• 1405 شنبه 30 آبان
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
fhk; whnvhj بانک ملی بیمه ملت

30 شماره آخر

  • شماره 6158 -
  • 1404 چهارشنبه 16 مهر

روايت هفتادوپنجم: خاطرات سياسي امين‌الدوله (1) مبارزه با وضع موجود

مرتضي ميرحسيني

نه اينكه از قاجارها نبود، بود. اما با آنان تفاوت‌هايي هم داشت. تفاوت‌هايي كه به چشم مي‌آمدند و نمي‌شد آنها را ناديده گرفت. مصمم به نوسازي تشكيلات حكومت و مبارزه با وضع موجود بود. حتي باور داشت كه اين كار شدني است. نه اينكه مشكلات و موانع را نمي‌ديد، مي‌ديد. اما جايي در اعماق قلبش، يقين داشت كه مي‌تواند حكومت را به‌رغم همه فشارها و تنگناها و دست‌هاي آلوده، از نو بسازد و كشور را از بحران و بدبختي بيرون بكشد. در كتاب خاطراتش از آنچه در سر داشت و از آنچه برايش كوشيد، مي‌نويسد: «امين‌الدوله دقيقه‌اي از فكر اصلاحات و ازدياد عوايد و منافع دولت غفلت نداشت. بعضي از اجزاي پيرمرد دربار مظفري كه به واسطه كبر سن و آبرومندي، طاقت ديدن خرابي حوزه شخصي پادشاه را - كه حقيقتا قابل تحمل نبود -نداشتند و از كارها كناره‌جويي مي‌كردند، با واسطه يا مستقيما به امين‌الدوله تذكر مي‌دادند كه اين پادشاه (كه اكنون به تخت نشسته است) تمييز بد و خوب نمي‌دهد و راي او اسير ميل حكيم‌الملك و اعوان اوست و نبايد به حرف او مطمئن شد. تقويت و همراهي‌اش مبنايي ندارد و مأخذ نمي‌شود.» گفتند آنهايي كه در حكومت و در جامعه نفوذ دارند «براي اينكه اصلاحات عاقبت به رياست مستبدانه و جاهلانه و فعال مايشايي آنها لطمه بزند از هيچ نوع جنايت و تهمت و خيانت به آب و خاك دريغ نمي‌كنند و بايد شما با خيلي احتياط خيالات خودتان را اجرا كنيد والا قطعي است كه دچار زحمت خواهيد شد و اين پادشاه كه اخلاق و اعمالش تحت هيچ قاعده نيست نمي‌تواند شما را حفظ كند و بي‌جهت خودتان را طرف بغض خواهيد كرد.» به او - شايد واقعا از دلسوزي - گفتند بستر اصلاحات فراهم نيست، نمي‌تواني برنامه‌هايت را پيش ببري و هر جا هم كه دست بگذاري و امتيازي را لغو كني، صدايي در دشمني با تو بلند مي‌شود. گفتند حرف‌هاي شاه را جدي نگير و مطمئن باش همين كه فشارها زياد شدند و صداي مخالفت بالا گرفت، اولين كسي كه به تو پشت مي‌كند خود شاه است. گفتند پدر اين شاه، ناصرالدين‌شاه هم گاهي از اين حرف‌ها مي‌زد و از نياز به اصلاح امور كشور مي‌گفت، اما بعد كه عده‌اي به مخالفت برمي‌خاستند و سروصدا مي‌كردند، پا پس مي‌كشيد و ماجرا را نصفه‌نيمه رها مي‌كرد. گفتند مظفرالدين‌شاه از پدرش بدتر است و «هرگز مقاومت نمي‌كند و ساعت اول خواهد نرسيد و شما عمري تلف كرده و خودتان را بي‌جهت خسته مي‌كنيد. نه اين مردم قدر مي‌دانند و نه اين پادشاه و در نتيجه جمعي را از درباري و طبقه ملا و غيره با خود دشمن مي‌كنيد.» امين‌الدوله همه اين هشدارها را شنيد. اما تصميمش تغيير نكرد. گفت بياييد به جاي آنكه تسليم نااميدي شويم و دست روي دست بگذاريم، آنچه از دستمان برمي‌آيد به كار ببنديم. گفت: «من عمر خود را كرده و هوا و هوسي هم ندارم و در پي ذخيره و تامين آتيه خود نيستم. خاطر شما هست كه موقع بازگشت از ايالت آذربايجان وقتي تكليف زمامداري مملكت را به من كردند، جواب دادم اين شلوغ‌كاري در ماليات و خزانه دولت كه امين‌السلطان براي ما ارث گذاشته و اين اداراتي كه بر اثر ناسخ و منسوخ و لاقيدي او طوري درهم‌وبرهم است كه سال‌ها بايد زحمت كشيد تا سر و صورتي پيدا كند و اين درباريان خودسر... به هيچ حرف منطقي و حساب قانع نمي‌شوند و اخلاق اين پادشاه با كسالت مزاج و تفاوت اخلاق و عقيده، باب من نيست و زير بار نمي‌رفتم؟... حالا واضح و آشكار مي‌گويم يا بايد به قدر امكان براي اصلاح اين آب و خاك كوشيد يا بايد اين خدمت را بوسيد و كنار رفت... بايد ماليه و قشون قبل از هر كاري صورت صحيح پيدا كند تا بقوه مالي و قشوني بتوان بي‌نظمي ولايات را مرتب، ايلات و عشاير را مطيع و حدود را منظم كرد. ساير ادارات نيز بالتبع درست مي‌شود.»

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
وب گردی
ایران‌کارت؛ ابزار تازه بانک ملی ایران برای جلب رضایت و وفاداری مشتریان مدیرعامل بانک ملی ایران خواستار بازطراحی سازوکار مشارکت بازار پول و سرمایه شد؛ تأمین مالی پروژه های بزرگ به معماری جدید نیاز دارد رونمایی از ویدئوکال سپینوی بانک صادرات ایران/ قدردانی وزیر امور اقتصادی و دارایی از خدمت‌رسانی نوین به شهروندان/ افشین خانی: اعتماد مشتریان، پایه طراحی محصولات جدید خواهد بود تاکید مدیرعامل بانک صادرات ایران بر ارائه خدمات نوین و کارآمد به مشتریان آغاز به کار هیئت مدیره جدید بانک صادرات ایران حضور بانک صادرات ایران در نمایشگاه بورس، بانک و بیمه پرداخت 118 هزار وام قرض‌الحسنه در بانک صادرات ایران رونمایی از سه محصول فناورانه بانك ملت در نمایشگاه نظام مالی؛ از تأمین مالی یكپارچه تا سامانه های شركای تجاری و مدیریت ثروت رونمایی از طرح «دماوند» بانک ملی با وام تا 2.5 میلیارد تومانی+ عکس رایزنی‌های فشرده و بازدیدهای رسمی در غرفه بانک دی