نگاهي به حذف تيمهاي ايتاليايي از ليگ قهرمانان
آيا سري آ واقعا اينقدر بد است؟
روز گذشته قرعهكشي مرحله يكهشتم نهايي ليگ قهرمانان اروپا برگزار شد و تنها يك تيم ايتاليايي در آن حضور داشت؛ آتالانتا.
به گزارش روزنامه اعتماد، قهرمان سري آ نتوانست از مرحله ليگ UEFA Champions League صعود كند. بهترين تيم حال حاضر ليگ كه با ۱۰ امتياز اختلاف صدرنشين است، مقابل Bodo/Glimt حذف شد. دو تيم در اين فصل در مرحله پليآف كنار رفتند، سه تيم در فصل گذشته. حذفهايي به دست تيمهاي بلژيكي و هلندي در ۲۰۲۵ و نروژيها و تركها در ۲۰۲۶.
تيترهايي كه اين وضعيت را «فاجعه» مينامند. مجريان برنامههاي گفتوگومحور كه ادعاهاي جنجالي مطرح ميكنند؛ مثل اينكه مجموع دستمزدهاي بوده/گليمت برابر با مجموع تيمهاي كاتانيا، سالرنيتانا، ويچنزا و بنونتو در سري C ايتالياست، حجم خجالتآور ماجرا. نگرانيهاي يك كشور كه پيش از پليآف تيم ملي مقابل ايرلند شمالي در ماه آينده تشديد ميشود؛ جايي كه خطر از دست دادن يك جام جهاني ديگر - سومين بار پياپي - دوباره سنگيني ميكند.
به قولي كه در قاره اروپا رايج است، «يك مقطع بد» است. فوتبال ايتاليا سهشنبه با عجله مرده اعلام شد، و چهارشنبه دوباره زنده شد؛ زماني كه آتالانتا مقابل دورتموند آبرو را حفظ كرد و يوونتوس سه گل لازم را مقابل گالاتاسراي زد تا بازي به وقت اضافه كشيده شود، هر چند در نهايت در وقت اضافه حذف شد.
شكست صدا دارد. صدايش بلندتر از موفقيت نسبي است. باشگاههاي ايتاليايي در پنج سال گذشته به 8 فينال اروپايي رسيدهاند. آنها فصل گذشته مرحله ليگ جديد ليگ قهرمانان را به عنوان صدرنشين جدول ضريب يوفا آغاز كردند و با پنج تيم وارد مسابقات شدند.
تيم ملي همين اواخر در سال ۲۰۲۱، قهرمان شد. تيمهاي پايه اين كشور در ردههاي زير ۱۷ و زير ۱۹ سال قهرمان اروپا شدهاند و به فينال جام جهاني زير ۲۰ سال رسيدهاند.
در عصر فراموشي ديجيتال، اسكرول بيپايان و اقتصاد «واكنشهاي داغ» اين دستاوردها به سرعت ناديده گرفته ميشوند. حس پيروزي كوتاهمدت است؛ همانطور كه ايتاليا در ۲۰۲۲ فهميد، وقتي تنها مدت كوتاهي پس از شكست دادن انگلستان در ومبلي با باخت به مقدونيه شمالي از رسيدن به جام جهاني بازماند.
شكستها ماندگارند. باخت ۵-۰ اينتر در فينال ليگ قهرمانان مقابل پاريسنژرمن در ماه مه - سومين فينال اروپايي باشگاه در پنج سال - پژواك بسيار بزرگتري داشت تا حذف كردن بايرن مونيخ و بارسلونا در مجموع دو بازي رفتوبرگشت. حمله لفظي ژوزه مورينيو به آنتوني تيلور و تيم داورياش پس از فينال ليگ اروپا ۲۰۲۳ در بوداپست سايهاي بر آن مسابقه انداخت؛ حتي با اينكه رم تنها در ضربات پنالتي از كسب دومين جام پياپي اروپايي بازماند. فيورنتينا هم نخستين فينال از دو فينال پياپي ليگ كنفرانس را در وقتهاي تلف شده به وستهام واگذار كرد.
