دفتر روشنايي
كتاب «دفتر روشنايي» با ترجمه و مقدمه محمدرضا شفيعي‌كدكني منتشر شده است. اين كتاب ترجمه‌اي از «كتاب النّور» است كه محمد بن علي سهلگي آن را از فارسي قومسي به عربي برگردانده و محمدرضا شفيعي‌كدكني از عربي به فارسي امروز. كدكني در مقدمه اين كتاب نوشته است: «مهم‌ترين اتفاق فرهنگي در سراسر دوره اسلامي ايران، ظهور پديده‌اي است به نام عرفان و در سراسر تاريخ عرفان ايراني اگر دو، سه چهره نادر و استثنايي ظهور كرده باشند، يكي از آنها بايزيد بسطامي است و اين كتاب، حرف‌ها و حكايات او است».
در مقدمه مفصل كتاب، شفيعي‌كدكني به بررسي هويت تاريخي بايزيد، شطحيات او، ساختار كتاب النور، نسخه‌هاي خطي و نگاه هنري به الهيات عرفاني پرداخته و اطلاعاتي درباره اصطلاحات عرفاني ارايه داده است. اين مقدمه كتاب را به مرجعي ارزشمند براي پژوهشگران تبديل كرده است. او مي‌نويسد: «سراسر اين كتاب گزاره‌هايي است در حوزه الهيات كه از ذهن و زندگي مردي به نام بايزيد بسطامي برجوشيده و دهان به دهان آن را در طول سال‌ها نقل كرده‌اند تا آنگاه كه يكي از علماي بزرگ قرن پنجم به نام سهلگي آن را تدوين و كتابت كرده است. چيزي نزديك به هزار سال از عمر اين كتاب مي‌گذرد و از وفات بايزيد نيز چيزي در حدود هزار و دويست سال».
«دفتر روشنايي» محصول جنبي تصحيح كتابُ النّور است كه خود محصول جنبي تصحيح تذكره‌الاوليا است. او براي يافتن صورت درست نوشته‌هاي عطار و منابع آن، به جست‌وجو برخاسته و با استفاده و مراجعه به نسخه‌هاي خطي نظير نسخه كتابخانه ظاهريه دمشق و دستور الجمهور و كتاب‌هايي از نوع طبقات الصوفيه انصاري هروي، البياض و السواد خواجه علي سيرگاني و ترجمه رونق المجالس و بستان العارفين و رساله قشيريه و كشف المحجوب هجويري و پند پيران اطلاعات پراكنده بسياري درباره احوال و اقوال بايزيد به دست آورده كه در تكميل كتاب النور و تصحيح انتقادي آن سودمند بوده.
در مقدمه چهل صفحه‌اي مترجم كه در عرفان، بايزيد و معرفي كتابُ النّور است اين مطالب آمده: عرفان، نگاه هنري به الاهيات؛ شطح در عرفان و شطح‌هاي بايزيد؛ مساله «معني» در اين «گزاره»ها؛ عبور به سوي ناممكن از روي پُلِ زبان؛ زبان بايزيد و زبان اين گزاره‌ها؛ هويت تاريخي بايزيد؛ جايگاه بايزيد در عرفان ايراني؛ بايزيد و شاگردي امام صادق (ع)؛ سهلگي، مولف كتاب النور؛ ...؛ عطار و كتاب النور؛ ساختار كتاب النور؛ درباره معراج بايزيد؛ درباره نسخه كتابخانه ظاهريه؛ اسناد كهن درباره بايزيد؛ حدودِ سال تاليف كتاب النّور.
ترجمه متن كتاب النور كه مترجم آن را دفتر روشنايي ناميده دومين بخش كتاب است؛ ضميمه دفتر روشنايي نيز روايتي ديگر از معراج بايزيد از كتاب القصد الي‌الله تأليف ابوالقاسم العارف آمده است.
اين كتاب را انتشارات سخن منتشر كرده و يك كتاب از مجموعه ميراث عرفاني است. كتاب‌هاي ديگر از اين مجموعه «نوشته بر دريا» از ميراث عرفاني ابوالحسن خرقاني؛ «چشيدن طعمِ وقت» از ميراث عرفاني ابوسعيد ابوالخير؛ «در هرگز و هميشه انسان» از ميراث عرفاني خواجه انصاري؛ «درويش ستيهنده» از ميراث عرفاني پير جام هستند.