گروه سياسي | ساعت راس 17 و 48 دقيقه بود كه مسعود پزشكيان، رييسجمهور ايران براي ارايه سخنراني خود در مجمع عمومي سازمان ملل وارد صحن شد. صحبتهايي كه بسياري از تحليلگران، رهبران سياسي، فعالان اقتصادي و نمايندگان رسانههاي گروهي منتظر ارايه آن بودند تا با توجه به نقش ايران در شاهراههاي انرژي تصويري از چشماندازهاي بينالمللي در حوزههاي مختلف به دست آورند. حضور نماينده امريكا هنگام سخنراني پزشكيان، يكي از مواردي بود كه مورد توجه تحليلگران سياسي در فضاي بينالمللي قرار گرفت. اما هنوز دقايقي از صحبتهاي رييسجمهور ايران نگذشته بود كه نماينده امريكا، سالن را ترك كرد. مسعود پزشكيان در سخنان خود در سازمان ملل، بر محورهاي «دفاع از حق حاكميت»، «نقد استانداردهاي دوگانه جهاني» و «دعوت به صلح مبتني بر عدالت» تمركز كرد. رييسجمهور ايران با رد اتهامات تروريسم عليه ايران، به حملات غيرقانوني به زيرساختها، مردم و كودكان ايراني اشاره كرد و با انتقاد از برخورد متفاوت جامعه جهاني با اقدامات اسراييل و محدوديتهاي اعمال شده بر ايران، خواستار نظمي بينالمللي شد كه در آن «حقوق برابر» جايگزين «سياست زورمدارانه» شود. پزشكيان با رد اتهام تروريسم عليه ايران، تاكيد كرد كه ايران قرباني تروريسم و حملات غيرقانوني (مانند بمباران مدارس، بيمارستانها و ورزشگاهها در لامرد و ميناب) بوده است. وي تصريح كرد كه ايران هرگز آغازگر جنگ نبوده و اقدامات نظامي كشور، صرفا پاسخي دفاعي به تهاجمات دشمن است. او با اشاره به يك «تراژدي جهاني»، تضاد ميان رفتار با ايران و اسراييل را برجسته كرد؛ از اين منظر كه درحالي كه اسراييل بدون بازرسي و عضويت در NPT، به دنبال سلاح اتمي است و در غزه مرتكب قتلعام ميشود، ايران تحت فشار بازرسي و تحريمهاي اقتصادي قرار دارد. رييسجمهور نسبت به بازگشت جهان به دوران سياستهاي زورمدارانه و جايگزيني «ترور به جاي سياست» و «تحريم به جاي ديپلماسي» هشدار داد و خاطرنشان كرد كه اگر حقوق بينالملل تنها در خدمت منافع قدرتمندان باشد، امنيت پايدار در جهان ايجاد نخواهد شد. شايد مهمترين بخشِ تحليلِ راهبردي پزشكيان، نقدِ مفهوم «امنيتِ جزيرهاي» بود. او با صراحت اعلام كرد كه در خاورميانه، امنيت يك «كالاي مشترك» است. يا همه در امنيت خواهند بود يا ناامني به شكل دومينويي همگان را دربر خواهد گرفت. اين رويكرد، دعوتي غيرمستقيم از بازيگران منطقهاي براي كنار گذاشتنِ رقابتهاي مخرب و روي آوردن به «اراده مشترك» بود. پيامي كه نشاندهنده يك چرخش گفتماني از «تقابل مطلق» به سمت «مديريتِ تنش» است. رييس جمهور ايران با اين سخنراني، توپ را به زمينِ جامعه جهاني انداخت. جايي كه اكنون بايد تصميم بگيرد آيا ميخواهد قرن 21 را به دوران «بازگشت به سياست زور» بدل كند يا زيرساختي بنا كند كه در آن «حقوق بينالملل» نه ابزاري براي منافع قدرتمندان، بلكه سنگري براي صلح و كرامت انساني باشد. پزشكيان جهان را به ساختن آيندهاي فراخواند كه در آن امنيت، عدالت و كرامت انساني حقوقي مشترك براي همه ملتها باشد. پيام نهايي وي اين بود: «يا بايد امنيت را با يكديگر بسازيم، يا ناامني را با يكديگر تحمل كنيم.» رييسجمهور در عين حال جان مايه اظهارات خود را در يك عبارت خلاصه كرد و خطاب به افكار عمومي جهاني و وجدانهاي بيدار اعلام كرد: «براي مذاكره آمادهايم اما زير بار زور نميرويم.» مشروح سخنان رييسجمهور در هشتادويكمين مجمع عمومي سازمان ملل متحد به شرح زير است:
بسمالله الرحمن الرحيم
آقاي رييس؛ آقاي دبيركل؛ خانمها و آقايان؛
ديروز رييسجمهور امريكا گفت ما تروريست هستيم. ما قرباني تروريست هستيم. از ايراني ميآيم كه رهبر ما را، اينها ترور كردهاند، بيهيچ دليل قانوني، بيهيچ برهاني، از ايراني ميآيم كه در حقيقت مدرسهاي را بمباران كردند.