اين سوال مطرح ميشود: اگر نمايندگان سري آ از آغاز دهه ۲۰۲۰ بيش از دو فينال از آن 8 فينال را برده بودند، آيا نگاهها متفاوت ميبود؟ اگر در ۲۰۲۳ هر سه رقابت يوفا را فتح ميكردند، نظرها امروز مهربانتر بود؟ يا اگر علاوه بر ليگ كنفرانس و ليگ اروپايي يك ليگ قهرمانان هم به دست ميآوردند، چطور؟
در فوتبال باشگاهي، ايتاليا از جهات بسياري در اين دهه بر ضعفهاي زيرساختي، محدوديتهاي مالي و چالشهاي پرورش استعداد خود غلبه كرده يا حتي فراتر از توان ظاهر شده است. اما برداشتها تغيير نكردهاند. هر چيزي كمتر از شكوه اواخر دهه ۸۰ تا آغاز هزاره جديد - زماني كه سري آ بدون ترديد بهترين ليگ جهان بود - به عنوان نشانهاي از افول بيپايان تعبير ميشود؛ در حالي كه ليگ با توجه به جايگاهش در ساختار اقتصادي نابرابر فوتبال اروپا عملكرد نسبتا خوبي داشته است.
مگر اينكه نرخ تولد افزايش يابد و نسل طلايي جديدي پديد آيد يا صندوقهاي ثروت ملي ناگهان در باشگاههاي ايتاليايي سرمايهگذاري كنند يا ليگها و فدراسيونها كنترل هزينهها را كنار بگذارند يا اتفاقي غيرمنتظره ليگ برتر انگليس را متزلزل كند وگرنه آن روزها بازنخواهد گشت.
كليگوييهاي ۴۸ ساعت گذشته يا نميخواهند بپذيرند كه سري آ ديگر نميتواند به آن استانداردها برسد (دستكم در كوتاهمدت) يا حاضر نيستند دلايل خاص هر باشگاه يا هر فصل را براي نتايج اين فصل بررسي كنند.
براي مثال، ناپولي مربياي به نام آنتونيو كونته دارد كه در ليگها فراتر از انتظار نتيجه ميگيرد، اما در ليگ قهرمانان كمتر از حد انتظار ظاهر ميشود. آنها همچنين با بحران بيسابقه مصدوميت روبهرو بودند و اين فصل نتوانستند از بازيكناني مانند روملو لوكاكو و كوين ديبروينه بهره ببرند. رسيدن به يكچهارم نهايي دو سال پيش نيز بهترين عملكرد تاريخ ناپولي در اين رقابت بوده است.
اينتر مربياي به نام كريستيان كيوو دارد كه نخستين تجربه جدياش در اين سطح است. تلاشهاي يوونتوس و آتالانتا براي عبور از دوران ماسيميليانو آلگري و جانپيرو گاسپريني به نتيجه مطلوب نرسيد. هر دو باشگاه در سال ۲۰۲۵ سه بار مربي عوض كردند. در مورد يوونتوس، هزينههاي نقلوانتقالاتي كه ۱۸ ماه پيش زير نظر مدير ورزشي سابق، كريستيانو جونتولي انجام شد، تيم را با تركيبي گرانقيمت و نااميدكننده روبهرو كرده است.
جونتولي تابستان اخراج شد و علاوه بر جايگزيني براي تياگو موتا و ايگور تودور، باشگاه به ساختاري كاملا جديد نياز داشت كه تحت هدايت مديركل سابق و مديرعامل جديد، ديمين كومولي شكل گرفت.
اگر خيلي وارد جزييات شويم، لحظهها هم اهميت دارند. يكسال پيش، سري آ در روز پاياني مرحله ليگ با اينتر، ميلان و آتالانتا در جمع هشت تيم برتر بود، اما دو تيم بهطور غيرمنتظره حذف شدند. ميلان در زاگرب امتياز از دست داد و آتالانتا در بارسلونا به تساوي رسيد. وضعيت مشابهي اين فصل هم رخ داد. آتالانتا پس از شكست دادن چلسي «قهرمان جهان» در دسامبر تقريبا صعود مستقيم گرفته بود، اما ناگهان ۱۵ دقيقه تمركز را مقابل اتلتيك از دست داد و به يونيون سنژيلوآز باخت.
