آبدانان؛ ثروت‌هاي زيرزميني
در انتظار زيرساخت‌هاي زميني
واژگوني اتوبوس حامل كاركنان پالايشگاه گاز دهلران در محور دشت‌عباس ـ مورموري و جان‌باختن ۱۲ نفر، بار ديگر وضعيت راه‌هاي ارتباطي جنوب استان ايلام را به موضوعي قابل تأمل تبديل كرده است. آبدانان، شهرستاني برخوردار از منابع نفت و گاز، معادن غني و زمين‌هاي حاصلخيز كشاورزي، در حالي با دشواري‌هاي ارتباطي و محدوديت زيرساختي مواجه است كه بخش مهمي از ظرفيت‌هاي اقتصادي آن هنوز به اشتغال و توسعه پايدار تبديل نشده است.
آبدانان؛ سرزميني ميان دو رشته‌كوه
آبدانان در جنوب استان ايلام و غرب ايران، ميان ارتفاعات كبيركوه و ديناركوه قرار گرفته و از سه بخش مركزي، سراب‌باغ و مورموري تشكيل شده است. اين موقعيت كوهستاني، در كنار شكل‌گيري جنگل‌هاي بلوط و طبيعت متنوع منطقه، ارتباط جاده‌اي شهرستان با مناطق همجوار و مركز استان را دشوار كرده است. مسير آبدانان به دره‌شهر و ايلام از جاده‌اي پرپيچ‌وخم در دل كبيركوه مي‌گذرد. كشاورزي و دامداري از مشاغل اصلي ساكنان اين منطقه است و وجود منابع آب، مراتع و دشت‌هاي حاصلخيز زمينه فعاليت در اين بخش‌ها را فراهم كرده است. در كنار آن، شماري از اهالي در حوزه خدمات و صنايع منطقه، از جمله طرح‌هاي نفت و گاز جنوب ايلام، اشتغال دارند.
منابعي كه هنوز به ثروت اقتصادي تبديل نشده‌اند
آبدانان از ذخاير نفت، گاز، گوگرد، سنگ آهك و گچ برخوردار است، اما بخش مهمي از اين ظرفيت‌ها هنوز به بهره‌برداري اقتصادي نرسيده است. نمونه شاخص آن ميدان گازي سمند در ۴۵ كيلومتري جنوب غرب آبدانان است كه عمليات حفر چاه‌هاي آن به سال‌هاي ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ بازمي‌گردد، اما تاكنون به مرحله بهره‌برداري نرسيده است. برآورد كارشناسان نشان مي‌دهد توسعه اين ميدان امكان برداشت روزانه هشت ميليون مترمكعب گاز را فراهم مي‌كند. استاندار ايلام نيز در خرداد امسال، با اشاره به امكان ايجاد اشتغال براي حدود هزار و ۵۰۰ نفر، خواستار سرمايه‌گذاري براي فعال‌سازي اين ميدان شد. در شهريور امسال نيز وزير صنعت، معدن و تجارت از آمادگي وزارتخانه براي حمايت از راه‌اندازي كارخانه گچ و برنامه احداث واحد توليد محصولات پليمري در آبدانان خبر داد. توسعه شهرك تخصصي صنايع پليمري و بررسي ظرفيت فني فرودگاه اين شهرستان نيز از ديگر موضوعات مطرح شده در اين سفر بود؛ طرح‌هايي كه اجراي آنها مي‌تواند به ايجاد اشتغال و كاهش مهاجرت نيروي كار كمك كند.
چرا منابع غني، زيرساخت متناسب ايجاد نكرده‌اند؟
با وجود اين ظرفيت‌ها، اقتصاد آبدانان همچنان عمدتا بر كشاورزي و دامداري متكي است و بهره‌برداري نشدن از منابع معدني و انرژي، مانع شكل‌گيري صنايع متناسب با توان اقتصادي منطقه شده است. در چنين شرايطي، دشواري راه‌هاي ارتباطي نيز محدوديتي مضاعف براي توسعه فعاليت‌هاي صنعتي، انتقال محصولات و رفت‌وآمد نيروي كار ايجاد مي‌كند. موقعيت كوهستاني منطقه بدون ترديد ساخت و توسعه جاده‌ها را دشوار مي‌كند، اما اين مساله نمي‌تواند ضرورت سرمايه‌گذاري در راه‌هاي ايمن و زيرساخت‌هاي حمل‌ونقل را به حاشيه ببرد. برخورداري از منابع طبيعي زماني به بهبود زندگي مردم منجر مي‌شود كه با سرمايه‌گذاري، ايجاد اشتغال و توسعه زيرساخت‌ها همراه باشد؛ نه اينكه ثروت منطقه در زير زمين باقي بماند و مردم آن همچنان با محدوديت‌هاي اساسي در مسيرهاي ارتباطي مواجه باشند. واژگوني اتوبوس كاركنان پالايشگاه دهلران در ساعت 25: 19 شامگاه شنبه ۲۳ آبان، در كيلومتر ۱۰ محور دشت‌عباس ـ مورموري، نمونه تلخي از اهميت اين مساله است. سرنشينان اتوبوس كارگران شركت پيمانكاري «اويكو» بودند كه پس از پايان كار در بخش‌هاي مختلف پالايشگاه، در مسير بازگشت به خانه‌هاي خود بودند. بر اساس آخرين آمار اعلام شده تا صبح يكشنبه ۲۴ آبان، اين حادثه ۱۲ كشته و ۱۶ مصدوم بر جاي گذاشت. علت وقوع اين سانحه بايد با بررسي كارشناسي مشخص شود و نمي‌توان بدون گزارش رسمي، آن را به وضعيت جاده نسبت داد؛ با اين حال، اين حادثه ضرورت توجه جدي به ايمني مسيرهاي تردد كارگران و توسعه راه‌هاي جنوب ايلام را برجسته مي‌كند. اما پرسش اساسي اين است كه چرا شهرستاني با چنين ذخاير انرژي و معدني و ظرفيت‌هاي كشاورزي و صنعتي، هنوز از زيرساخت‌هاي متناسب با توان اقتصادي خود برخوردار نيست؟ اعلام طرح‌هاي سرمايه‌گذاري و وعده ايجاد كارخانه‌ها، بدون تعيين اعتبار، زمان‌بندي و اجراي عملي، نمي‌تواند پاسخگوي اين مطالبه باشد. آبدانان بيش از وعده‌هاي تازه، به سرمايه‌گذاري موثر، راه‌هاي ايمن و زيرساخت‌هايي نياز دارد كه ثروت طبيعي منطقه را به رفاه و امنيت زندگي ساكنان آن تبديل كند.