اين بچهها را ميبينيد، اين بچهها را بمباران كردند و كشتند، با اسلحههايي كه از امريكا و اسراييل استفاده ميكرد.
هيچ گناهي نداشتند، هيچ جرمي مرتكب نشده بودند.
لامرد، يكي از شهرهاي كوچك ايران است. سالن ورزش است. بچهها آنجا ورزش ميكردند. امريكاییها آنجا را با بمبهاي خوشهاي كه به چند هزار تكه تقسيم ميشد، بمباران كردند، دانشمندان ما را شهيد كردند مردم، زنان و بچهها را، كودكان بيگناهي كه در حقيقت هيچ گناهي مرتكب نشده بودند. كساني تروريست هستند و تروريست تربيت ميكنند، به ما ميگويند شما تروريست هستيد ما از خودمان فقط دفاع ميكنيم. ما تروريست نيستيم.
مردم بيگناه ما در حقيقت آماج حملات ناجوانمردانهاي است كه اينها بر كشور ما تحميل كردند و ما با قدرت دفاع كرديم. امريكا و اسراييل با آخرين تكنولوژي و تجهيزات به ما حمله كردند و مردم ما با قدرت ايستادند و زدند. ولي ما در مقابلشان سر خم نكرديم و زديم. اما ما مردم را نزديم. از سرزمينهايي كه آمده بودند، تجهيز شده بودند، به مدرسه ما، به بيمارستان ما، به دانشگاه ما، به پلها و زيرساختهاي ما، اينها حمله كردند. تمام اينها خلاف قوانين بينالمللي است. من وقتي مسووليت به عهده گرفتم، روز اول اسماعيل هنيه را در تهران ترور كردند. اسراييل هر دولتي را هر حكومتي را، هر منطقهاي را دلش ميخواهد بمباران ميكند و ترور ميكند.
در غزه بيش از 80 هزار انسان بيگناه را قتل عام كردند. بيش از صد هزار انسان آواره است. نسلكشي دارند ميكنند با ابزار و تكنولوژيهايي كه در اختيار دارند. بعد ميگويند ديگران تروريست هستند، اينها عامل ناآرامياند. ما عامل ناآرامي هستيم؟ ما كه ميخواهيم مستقل زندگي كنيم، نميخواهيم سر خم بكنيم، ما عامل ناآرامي هستيم؟ياآنهايي كه دارند ترور ميكنند، ميكشند و جنايت ميكنند، عامل امنيت و صلحاند. بدون چارچوب، اصلا هيچكدام از قوانين بينالمللي را اينها مراعات نميكنند. اين آن چيزي است كه ما با آن مواجهيم. ما چيزي نميخواهيم، ما پاسخ خودمان را يافتهايم. قدرت لازم داريم، زيرا ملتي كه نتواند از خودش دفاع بكند، لهاش ميكنند. تو اين دنيا، دنيايي است كه قدرتمندانشان به جايي كه به فكر مردم، انسانيت و عدالت و دموكراسي باشند، عامل ويراني و تخريب و نابودياند. هر كسي را ميخواهند تخريب بكنند، اسم تروريست روش ميگذارند. 