اينتر چهار بازي اول خود را برد، اما با يك كرنر در وقتهاي تلف شده مقابل اتلتيكو مادريد باخت و مقابل ليورپول هم با يك پنالتي مشكوك شكست خورد. آنها مقابل بوده/گليمت سه بار تير دروازه را زدند و در هر دو بازي xG بالاتري داشتند.در مورد يووه مصدوميت گليسون برمر در استانبول و اخراج خوان كابال اندكي پس از ورودش - در حالي كه آندرهآ كامبياسو بين دو نيمه تعويض شده بود تا يوونتوس براي دومين بار در سه روز ۱۰ نفره نشود - كار را دشوار كرد. افت شديد فرم ميكله دي گرگوريو هم كمكي نكرد. او در بازي برگشت نيمكتنشين شد؛ ديداري كه يوونتوس با وجود يك اخراج بحثبرانگيز ديگر باخت 5 بر دو را به تساوي كشاند تا به وقت اضافه برود.
براي برخي، اينها حاشيههاي كوچك است؛ براي ديگران، بهانه. اما حقيقت در جزييات است، نه در تيترها يا ويديوهاي كوتاه آنلاين. اين وضعيت بدتر از زماني نيست كه سري آ فقط دو سهميه مستقيم ليگ قهرمانان داشت و تيم سوم بايد از پليآف دشوار عبور ميكرد. بدتر از سالهايي نيست كه ميلان و اينتر از ليگ قهرمانان دور بودند و سري آ براي حفظ ظاهر به يوونتوس يا نيمهنهايي شگفتانگيز رم در ۲۰۱۸ تكيه ميكرد.
شايد استعدادهاي جديد به پاي نسلهاي طلايي دهههاي ۸۰ و ۹۰ نرسند. اما جانلوئيجي دوناروما، ريكاردو كالافيوري، ساندرو تونالي، فدريكو كيزا، مايكل كايوده، گوليلمو ويكاريو و دستيني اودوگيه همگي در ليگ برتر بازي ميكنند.
كريستيان بروكي، هافبك سابق ميلان، در DAZN گفت نميخواهد بشنود كه ايتاليا بازيكن توليد نميكند؛ وقتي فرانچسكو پيو اسپوزيتو، ماركو پالسترا، جوواني لئوني، آنتونيو ورگارا، داويده بارتزاگي، نيكولو پيسيلي و آنست آهانور در يكسال گذشته ظهور كردهاند.
فوتبال ايتاليا در سالهاي اخير نسبت به همتايان اروپايي خود بيثباتتر بوده است و هرچند رسيدن به ليگ برتر از نظر حق پخش تلويزيوني دشوار به نظر ميرسد، تلاشهايي براي باثباتتر كردن سري آ در جريان است.
اين ليگ ميتواند به بهترينِ پس از ليگ برتر تبديل شود، نه اينكه به رقابتي بدل شود كه فقط يكي، دو باشگاه ميان بازيهاي ليگ قهرمانان آن را جدي بگيرند؛ همانطور كه در لاليگا براي رئال مادريد و بارسلونا، در بوندسليگا براي بايرن و در ليگ يك فرانسه براي پاريسنژرمن رخ ميدهد. بيش از نيمي از باشگاههاي سري آ مالك خارجي دارند و باشگاههاي ميلان بالاخره در وضعيت باثباتي هستند. اين نوع سرمايهگذاري به دليل قانون ۵۰+۱ در آلمان ممكن نيست و در اسپانيا هم به دليل مدل سوسيوها رخ نميدهد. ميزباني مشترك يورو ۲۰۳۲ با تركيه به معناي اصلاح ورزشگاههاست؛ چيزي كه هر كسي كه به ورزشگاه آرتميو فرانكي در فلورانس رفته باشد، آن را درك ميكند.
بله، شايد سري آ مانند دهه ۹۰ قدرتمند نباشد، اما آنقدر هم كه برخي ميگويند بد نيست.