باعث ضرر شود، قابل پيگرد كيفري است (شايعه، تهمت، تشويش اذهان عمومي).
مسووليت مدني: كساني كه خسارت مالي يا رواني وارد مي‌كنند، مي‌توانند ملزم به جبران شوند.
خلأ قانوني: در مواردي قوانين كافي نيست و تريبون‌ها بدون مجازات ادامه مي‌دهند؛ لازم است مكانيسم‌هاي پاسخگويي ايجاد شود.
بخش ۲: ساخت تريبون‌هاي سالم
تحليل جامعه‌شناختي
راه مقابله با فساد، ايجاد و تقويت تريبون‌هاي سالم و تخصصي است. ويژگي‌هاي تريبون سالم:
تخصصي بودن: فقط در حوزه خاص فعاليت كند و از موضوعات غيرتخصصي پرهيز كند.
هدفمند بودن: هدف ارتقاي جايگاه شخصي نباشد، بلكه انتقال صحيح اطلاعات و دانش باشد.
رقابت موازي: به جاي سركوب، تريبون‌هاي سالم بايد با رقابت موازي بازار قدرت را متعادل كنند.
گردش مخاطب: مردم نبايد همواره تحت سيطره يك تريبون باشند؛ گردش بين تريبون‌هاي تخصصي باعث حفظ تخصص و جلوگيري از انحصار قدرت مي‌شود.
تحليل حقوقي
چارچوب قانوني: تريبون‌هاي تخصصي مي‌توانند در قالب نهادهاي آموزشي، انجمن‌هاي علمي و رسانه‌هاي تخصصي فعاليت كنند و قوانين مي‌توانند از انتشار محتواهاي غيرتخصصي جلوگيري كنند.
مسووليت حرفه‌اي: افراد صاحب تريبون بايد شفاف و پاسخگو باشند، از عوام‌فريبي پرهيز كنند و منابع خود را مستند كنند.
حقوق مخاطب: مردم بايد آزادانه بين تريبون‌ها انتخاب كنند تا سالم‌ها تقويت و فاسدها محو شوند.
بخش ۳: نقش مردم در كنترل تريبون‌ها
تحليل جامعه‌شناختي
قدرت واقعي تريبون‌ها در دست مردم است. وقتي تريبون‌ها سالم و متعدد باشند، نيازي به دخالت حاكميت نيست: مردم تريبون‌ها را بزرگ يا نابود مي‌كنند. گوش و چشم مردم سلاح اصلي هستند.
گردش مخاطب بين تريبون‌ها از انحصار جلوگيري مي‌كند و تخصص را حفظ مي‌كند.
تحليل حقوقي
حق انتخاب و دسترسي: قوانين بايد از آزادي انتخاب مردم بين تريبون‌ها حمايت كنند.
محدوديت دخالت حاكميت: دخالت مستقيم دولت ضروري نيست و حتي مي‌تواند مخرب باشد.
مسووليت اجتماعي مخاطب: مخاطب با انتخاب آگاهانه مي‌تواند از انتشار دروغ و عوام‌فريبي جلوگيري كند.
بخش ۴: جمع‌بندي و چشم‌انداز
فراواني تريبون‌هاي بي‌مسووليت، يكي از دلايل اصلي كاهش اعتماد عمومي است. اين بحران باعث شده كساني كه توان ارايه دروغ‌هاي خوش‌بيان دارند نفوذ بيشتري پيدا كنند و تخصص به حاشيه رانده شود.
راه‌حل، نه حذف تريبون‌ها، بلكه ايجاد تريبون‌هاي سالم و تخصصي و هدايت مردم به گردش بين آنهاست. مردم نقش اصلي را دارند: گوش و چشم مخاطب، قدرت تريبون‌ها را مي‌سازد يا نابود مي‌كند.
پيام حقوقي: تريبون‌هاي تخصصي مسوول و پاسخگو باشند. حق آزادي بيان و انتخاب مخاطب حفظ شود. دخالت حاكميت حداقل باشد. گردش مخاطب و رقابت موازي نقش بازدارنده حقوقي و اجتماعي دارد. در جامعه‌اي كه نمي‌توان تريبون‌ها را بست، قدرت واقعي در دست مردم است. تنها با توجه و مصرف آگاهانه مخاطب است كه تريبون‌ها سالم مي‌مانند و از فساد بازداشته مي‌شوند.
كارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسي