راهبردهاي دفاعي ايرانيان را دست‌كم نگيريد
مهدي زارع
با تجاوز مجدد دشمن در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و بمباران شهرهاي كشور ازسوي متجاوزان اسراييلي و امريكايي و مقابله به مثل مدافعان وطن ياد آريوبرزن سردار دلاور ايراني كه در برابر سپاه متجاوز اسكندر مقدوني ايستاد، زنده شد. آريوبرزن از سرداران بزرگ ايران در دوره پادشاهي داريوش سوم، آخرين شاه هخامنشي در سال ۳۳۱ پيش از ميلاد در برابر حملات اسكندر مقدوني در نبرد دربند پارس (دروازه پارس) دليرانه جنگيد و در راه حفظ وطن با خلق حماسه‌اي بزرگ جان خود را فدا كرد. نبرد دروازه پارس نبردي بود كه در نزديكي بهبهان كنوني بين سپاهيان اسكندر مقدوني و سپاهيان پارس به فرماندهي آريوبرزن درگرفت. نگه دربند پارس (تنگ‌تكاب) در نزديكي شهر بهبهان امروزي، نبردگاه آريوبرزن و اسكندر شد. ناآشنايي اسكندر با منطقه به سود پارسيان بود. رشادت‌هاي آريوبرزن در جنگ با يونانيان سبب شد كه منابع يوناني وي را با لئونيداس، سردار قهرمان اسپارتي جنگ ترموپيل در دوره پادشاهي خشايارشا، مقايسه كنند. جنگ دربند پارس نيز شباهت بسياري به جنگ ترموپيل دارد و نحوه مرگ اين دو شخصيت نيز بسيار شبيه به هم است. سردار بزرگ ايراني در زبان پارسي با عنوان آريوبرزن به معني «ايران شكوهمند» هم نوشته شده، در سال ۳۶۸ پيش از ميلاد به دنيا آمد و در سال ۳۳۱ پيش از ميلاد در جنگ دربند پارس توسط مقدونيان به شهادت رسيد. از تنگ تكاب رودخانه مارون عبور مي‌كند. اين تنگه داراي دو مدخل است كه مدخل شرقي آن به دليل ساخت سد مارون مسدود شده و در شمال تنگه، ارتفاعات كوه بديل و در جنوب آن، ارتفاعات خاييز قرار دارند. بيشتر منابع تاريخي تنگ تكاب را محلي مي‌دانند كه نبرد مشهور آريوبرزن، فرمانده سپاه ايران، با اسكندر مقدوني در آن رخ داده است. آريوبرزن با سپاهي 25 هزار نفره، تنگه را اشغال كرد. ايرانيان با غلتاندن سنگ‌هاي بزرگ از كوه‌ها به پايين، سپاه مقدوني را شكست داده و آنها مجبور به عقب‌نشيني شدند. در اين منطقه آثار تاريخي قابل‌توجهي ازجمله مقبره و دخمه هخامنشي در روستاي حسين‌آباد كوپن وجود دارد كه احتمالا آرامگاه آريوبرزن است. همچنين بقاياي تاريخي ارجان در اطراف روستاي تنگ تكاب و حاشيه رودخانه مارون قرار دارند.
روستاي تنگ تكاب در داخل اين تنگه و در 22 كيلومتري شمال شرقي شهر بهبهان واقع شده است. اسكندر مقدوني در ۱۲ آگوست سال ۳۳۰ پيش از ميلاد با ارتش خود به سوي پرسپوليس -تخت جمشيد/ پارسه پيشروي كرد كه بخشي از نيروهاي او در منطقه دربند پارس كه منطقه‌اي صعب‌العبور بود توسط ايرانيان متوقف شدند. نيروهاي نظامي اسكندر بعد از ورود به مناطق كوهستاني ايران به علت باران و انبوه درختان سه شبانه‌روز آفتاب را نديدند. آريوبرزن با ارتش خود شجاعانه در مقابل اسكندر ايستاد و در دفاع از وطن خود جان سپرد. اسكندر مقدوني در سال ۳۳۱ پيش از ميلاد بعد از پيروزي در نبرد گوگمل، سومين جنگ با داريوش سوم هخامنشي و شكست ايران، بر شوش و بابل مسلط شده و براي دستيابي به تخت‌جمشيد، پايتخت ايرانيان، روانه آنجا شد. او براي دستيابي به پايتخت، ارتش خود را دو بخش كرد؛ يك بخش را به فرماندهي پارمنيون از راه جلگه بهبهان روانه تخت‌جمشيد كرد و خود با سپاه سبك اسلحه راه كوهستان را پيش گرفت تا نيروهاي نظامي ايران كه در تنگه دربند پارس مستقر شده بودند را شكست دهد و در تنگه تكاب نيروهاي نظامي ايران به فرماندهي آريوبرزن اردو زده بودند. با وجود آريوبرزن و نگهبانان تنگه پارس، عبور نيروهاي نظامي اسكندر از تنگه‌هاي كوهستاني امكان‌پذير نبود. اسكندر كه تنگه را نمي‌شناخت و نمي‌دانست چگونه وارد آن شود، آريوبرزن با ۴۰ سوار و ۵۰۰۰ نيروي پياده خط محاصره مقدونيان را درهم شكست و تلفات سختي به آنها وارد كرد؛ اما سپاهياني كه از راه جلگه به سوي پارسه رفته بودند، پيش از رسيدن آريوبرزن به پايتخت، تخت‌جمشيد را تصرف كردند. آريوبرزن با تعداد اندك سواران خود به سپاه دشمن زد و آنان را به خاك افكند. با وجود اينكه بسياري از سربازان خود را از دست داد، حلقه سپاهيان دشمن را شكافت تا پيش از يونانيان خود را به تخت‌جمشيد برساند و پايتخت هخامنشيان را نجات دهد؛ اما موفق نشد به آنجا برسد و پايتخت سقوط كرد. بعد از سقوط پايتخت، آريوبرزن در حالي كه دشمنان را تعقيب مي‌كرد حاضر نشد سپاه را تسليم كند و آنقدر در جنگ با دشمن پافشاري كرد تا يارانش يكي‌يكي از پا افتادند و با افتادن آخرين سرباز پارسي به خاك، جنگ پايان يافت. اسكندر، آريوبرزن را در حلقه محاصره مقدونيان گرفتار كرد؛ سپس چوپاني كه راه تنگه را به او نشان داده بود را به جرم خيانت به ايرانيان به قتل رساند!