200 سال ايران به هيچ كشوري حمله نكرده، 200 سال. هميشه از خودمان دفاع كرديم. ولي الان بايد متهم بشيم كه ما تروريست هستيم و ما عامل ناامني در منطقهايم. و اين باعث شده كه ما راهبردي كه براي خودمان انتخاب بكنيم، قدرت ميخواهيم كه از خودمان دفاع كنيم. قدرت نميخواهيم كه تجاوز كنيم. انرژي را براي توسعه ميخواهيم، براي ساختن بمب و تخريب و تهديد جامعه نميخواهيم و براي امنيت مشاركت ميخواهيم بكنيم. ملت ايران در هفت ماه گذشته، مردم ما هر شب در خيابان بودند براي اينكه از ايرانمان دفاع كنند و براي اينكه اجازه ندهند كساني را كه امريكا و اسراييل تهييج كرده بود اسلحه دستشان داده بود دستشان بيايند و ناامني در داخل كشور ايجاد كنند. 7 ماه است كه مردم ايران شبانهروز در خيابان هستند، مردم قدرت ما هستند و ما با قدرت مردم ايستادهايم، ايران بايد اينقدر قدرتمند باشد كه بقا و پيشرفتاش را تهديد نكنند، آنقدر مسوول كه قدرتاش را براي سلطه بهكار نگيرد و آنقدر دورانديش كه امنيت خود را در ناامني همسايگان جستوجو نكند.
درباره دفاع ايران، ما سامانه دفاعيمان را براي آن ساختهايم كه هيچكس تصور نكند بمباران شهرهاي ايران بيپاسخ خواهد ماند. قدرت نظامي ايران براي دفاع است، اما روشن ميگوييم ما براي دفاع از كشورمان از هيچكسي اجازه نميگيريم. انرژي را ما براي توسعه ميخواهيم. سالهاست درباره برنامه صلحآميز هستهاي ايران با زبان سانتريفيوژ، غنيسازي، تحريم و بمب سخن ميگويند، اما براي ملت ما فناوري هستهاي بخشي از حق توسعه است. انرژي هستهاي براي بيماران ما درمان، براي كشاورزي امنيت غذايي، براي صنعت فناوري و براي آينده، برقي پايدار است.
ايران نميپذيرد دانش هستهاي امتياز انحصاري چند كشور باشد. ايران سلاح هستهاي را عامل امنيت نميداند، اما از حق خود براي علم، صنعت و انرژي صلحآميز نيز صرفنظر نخواهد كرد. به صراحت ميگوييم نه سلاح هستهاي، نه محروميت از دانش هستهاي. موضع هستهاي ايران در ميدان جنگ حل نميشود، راهحل توافقي است كه به جهان اطميناني معتبر از صلحآميز بودن برنامه ايران و به ملت ايران اطمينان از حفظ حقوقش بدهد.
