در باب پيشنهاد كوتاه رييسجمهور
حامد زارع
سنت توجه به كتاب در جامعه ما كه ابتنای مستحكمي بر فرهنگ و حكمت دارد، سنتي ديرپاست. سياستمداران نيز به عنوان بازيگران اين جامعه همواره سعي ميكنند، در زبان، بيان و حتي رفتارهاي خود نشان دهند نسبتي با كتاب و كتابخواني دارند. احمد مسجدجامعي سرنموني از سياستمداراني است كه با راهاندازي ايده كتابگردي در هفته كتاب، چهره نسبتا موفقي در تعامل با ناشران، كتابفروشان و نويسندگان در امر ترويج كتابخواني از خود نشان داده است.
اما فهرست سياستمداراني كه به عنوان نويسنده، مترجم و مصحح در انتشار كتاب دست داشتهاند، فهرستي بلندبالاست كه البته همواره نياز به بازبيني و ارزيابي دارد. علاقه سياستمداران به ديدن نام خود روي جلد كتاب باعث شده عناويني نظير «زيرنظر»، «به كوشش»، «با اشراف» و اخيرا عنوان «به خواستاري» پيش از نام سياستمداران روي جلد كتابها بنشيند. چندي پيش حسين انتظامي در جمله معترضهاي در پايان يادداشتي درباره كتاب «عقل و سكون در حكمراني» چنين نوشت: «قابل توجه مسوولان محترمي كه كتابهايشان زينتبخش كتابخانههاي دولتي است: كتاب لاريجاني نوشته خودش است!» بيان اين جمله از سوي كسي كه خودش هم سياستمدار مطلعي است و هم اهل فرهنگ و رسانه است، نشاندهنده وضع وخيم كتابسازي سياستمداران و تورم علاقه آنان به انتشار كتابي با نام خودشان است.
اما اخيرا سويه ديگري از تلاش براي برقراري ارتباط با كتاب و كتابخواني از سوي سياستمداران در حال بروز است كه سرشناسترين آنها مسعود پزشكيان است. او ابتدا در شهريور ماه و در پاسخ به پرسش خبرنگار صدا و سيما كتاب «فراجامعه: چگونه دههزار سال جنگيدن، انسانها را وادار كرد كه عاليترين نوع همكاري را در كره زمين پياده كنند» اثر پيتر تورچين كه نگاهي نوين به تاريخچه تمدن انساني ارايه ميدهد را به عنوان كتابي كه اخيرا خوانده است، معرفي كرد. پزشكيان چند روز پيش نيز در مراسم افتتاحيه هفته كتاب گفت: «كتابي كه به تازگي خواندهام، «شاهنامه براي زندگي» است كه شايد براي خيليها خواندن چنين كتابي خوب باشد. براي مديران و سياستمداران نيز «كتاب برخاستن از فقر» شي جينپينگ كتاب خيلي خوبي است. اين كتابي است كه ميتوان از آن درس گرفت.» در نگاه نخست تلاش سياستمدار سطح بالايي مثل مسعود پزشكيان براي مطالعه و معرفي كتاب تحسينبرانگيز است. اما در نگرشي غيراحساسي به نظر ميرسد شايد افرادي پيش خودشان فكر كنند كه همانطور كه كار رييسجمهور تدبير كارشناسانه و اقدام مسوولانه درباره تسهيل واردات مواد اوليه است نه معرفي برند و محصول خاصي كه از آن مواد فراهم آمده، در مورد كتاب و فرهنگ نيز كار رييسجمهور ناظر به اقدامات بنياديني نظير تضمين آزادي بيان نويسندگان و مترجمان، تلاش براي فراهم آمدن هر چه بهتر شرايط اساسي كار ناشران نظير دسترسي به كاغذ و زينك و غيره است تا معرفي كتابي از يك ناشر خاص. در مجموع به نظر ميرسد پيشنهاد مطالعه كتاب از سوي بالاترين سطح سياست در ايران بايد مندرج در تحت سنت توجه به كتاب، ارزيابي و از آن استقبال شود.
روزنامهنگار