گزارش وضعيت مديريتي و عملكرد فني فدراسيون شمشيربازي
يك مدال برنز و ديگر هيچ!
بررسي وضعيت فدراسيون شمشيربازي كشور و روند فعاليت‌هاي آن طي حدود چهار سال گذشته، نگراني‌هاي جدي و قابل تأملي را در خصوص نحوه مديريت، سياستگذاري، عملكرد فني و آينده اين رشته ورزشي به وجود آورده است. به گزارش روزنامه اعتماد، طي بررسي‌هاي صورت گرفته و گزارش‌هاي نهادهاي ذي‌ربط و ناظر با وجود اينكه شمشيربازي ايران در سال‌هاي گذشته از رشته‌هاي پرافتخار و صاحب جايگاه در عرصه بين‌المللي بوده و با برخورداري از قهرمانان برجسته، مربيان توانمند و ظرفيت‌هاي انساني ارزشمند، همواره از اميدهاي مدال‌آوري ورزش كشور به شمار مي‌رفته در رقابت‌هاي اخير عملكرد ضعيفي از خود به جا گذاشته است. به نظر مي‌رسد مديريت فعلي فدراسيون نتوانسته است از اين ظرفيت‌ها به درستي استفاده كند و نه‌تنها در زمينه پرورش نسل جديد قهرمانان و توسعه زيرساخت‌هاي فني موفقيت قابل دفاعي نداشته، بلكه در برخي حوزه‌ها شاهد افت جايگاه و از دست رفتن سرمايه‌هاي ارزشمند اين رشته بوده‌ايم. آنچه به صورت اجمالي مي‌توان در مورد محورهاي افت فدراسيون برشمرد شامل موارد زير مي‌شود:
افت محسوس عملكرد فني و فقدان قهرمان‌پروري
با گذشت حدود چهار سال از آغاز دوره مديريت فعلي، انتظار مي‌رفت فدراسيون در كنار حفظ جايگاه قهرمانان باسابقه، نسبت به شناسايي، پرورش و معرفي نسل جديدي از قهرمانان در اسلحه‌هاي مختلف اقدام كند. با اين حال، خروجي قابل دفاعي در زمينه پشتوانه‌سازي و معرفي چهره‌هاي جديد در سطح اول آسيا و جهان مشاهده نمي‌شود. اتكاي مستمر به تعداد محدودي از ورزشكاران باسابقه، بدون ايجاد پشتوانه مناسب براي آينده، نشان‌دهنده ضعف در برنامه‌ريزي بلندمدت، استعداديابي و مديريت فني است. بي‌مهري به قهرمانان و سرمايه‌هاي انساني شمشيربازي يكي از نگران‌كننده‌ترين مسائل در دوره مديريت فعلي، نحوه برخورد با برخي قهرمانان باسابقه و چهره‌هاي شاخص اين رشته است؛ افرادي كه سال‌ها براي اعتلاي نام ايران تلاش كرده و سرمايه‌هاي واقعي شمشيربازي كشور محسوب مي‌شوند، اما به جاي برخورداري از حمايت و احترام متناسب با سوابق و جايگاه خود، در مواردي با بي‌مهري، اختلاف و برخوردهاي غيرحرفه‌اي مواجه شده‌اند. اين موضوع صرفا يك برداشت شخصي نيست و مي‌توان ابعاد آن را در مصاحبه‌ها، اظهارنظرها و مواضع رسانه‌اي برخي ورزشكاران و حتي عوامل فدراسيون مشاهده كرد.
