«اعتماد» گزارش ميدهد
واشنگتن در حصار تناقضهاي خودساخته
نوشين محجوب| ترامپ درحالي از تمايل ايران به «توافق» سخن ميگويد كه همزمان گزينه تشديد حملات، تحريمهاي تازه و محاصره دريايي را نيز فعال نگه داشته؛ دوگانهاي كه فضاي ديپلماسي را در آستانه مجمع عمومي سازمان ملل پيچيدهتر كرده است. رييسجمهوري امريكا مدعي شده گفتوگوهايي مستقيم با طرف ايراني داشته و واشنگتن فقط توافقي را ميپذيرد كه آن را «توافق خوب» ميخواند. با اين حال، تهران آغاز گفتوگوي مستقيم جديد را تاييد نكرده و بر لزوم تحقق شروط، دريافت تضمينهاي عملي و اجراي تعهدات طرف مقابل پيش از هر مذاكرهاي تاكيد دارد. گزارشهاي ادعايي تايم و الجزيره نيز نشان ميدهد آخرين گفتوگوهاي رسمي دوطرف در ماه ژوئن برگزار شده و هنوز مسير روشني براي خروج از بنبست كنوني ديده نميشود.
فرصتسازي ايران در نيويورك
اين ادعاها در شرايطي رسانهاي شد كه هيات رسمي ايران براي حضور در نشست مجمع عمومي سازمان ملل آماده ميشود؛ نشستي كه عليرغم محدوديتهاي اعلام شده ازسوي واشنگتن، ميتواند فرصتي براي بيان مواضع اعلامي و رسمي كشورمان و رايزني با نمايندگان بازيگران مختلف قلمداد شود. برخي ناظران بر اين باورند كه ديدارهاي مقامهاي رسمي كشورمان با ديگر نمايندگان در حاشيه مجمع عمومي ميتواند ميزان جديت طرفهاي مقابل درباره كاهش تنش را روشنتر كند؛ به ويژه آنكه ترامپ نيز قرار است با مقامهاي عربستان، امارات، قطر، بحرين، كويت و عمان درباره آينده مناقشه گفتوگو داشته باشد (اين ادعايي است كه آكسيوس مطرح كرده است). با اين همه، رييسجمهوري امريكا همزمان در گفتوگو با اكسيوس مدعي است در آستانه تصميمي بزرگ درباره ازسرگيري حملات گسترده عليه ايران قرار دارد؛ اظهاراتي كه از استمرار سياست فشار و تهديد در كنار سخن گفتن از توافق حكايت دارد.
دور تازه تحريمهاي امريكا
تناقض در استراتژي امريكا در حوزه اقتصادي نيز ديده ميشود. ترامپ اخيرا قانون تحريم روسيه و ايران را امضا كرده؛ قانوني كه اختيارات امريكا براي اعمال محدوديتهاي گسترده را افزايش داده و قانون تحريمهاي ايران تا سال ۲۰۳۱ را تمديد ميكند. همزمان، وزارت خزانهداري امريكا از اقدام عليه بانكها و شركتهاي پشتيبان ماهان در امارات و تركيه خبر داده است. به نوشته ميدلايستآي، تركيه قرار است از ۳۰ شهريور پروازهاي ماهان به اين كشور و از تركيه را متوقف كند؛ اقدامي كه پس از تحريم شماري از شركتهاي خدمات هوايي تركيه و در سايه تهديد تحريم ثانويه مطرح شده است. در تحولي ديگر، نهاد ناظر بانكي تركيه مجوز فعاليت شعبه اصلي بانك ملت در استانبول را لغو كرد، هر چند در اطلاعيه رسمي علت اين تصميم به تحريمهاي امريكا نسبت داده نشده است.