اصل سوم ما مشاركت براي امنيت است. در منطقهاي زندگي ميكنيم كه جنگ مرز نميشناسد، بحران يك كشور به همسايگانش سرايت ميكند. از همينرو ايران همسايگان خود را رقيب امنيت خويش نميبيند، ما همسايگان خودمان را قوي ميخواهيم. در آبراهي كه تنگه هرمز است، نميتوانيم از آبراهي همه بهره ببرند و همزمان نگهبان تاريخي آن آب ،با تحريمهاي ظالمانه از استفاده از آزادي كشتيراني، حتي تو آبهاي خودش محروم باشه. راه را بر ما ميبندند، بعد اسلحه و مواد منفجره و موشك و انرژي براي نابودي كشورها از همان آبراه منتقل ميكنند. اين امكانپذير نيست. نميتوانند اين كار را بكنند و ما اجازه نخواهيم داد كه يك چنين اتفاقي در كشور ما بيفتد. استقرار دايمي ناوگانهاي متخاصم، گسترش جنگ امنيت نميآورد، امنيت كشتيراني را نميتوان با امنيت كشورهاي ساحلي به هم ريخت. عاليجنابان، اما درباره فلسطين؛ فلسطين همچنان زخمي بر پيكر وجدان جامعه جهاني است و غزه همچنان نماد شكست ساز و كارهاي بينالمللي در جلوگيري از رنج غيرنظاميان. دهههاست كه قطعنامهها صادر ميشوند اما اشغال، خشونت ادامه دارد. ما نميتوانيم از صلح سخن بگوييم، اما فلسطين را ناديده بگيريم. صلح پايدار در غرب آسيا بدون عدالت براي فلسطين پايدار نخواهد ماند. تا زماني كه اشغال، تجاوز و بيعدالتي در جهان باشد، مقاومت تداوم خواهد يافت. اگر شكلي از آن آسيب ببيند به اشكالي ديگر و چه بسا نيرومندتر بار ديگر ظهور پيدا خواهد كرد. غزه با وجود كشتار بيوقفه و ويراني گسترده، ايمان مردم را آشكار ساخت كه مقاومت را نميتوان با بمب و محاصره وادار به تسليم كرد. اين ذات انسان است، ذات طبيعت انسان است. اگر يك انساني را از سرزمينش بيرون كنند مقاومت ميكند، اگر يك انساني را خانه و كاشانهاش را بمباران بكنند، مقاومت ميكند. مقاومت نكند چه كند؟ بپذيرد كه قلدري بكنند؟ بپذيرد كه از خانه و كاشانه بيرونشان بكنند و اينها در مقابل اين تجاوز ساكت بنشينند و اگر خواستند از خودشان دفاع كنند بگويند اينها تروريستاند؟
ادبيات جديدي كه در دنيايي كه امروز ما توش زندگي ميكنيم معلومه. مسائل منطقه ما پيش از آنكه به بهانه جنگ قدرتهاي دوردست بدل شود، در خود منطقه و توسط كشورهاي منطقه مجال حل را دارد. استقلال راهبردي يعني رابطه با هيچ قدرت خارجي به امكان جنگ عليه همسايه تبديل نشود و اكنون سخني با همه كساني كه در تصميمگيري، طراحي و اجراي حمله به سرزمين ما مسوول بودند. ملت ما قدرت نظامي و آثار تصميمهاي مخرب آنها را از نزديك تجربه كرد و آنها تابآوري ايران را آزمودهاند و اكنون به خوبي ميدانند كه ايران را نميتوان با جنگ وادار به تسليم كرد. ايران هيچگاه آغازگر هيچ جنگي نبوده است، همواره پايبندي خود را به ميز مذاكره نشان داده است. جنگ را بر ما تحميل كردند اما ما ثابت كرديم كه براي دفاع از خود از جنگ نميترسيم و براي صلح از مذاكره نميگريزيم و تا پاي جان براي دفاع از ايران عزيز ايستادهايم.
خانمها و آقايان، موضوع اين اجلاس بازسازي اعتماد است. اعتماد با حرف نميشود، بلكه نيازمند پرهيز از معيارهاي دوگانه است. بمب اتم و ديگر سلاحهاي كشتار جمعي اين منطقه در دست رژيم اسراييل است، اما بازرسيها از ايران درخواست ميشود. اسراييل 70 هزار نفر را در غزه قتل عام كرد، اما ايران در پشت ميز مذاكره بمباران شد. اسراييل بمب اتم دارد، عضو انپيتي نيست، در تمام عمر ننگينش يك بازرس به سرزمينش را راه نداده، اما ميلياردها دلار سلاح رايگان پاداش ميگيرد و مصونيت دارد كه هر پايتختي را كه خواست بمباران كند.