حواشي مديريتي و اختلافات علني در تيم ملي
در فروردين‌ماه ۱۴۰۴، اختلافات ميان محمد رهبري، سرمربي وقت تيم ملي سابر و علي پاكدامن، كاپيتان و يكي از پرافتخارترين ملي‌پوشان كشور، به رسانه‌ها كشيده شد و در نهايت به جريمه و صدور احكام انضباطي براي طرفين انجاميد. صرف‌نظر از اينكه مسووليت اختلافات مذكور متوجه كدام يك از طرفين بوده است، علني شدن چنين اختلافاتي ميان يكي از مهم‌ترين سرمايه‌هاي انساني كشور و كادر فني تيم ملي، نشان‌دهنده وجود مشكلات جدي در فضاي مديريتي و ارتباطي مجموعه است. پرسش اساسي اين است كه چرا مديريت فدراسيون نتوانسته است با تدبير و مديريت حرفه‌اي، اختلافات را پيش از تبديل شدن به بحران رسانه‌اي و آسيب به اعتبار تيم ملي برطرف كند؟
ابهامات در نحوه انتخاب نفرات
و اعزام‌هاي تيم ملي
در خصوص برخي انتخاب‌ها و اعزام‌هاي تيم‌هاي ملي، از جمله حضور فرزند رييس فدراسيون در تركيب تيم ملي و اعزام وي به مسابقات، ابهامات و پرسش‌هايي در زمينه رعايت معيارهاي فني، شايسته‌سالاري و توجيه كارشناسي وجود دارد. بديهي است در چنين مواردي، به‌ويژه با توجه به حساسيت جايگاه رياست فدراسيون، ضرورت دارد فرآيند انتخاب ورزشكاران، سوابق فني، نتايج كسب شده و مباني تصميم‌گيري به صورت شفاف بررسي تا هرگونه شائبه استفاده از موقعيت مديريتي و تعارض منافع برطرف شود.
نتيجه نگران‌كننده شمشيربازي ايران در بازي‌هاي آسيايي ناگويا
يكي از روشن‌ترين نشانه‌هاي افت عملكرد اين رشته، نتيجه كسب شده در بازي‌هاي آسيايي ۲۰۲۶ ناگوياست. جايي كه شمشيربازي ايران از مجموع فرصت‌هاي مدال‌آوري خود تنها به يك مدال برنز انفرادي توسط علي پاكدامن دست يافت. اين در حالي است كه تيم سابر مردان ايران، پس از سه دوره متوالي مدال‌آوري، در مرحله يك‌چهارم نهايي با نتيجه ۴۵ بر ۳۴ مغلوب ژاپن شد و از رسيدن به سكو بازماند. مقايسه نتايج سه دوره اخير بازي‌هاي آسيايي نيز گوياي روند نزولي اين رشته است؛ ايران در جاكارتا ۲۰۱۸ دو مدال، در هانگژو ۲۰۲۲ دو مدال و در ناگويا ۲۰۲۶ تنها يك مدال كسب كرده است. نكته قابل تأمل‌تر آن است كه حتي درباره همين تك‌مدال نيز انتقاداتي از سوي مديران و كارشناسان سابق شمشيربازي مطرح شده است. عبدالرضا ميرشفيعي، مدير پيشين تيم‌هاي ملي شمشيربازي، در گفت‌وگو با روزنامه ايران صراحتا اعلام كرده است كه مدال برنز علي پاكدامن را نمي‌توان حاصل عملكرد مديريت فعلي فدراسيون دانست. وي با اشاره به عدم حضور پاكدامن در اردوي تيم ملي در كمپ بائو و آماده‌سازي شخصي وي، تاكيد كرده كه اين ورزشكار با تلاش و توانايي فردي خود به اين مدال دست يافته است. همچنين به اختلاف ميان پاكدامن و مربي تيم ملي و عدم هدايت وي توسط مربي در روز مسابقه اشاره كرده است. اين اظهارات از سوي فردي كه سابقه مديريت تيم‌هاي ملي را در كارنامه دارد، بسيار قابل تأمل است، چراكه اين پرسش جدي را مطرح مي‌كند كه سهم واقعي برنامه‌ريزي و مديريت فدراسيون در تنها دستاورد مدالي شمشيربازي در ناگويا چه بوده است؟
ضعف در برنامه‌ريزي
و عدم توجه متوازن به اسلحه‌هاي مختلف
فرهاد رضايي، سرمربي اسبق تيم ملي اپه نيز در يادداشتي انتقادي در روزنامه ايران، از نبود استراتژي مشخص در فدراسيون، تمركز بيش از حد امكانات و اردوها بر اسلحه سابر و كم‌توجهي به اپه و فلوره انتقاد كرده است. وي همچنين به ضعف در استعداديابي، استفاده ناكافي از ظرفيت استان‌ها، عدم بهره‌گيري از مربيان توانمند داخلي و ضرورت بررسي عملكرد و قرارداد مربي خارجي اشاره كرده است. اين اظهارات نشان مي‌دهد انتقاد از عملكرد فدراسيون صرفا محدود به نتايج يك مسابقه يا اختلاف ميان چند ورزشكار و مربي نيست، بلكه نگراني‌هايي جدي در خصوص سياست‌هاي كلان فني و ساختار توسعه اين رشته وجود دارد.
