منزلت زن از نگاه بنيان‌گذار (۱۱)
احمد مازني
نقش ممتاز زنان در سازندگي پس از پيروزي
تمامي شواهد و قرائن تاريخي حاكي از آن است كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي، جايگاه زنان در عرصه‌هاي مختلف اجتماعي، فرهنگي و سياسي دستخوش تحول شد و زمينه‌هاي تازه‌اي براي حضور و مشاركت آنان در اداره امور كشور فراهم آمد. بانوان، به عنوان نيمي از جمعيت كشور، نه‌تنها در جريان مبارزه با رژيم پهلوي و پيروزي انقلاب حضوري موثر داشتند، بلكه پس از پيروزي نيز در عرصه‌هاي گوناگون مسووليت‌پذيري اجتماعي، خدمت‌رساني و سازندگي مشاركت كردند. از اين منظر، نقش زنان در انديشه بنيان‌گذار جمهوري اسلامي ايران، به دوران مبارزه و پيروزي انقلاب محدود نمي‌شود؛ بلكه حضور فعال آنان در فرايند استقرار، تثبيت و پيشرفت كشور نيز از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. يكي از عرصه‌هايي كه نقش ممتاز زنان در آن مورد تأكيد و ستايش امام خميني(ره) قرار گرفته، تلاش براي توسعه و سازندگي كشور است. از نگاه ايشان، پيروزي انقلاب اسلامي به معناي پايان مسووليت مردم نبود؛ بلكه آغاز مرحله‌اي تازه از تلاش همگاني براي بازسازي كشور، رفع محروميت‌ها، ترميم ويراني‌هاي برجاي‌مانده و فراهم كردن زمينه‌هاي زندگي بهتر براي مردم به شمار مي‌رفت. تحقق اين اهداف نيز به مشاركت همه اقشار جامعه نياز داشت و نمي‌توانست صرفا بر دوش دولت يا گروهي خاص قرار بگيرد. بر همين اساس، امام خميني(ره) پس از پيروزي انقلاب اسلامي، ملت را به عمران و آباداني كشور دعوت كردند و از همه اقشار، اعم از زنان و مردان، خواستند كه در اين مسووليت ملي مشاركت كنند. ايشان در اين باره فرمودند: «همه ملت ايران، چه زنان و چه مردان، بايد اين خرابه‌اي را كه براي ما گذاشته‌اند، بسازند. ايران با دست مرد تنها درست نمي‌شود؛ مرد و زن بايد با هم اين خرابه را بسازند.» (صحيفه امام، ج ۶، صص ۳۰۰ـ۳۰۲) اين بيان، به‌روشني نشان مي‌دهد كه در نگاه امام، سازندگي كشور مسووليتي مشترك و همگاني است و جنسيت نمي‌تواند مبنايي براي كنار گذاشتن زنان از مشاركت در امور عمومي باشد.
بازسازي كشور، از نظر ايشان، مستلزم به‌كارگيري ظرفيت‌هاي انساني جامعه، اعم از زن و مرد، بود. بر اين مبنا، زنان نه نيرويي حاشيه‌اي و صرفا پشتيبان، بلكه بخشي از نيروي فعال و اثرگذار جامعه در مسير پيشرفت و آباداني كشور به شمار مي‌آمدند. امام خميني(ره) با اشاره به نقش زنان در نهضت اسلامي، بر ضرورت استمرار حضور آنان در عرصه‌هاي اداره كشور و سازندگي تاكيد كردند و فرمودند: «زن بايد در مقدرات اساسي مملكت دخالت كند. شما همان‌گونه كه در نهضت‌ها نقش اساسي داشته‌ايد و سهيم بوده‌ايد، هم‌اكنون هم باز بايد در پيروزي سهيم باشيد. ان‌شاءالله شما بايد مملكت را بسازيد.» (تبيان، دفتر ۸، ص ۶۷) در اين سخن، ميان نقش زنان در پيروزي انقلاب و مسووليت آنان پس از آن، پيوندي روشن برقرار شده است. مشاركت زنان در مبارزه، از نگاه امام، نبايد با استقرار نظام جديد پايان مي‌يافت، بلكه همان حضور و مسووليت‌پذيري باید در مرحله سازندگي نيز ادامه پيدا مي‌كرد. تاكيد بر ضرورت دخالت زنان در مقدرات اساسي مملكت نيز بيانگر آن است كه مسووليت آنان صرفا به امور فردي و خانوادگي محدود نمي‌شود و حضورشان در سرنوشت عمومي جامعه نيز اهميت دارد. يكي از جلوه‌هاي عيني اين رويكرد، حضور زنان در فعاليت‌هاي جهاد سازندگي و مشاركت آنان در كمك‌رساني به محرومان و ياري رساندن به روستاييان بود. در سال‌هاي پس از پيروزي انقلاب، توجه به مناطق محروم و روستاها و تلاش براي بهبود شرايط زندگي ساكنان آنها، بخشي از مسووليت عمومي جامعه محسوب مي‌شد. حضور بانوان در اين عرصه، افزون بر كمك‌هاي عملي، حامل پيامي اجتماعي درباره همبستگي، مسووليت مشترك و ضرورت مشاركت همه مردم در حل مسائل كشور بود.
امام خميني(ره) در اشاره به حضور زنان در جهاد سازندگي، ضمن توجه به تفاوت توانايي‌هاي جسمي و نوع فعاليت افراد، بر اهميت اصل حضور، مشاركت و تاثير معنوي اين اقدام تاكيد كردند و فرمودند: «در اين جهاد سازندگي كه گاهي وقت‌ها مي‌بينم خانم‌ها رفتند و مشغول شدند، خوب، البته از خانم‌ها ساخته نيست كه مثل يك رعيتي، مثل اشخاصي كه ورزيده‌اند، در امور كار كنند؛ لكن همان رفتن‌شان در بين رعايا و كشاورزان، همان رفتن و اشتغال پيدا كردن، به همان مقداري كه مي‌توانند، اين باعث مي‌شود كه قدرت آنها چند مقابل بشود. وقتي آنها ببيننـد كه از شهرها خانم‌هاي محصل، خانم‌هاي محترم آمـدند و در دهات مشغول كمك هستند به برادرهاي خـودشان، قدرت آنها چند مقابل مي‌شود و ايـن يك عمل بسيار ارزشمند است؛ ولو عمل خـودش به حسب حجمـش كوچك باشد، لكن حجم معنوي خيلي زياد است.» (صحيفه نور، ج۹، ص۱۰۹) ادامه دارد