پايان دولت اوباما، فرصتي براي بنزايد
سيد عماد حسيني
دولت باراك اوباما، با وجود تلفات غيرنظاميان و تشديد بحران انساني در يمن، به تأمين سلاح و مهمات مورد استفاده امارات و عربستان سعودي در اين جنگ ادامه داد. او همچنين اشاره ميكند كه مقامهاي امريكايي به كاركنان سابق آژانس امنيت ملي اجازه دادند در توسعه توانمنديهاي اطلاعاتي امارات مشاركت كنند.
نويسنده استدلال ميكند كه واشنگتن، امارات متحده عربي را شريكي قابل اعتماد در جهان عرب براي انجام عمليات ضدتروريستي ميدانست؛ شريكي كه همكاري با آن امكان كاهش مداخله مستقيم امريكا در برخي عرصهها را فراهم ميكرد.
با اين حال، با وجود همكاريهاي امنيتي و نظامي، ديدگاههاي محمد بن زايد و دولت اوباما درباره تحولات بهار عربي، بهويژه اخوانالمسلمين و نتايج انتخابات مصر با يكديگر تفاوت داشت.
نويسنده سياست امارات را چنين توصيف ميكند كه ابوظبي با استفاده از ابزارهاي مالي، ديپلماتيك، امنيتي و نظامي و متناسب با شرايط هر كشور، تلاش كرده است دستاوردهاي سياسي جنبشهاي اسلامگرا پس از بهار عربي را در مصر، ليبي، تونس و يمن محدود كند.
در اين كتاب آمده است كه محمد بن زايد از روابط رو به گسترش خود در واشنگتن براي معرفي محمد بن سلمان به عنوان چهرهاي شايسته براي رهبري آينده عربستان سعودي استفاده كرد؛ او صرفا به پذيرش جايگاه اين شاهزاده در خط جانشيني بسنده نكرد.
محمد بن زايد، بن سلمان را به مقامهاي امريكايي به عنوان شخصيتي معرفي ميكرد كه در مقايسه با نسلهاي پيشين رهبران عربستان سعودي، به دنبال ارائه تفسيري معتدلتر از اسلام و اجراي اصلاحات اجتماعي و سياسي است.
نويسنده رابطه ميان محمد بن زايد و محمد بن سلمان را همكارياي مبتني بر اولويتهاي مشترك توصيف ميكند؛ اولويتهايي كه مقابله با ايران، محدود كردن نفوذ اسلام سياسي، تقويت روابط امنيتي با ايالات متحده و تغيير موازنههاي سياسي منطقهاي را در بر ميگرفت.
يكي از مهمترين افشاگريهاي اين فصل، پيشنهاد محمد بن زايد به مقامهاي امريكايي در سال ۲۰۱۵ براي عاديسازي روابط امارات و عربستان سعودي با اسراييل، در چارچوب توافقي منطقهاي و گستردهتر با مشاركت ايالات متحده است. اين طرح شامل استفاده از نفوذ امريكا و كشورهاي خليجفارس براي كشاندن رهبران فلسطيني به ميز مذاكره و اعمال فشار بر آنها با هدف پذيرش ترتيبات احتمالي همسو با اولويتهاي امريكا و اسراييل بود.
نويسنده اشاره ميكند كه محمد بن سلمان نيز در ديدارهاي خصوصي با مقامهاي امريكايي، نارضايتي خود را از رهبران فلسطيني ابراز كرده و آمادگياش را براي اعمال فشار بر آنها به منظور پذيرش شرايط احتمالي امريكا و اسراييل نشان داده بود؛ مشروط بر آنكه عربستان سعودي در مقابل، به منافع امنيتي گستردهتري در منطقه دست يابد.
در اين كتاب آمده است كه محمد بن زايد توافق هستهاي سال ۲۰۱۵ ميان دولت باراك اوباما و ايران را تهديدي عليه منافع امنيتي امارات ميدانست و نگران بود كه لغو تحريمها، توانمنديهاي منطقهاي تهران را تقويت كند. اين موضع با ديدگاههاي رهبران عربستان سعودي و بنيامين نتانياهو همسو بود و زمينه مشتركي ميان طرفهايي ايجاد كرد كه خواهان تغيير سياست امريكا در قبال ايران بودند.
اين فصل با اين نتيجهگيري به پايان ميرسد كه محمد بن زايد دريافته بود پيشبرد چشماندازهاي كلان منطقهاي او در دوران رياستجمهوري باراك اوباما دشوار خواهد بود؛ از اين رو، دولت بعدي ايالات متحده را فرصتي براي بازتنظيم روابط و ائتلافهاي خود ميدانست.
نويسنده تاكيد ميكند كه محمد بن زايد مصمم بود از ثروت امارات براي ايجاد نفوذ در رييسجمهور آينده امريكا استفاده كند. او اين راهبرد را به موضوعي مرتبط ميداند كه در فصل نخست كتاب مطرح كرده بود: شبكهاي از بانكداران، مديران سرمايهگذاري و وكلايي كه در پايتختهاي غربي با ابوظبي همكاري ميكردند.
نويسنده در پايان فصل، ميان پيشينه خانوادگي چارلز جرد كوشنر و درگيريهاي درون خاندان محمد بن زايد مقايسهاي برقرار ميكند. او به موضوعاتي همچون باجگيري جنسي، اختلافات ميان بستگان و تلاش براي دستيابي به قدرت در هر دو خانواده ميپردازد و اين مقايسه را مقدمهاي براي توضيح چگونگي تلاقي منافع و ارتباطات اين دو جريان در دولت ترامپ قرار ميدهد.