ضرورت بررسي عملكرد مديريتي و نحوه هزينه‌كرد منابع
با توجه به هزينه‌هاي انجام شده براي اردوها، اعزام‌ها، استفاده از مربيان خارجي و ساير برنامه‌هاي فدراسيون، ضروري است تناسب ميان منابع مصرف شده و دستاوردهاي حاصل مورد بررسي قرار گيرد. به‌ويژه در خصوص اعزام‌هايي كه خروجي مشخصي نداشته‌اند، نحوه انتخاب افراد و توجيهات فني و كارشناسي تصميمات اتخاذ شده بايد شفاف شود.جمع‌بندي و پيشنهاد مجموع موارد فوق نشان مي‌دهد فدراسيون شمشيربازي در دوره مديريت فعلي با چالش‌هايي فراتر از چند نتيجه نامطلوب ورزشي مواجه بوده و مسائل مديريتي، اختلافات داخلي، ضعف در پشتوانه‌سازي، عدم استفاده مناسب از سرمايه‌هاي انساني و ابهامات در برخي تصميمات فني، آينده اين رشته را با نگراني مواجه كرده است. واقعيت آن است كه شمشيربازي ايران پيش از مديريت فعلي نيز از قهرمانان و ظرفيت‌هاي ارزشمندي برخوردار بوده و انتظار مي‌رفت مديريت چهار ساله فدراسيون، ضمن حفظ اين سرمايه‌ها، زمينه رشد و توسعه بيشتر آن را فراهم كند؛ نه اينكه در پايان اين دوره همچنان بخش عمده اميدهاي مدال‌آوري كشور به چند چهره باسابقه وابسته باشد و حتي همان سرمايه‌ها نيز با چالش و بي‌مهري مواجه شوند. از نهادهاي ناظر و مخصوصا وزارت ورزش انتظار مي‌رود عملكرد چهارساله رييس فدراسيون به صورت مستقل و كارشناسي مورد بررسي قرار گيرد. در اين بررسي بايد مواردي نظير «ارزيابي نتايج فني و مقايسه عملكرد دوره فعلي با دوره‌هاي گذشته»، «بررسي وضعيت پشتوانه‌سازي، استعداديابي و پرورش قهرمانان جديد»، «بررسي نحوه برخورد با قهرمانان باسابقه و دلايل اختلافات ايجاد شده ميان ورزشكاران و كادر فني»، «بررسي فرآيند انتخاب و اعزام ورزشكاران، به‌ويژه موارد داراي شائبه تعارض منافع»، «ارزيابي قراردادها، هزينه‌ها و دستاوردهاي حاصل از همكاري با مربيان خارجي» و «بررسي عملكرد فدراسيون در بازي‌هاي آسيايي ناگويا و ميزان تحقق اهداف پيش‌بيني‌شده» به صورت جدي مورد بررسي قرار بگيرند.