تكرار ميكنم، بمب اتم در اسراييل است اما بازرسها در ايران. اسراييل ميكشد ولي ايران تحريم ميشود. و اين تراژدي است كه به هر كي بگي خندهاش ميگيرد. او ميكشد و ما تحريم ميشيم و بعد تحريم، فقرا، بيماران و مردم بيگناه را در حقيقت نشان ميگيرد. و اين كاري است كه امريكا ميخواهد با كشورها و بهخصوص با ايران بكند كه مردم را در حقيقت قرباني نيات شوم و پليدي بكند كه دارد. اگر در پي عدالت هستيم، دوست و رقيب بايد با يك معيار محاسبه شود. حقوق بشر ابزار رقابت ژئوپوليتيك نيست. ايران امتياز ويژه نميخواهد، حقوق برابر ميخواهد، مسووليت آن را ميپذيرد. ايران در تاريخ طولاني خود يك حقيقت را به روشني آموخته است. جهان بدون داشتن قدرت خطرناك است، اما جهاني كه فقط زبان قدرت را بفهمد امنيت پايدار نخواهد داشت. اگر حقوق بينالملل فقط زماني اجرا شود كه با منافع قدرتمندان سازگار باشد، كشورهاي بيشتري به اين نتيجه خواهند رسيد كه براي تأمين امنيت خود تنها به قدرت خويش بايد تكيه كنند و اين آغاز جهاني خطرناكتر براي همه ما خواهد بود.
نبايد اجازه دهيم كه قرن بيست و يكم به دوران بازگشت به سياست زورمندان و حكومت زورمداران تبديل شود. نبايد جهاني بسازيم كه در آن قدرت نظامي؛ جاي مشروعيت، تحريم؛ جاي ديپلماسي، ترور؛ جاي سياست و جنگ؛ جاي گفتوگو را بگيرد. ايران به سوي جهان دست همكاري دراز ميكند. ما جهان را نه به جنگ ديگر بلكه به صلح و عدالت فراخوانيم، نه از سر ضعف بلكه از سر اعتماد به قدرت خود و فهم اين حقيقت كه هيچكس در اين منطقه به تنهايي امنيت نخواهد داشت. يا امنيت را با يكديگر خواهيم ساخت يا ناامني را با يكديگر تحمل خواهيم كرد. ما به ساختن آينده ميانديشيم كه در آن امنيت، عدالت و كرامت انساني حقوقي سلبناشدني و مشترك براي همه ملتها باشد. آيندهاي كه در آن هيچ ملتي به حاشيه رانده نشود، هيچ صدايي در هياهوي قدرت گم نشود و هيچ قدرتي حق نداشته باشد آينده ديگران را به جاي آنان رقم بزند.
نظمي كه شايسته نظام بينالمللي باشد بايد بر پايه برابري ملتها، عدالت، انصاف و اراده مشترك بشريت استوار شود. زيرا صلحي كه براي همه نباشد، صلح نيست و عدالتي كه شامل همه نشود عدالت نيست.
و كلام آخر، كه سخنان ديروز رييسجمهور امريكا نزد افكار عمومي دنيا، انديشمندان، سياستمداران، حقوقدانان نشانه بارزي از خوي قلدري و منطق زور و مغاير با نص صريح منشور ملل متحد است. ايشان بداند كه تهديد، ملت ما را منسجمتر ميكند، قويتر ميكند و مقاومت ايرانيان را بيشتر ميكند و بايد بدانند كه ملت ايران در برابر زور سر خم نخواهد كرد و متجاوزان را پشيمان خواهند كرد. اين چيزي است كه بايد ترامپ و كساني كه ميخواهند قلدري بكنند، بفهمند. ما آماده گفتوگو هستيم اما بدانند كه زبان زور را نخواهيم پذيرفت. متشكرم.
نطق مستدل رييسجمهور، دفاع تمام قد از ايران است
دكتر محمد مخبر، مشاور و دستيار مقام معظم رهبري در حمايت و پاسداشت مواضع محكم، مستدل و مقتدرانه دكتر مسعود پزشكيان، رييسجمهور اسلامي ايران در مجمع عمومي سازمان ملل در صفحه شخصي خود نوشت:
جناب آقاي دكتر پزشكيان امروز در مجمع عمومي سازمان ملل، نماينده شايسته و صداي همه ايرانيان بود؛ قاطع، مستدل و با منطق در دفاع تمام قد از ايران عزيز.
پيام رييسجمهوري اسلامي ايران روشن بود: در برابر قلدر سر خم نكرده، شهدايمان را فراموش نميكنيم و متجاوزان را پشيمان خواهيم كرد.