پنتاگون در تله حقايق ميدان
در دريا نيز تنشها ادامه دارد. سنتكام مدعي است نيروهاي امريكايي تا ۲۷ شهريور، ۱۰۵ كشتي تجاري را براي رعايت محاصره امريكا عليه ايران تغيير مسير دادهاند؛ ادعايي كه نشان ميدهد واشنگتن همچنان بر كنترل مسيرهاي تجاري و انرژي در تنگه هرمز تمركز دارد. اما گزارش تايم بر پايه دادههاي كپلر نشان ميدهد تردد از اين آبراه همچنان به شدت مختل است و در يك روز فقط پنج كشتي از هرمز عبور كردهاند، درحالي كه پيش از جنگ شمار عبور روزانه بسيار بالاتر بود. مكرون نيز صراحتا اعلام كرده كه تنگه عملا مسدود مانده و چشماندازي براي توافق بر سر بازگشايي آن وجود ندارد. برخي كارشناسان معتقدند تداوم ناامني در هرمز، همراه با نفت بالاي ۱۰۰ دلار، هزينههاي سياسي و اقتصادي جنگ را براي همه طرفها افزايش داده است؛ سيانان نيز گزارش داده پنتاگون هزينه جنگ عليه ايران را 1/45 ميليارد دلار اعلام كرده است. اين درحالي است كه پيت هگست، وزير جنگ امريكا نيز خبر نشريه واشنگتن پست را كه تعداد نظاميان كشته شده در جنگ با ايران را بيشتر از تعدادي دانست كه پنتاگون اعلام كرده، ضمن تكذيب اين خبر گفت: «اين خبر واقعا چندشآور و جعلي است. يك دروغ كامل. شرم بر واشنگتنپست؛ آنها از رسانههاي دولتي ايران هم بدترند.»
حاشيههاي هوش مصنوعي براي امريكا
در چنين فضايي، سيانان گزارش داد ارتش امريكا در بهار سال جاري و در بحبوحه جنگ، تا آستانه رهگيري يك كشتي چيني در خاورميانه پيش رفت، چراكه ارزيابي تهيه شده با كمك هوش مصنوعي به اشتباه مدعي حمل قطعات مرتبط با برنامه تسليحات هستهاي توسط اين كشتي شد. به گفته منابع سيانان، بازبيني نهايي نادرست بودن گزارش را آشكار كرد. انتشار اين خبر در آستانه سفر شي جينپينگ به واشنگتن، به باور برخي ناظران، ميتواند حساسيت چين نسبت به امنيت دريايي و مسيرهاي تجاري خود و نيز گفتوگو درباره نقش احتمالي پكن در كاهش تنش تهران و واشنگتن را افزايش دهد. در همين راستا نشريه نيويورك تايمز ضمن انتشار گزارشي در اين باره نوشت كه اين محاسبه نادرست ايالاتمتحده را در آستانه رويارويي با چين قرار داد. فعلا مقامهاي وزارت دفاع امريكا درباره اين خبر منتشر شده توسط سيانان كه در ساير رسانهها نيز بازتاب داشته، اظهارنظري نكردهاند. همزمان، بحران از هرمز به بابالمندب امتداد يافته است. الجزيره نوشته: انصارالله با گسترش كنترل ميداني در ساحل درياي سرخ و جزاير راهبردي، توان اثرگذاري خود بر تردد در بابالمندب را افزايش داده است. اين رسانه همچنين طي گزارشي ادعايي از گفتوگوي مقامهاي امريكايي با نمايندگان انصارالله در مسقط خبر داده؛ گفتوگويي كه نشان ميدهد واشنگتن، درگير هزينههاي جنگ با ايران، ميكوشد از گشودهشدن جبههاي تازه در يمن پرهيز كند. درنتيجه، از تنگه هرمز تا بابالمندب، رقابت بر سر آبراهها و انرژي به يكي از تعيينكنندهترين متغيرهاي ديپلماسي و امنيت منطقه بدل شده و موجب گشته تا بستر براي ائتلافسازيهاي تازه در منطقه هموار شود. با اين حال فعلا عربستان بيش از ساير بازيگران عرب حاشيه خليجفارس تحت فشار قرار دارد و سوالها درباره چرايي انفعال واشنگتن در ارتباط با حمايتهاي درخواست اين كشور افزايش يافته است.