در يونسكو، برنامههاي پس از ثبت اين اثر را توضيح داد.
عليرضا ايزدي كه تا روز يكشنبه براي شركت در چهلوهشتمين اجلاس كميته ميراث جهاني يونسكو در شهر بوسان كره جنوبي به سر ميبرد، به دنبال ثبت الموت به عنوان سيامين ميراث جهاني ايران در يونسكو درباره اهميت پرونده « قلعه الموت و استحكامات وابسته» در گفتوگو با ايسنا اظهار كرد: الموت سالهاست، بيش از دهها سال، در حوزه بازخواني و عمليات باستانشناسي مورد توجه قرار گرفته است. اما به واسطه وضعيت سوقالجيشي، استراتژيك، اقليمي و مسائل اينچنيني و موقعيت قرارگيري آن، به هر حال سختيهاي خاص خودش را دارد. پس از حداقل ۲۰ سال كار باستانشناسي، بازخواني و لايهبرداري در دستور كار قرار گرفت و با اين شرايط، آمادهسازي پرونده براي ارسال، كار بسيار سختي بود، چون قلعه الموت و همانطور كه در نام پرونده آمده، «قلعه الموت و استحكامات وابسته»، شامل قلعه اصلي و ۶ قلعه مرتبط با مجموعه قلعه اصلي است؛ مجموعهاي كه يكي از بينظيرترين سازههاي معماري به شمار ميرود و با توجه به شرايط توپوگرافي منطقه، در نظر گرفتن اقليم، ناهمواريها و مسائل اينچنيني شكل گرفته است.
او افزود: ما پرونده را ارسال كرديم، ارزيابان به ايران آمدند، در قزوين و الموت، نزديك به دو هفته بررسيهاي ميداني را انجام دادند. بعد از آن، مكررا سوال و جوابهايي در خصوص قلعه الموت و مسائل مرتبط با آن داشتيم، چون علاوهبر سازه كه ارزش برجسته جهاني و معيارهاي ارزشمند معماري را دارد، موضوعاتي مانند تاثير اقليم بر شكلگيري اين بنا، تاثير مسائل دفاعي و جنگي در شكلگيري آن و ساير استحكامات، نقش اين استحكامات و زنجيره ارتباطي آنها براي بقا و پايداري قلعه و ديگر استحكامات وابسته، همه و همه هر كدام روايت شگرفي از نوع تمدن و تفكر ايراني - اسلامي اين منطقه است. ما تمامي پاسخهاي لازم را، چه در پاسخ به پرسشهاي ارزيابان، چه ايكوموس و چه خود كميته ميراث جهاني ارسال كرديم. به نظر من، اين يكي از مهمترين پروندههاي ماست كه ويژگيهاي خاص خود را دارد. ايزدي درباره اقدامات پس از ثبت جهاني «الموت» توضيح داد: درباره الموت، نگاه كلي اين است كه موضوعات مختلف، از جمله گردشگري و باستانشناسي در سايتهايي مانند الموت، همواره مورد توجه جامعه جهاني قرار دارد. ايكوموس هم سالهاست روي اين موضوعات تاكيد دارد. پس از ثبت، ما بايد يك پلن مديريتي داشته باشيم. در اين پلن مديريتي بايد همه اين موضوعات را لحاظ كنيم، از جمله برنامهريزي براي گردشگري، ايجاد زيرساختها، كنترل و جلوگيري از شكلگيري گردشگري انبوه، چراكه آن منطقه ظرفيت پذيرش چنين حجمي را ندارد. بنابراين بايد اين موضوع مديريت و تحليل شود.
مديركل دفتر ثبت آثار در وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايعدستي افزود: از طرف ديگر، موضوعات مرتبط با باستانشناسي نيز وجود دارد، چون بسياري از نقاط پيراموني كه در عرصه و حريم پرونده قرار گرفتهاند، هنوز كاوشهاي باستانشناسي در آنها انجام نشده است. همه اين موارد در همان پلن مديريتي پيشبيني خواهد شد. ايزدي گفت: به هر حال، ما بايد آنجا را مديريت كنيم. البته با سنگفرشها و مسيري كه ايجاد كردهايم، به نوعي اقدامات اوليه انجام شده است. اما اميدوارم صلح و آرامش در كشورمان برقرار شود. قاعدتا بعد از ثبت جهاني الموت، اين مجموعه بيشتر مورد توجه قرار خواهد گرفت و طبيعتا شيوه مديريت ما هم بايد به سمت گردشگري كنترل شده برود و از شكلگيري گردشگري انبوه جلوگيري شود. اين موضوع با ايجاد سازوكارهاي مناسب براي پايش، شدني است. مديركل دفتر ثبت آثار كشور تاكيد كرد: قطعا نگاه و اولويت ما، حفاظت از اين اثر خواهد بود تا يونيك بودن آن. اميدواريم اين موضوع با ثبت الموت، براي جهانيان به اثبات برسد. او درباره فضاي اجلاس يونسكو و رايزنيهايي كه براي ثبت پرونده الموت صورت گرفت، توضيح داد: خوشبختانه رايزنيهاي رو در رو كه در چند روز گذشته داشتيم، در شرايط خوبي انجام شد و وضعيت مطلوبي بود. ايزدي در پاسخ به برنامه اجرايي موثر براي حفاظت و مديريت آثار جهاني گفت: تمام بناهايي كه در فهرست ميراث جهاني به ثبت ميرسند، بهطور مستمر در رصد و پايش قرار ميگيرند. اين رصد و پايش را ميتوان در موضوعي مثل ارگ بم ديد؛ زماني كه پس از زلزله و اتفاقات تلخ سال ۱۳۸۲ در فهرست ميراث در خطر قرار گرفت. دليل اين موضوع هم همين بود كه اثر بهطور مستمر رصد ميشد و جامعه جهاني نگران بود كه ارگ بم از حافظه جهاني حذف شود. اما امروز همه اذعان دارند كه مجموعه اقدامات ايران در آنجا ارزشمند بوده است. به هر حال، وقتي اثري در فهرست جهاني قرار ميگيرد، كميته ميراث جهاني هر سال آن را رصد ميكند و گزارش ميخواهد. ايزدي، روز پنجشنبه هم در گفتوگو با خبرگزاري ميراث آريا، «الموت» را تجلي تداوم تمدن ايراني دانسته بود و در توصيف پرونده «الموت و استحكامات وابسته» به عنوان يكي از برجستهترين روايتهاي تمدني ايران گفته بود: اين پرونده عرضه منظومهاي از دانش معماري، مهندسي دفاعي، فهم اقليمي و هويت تاريخي ايرانيان به جامعه جهاني است؛ روايتي كه در برابر همه فراز و فرودهاي تاريخ، بر استمرار و مانايي تمدن ايران گواهي ميدهد.