پدرو سانچز؛ جدي‌ترين چهره غربي ضدجنگ
محمود فاضلي
دولت اسپانيا در جنگ‌هاي دهه‌هاي اخير از مواضع ضدجنگ خود كوتاه نيامده و سوسياليست‌هاي اسپانيايي به اين سنت ديرينه خود افتخار مي‌كنند. پدرو سانچز، نخست‌وزير سوسياليست 54ساله اسپانيا، بهطور علني جنگ امريكا و اسراييل عليه ايران را محكوم كرد و آن را «غيرقانوني و خطرناك» خواند. او در روزهاي نخست اين درگيري‌ها تجاوزات امريكا و اسراييل به ايران را محكوم كرد و هشدار داد اين درگيري خطر پيامدهاي گسترده منطقه‌اي و جهاني را به همراه دارد و خواستار بازگشت به مسير ديپلماسي شد. او حتي يك‌بار تاكيد كرد دولت و كشورش اصولي دارند كه بر‌اساس آن قادر نيست تا از جنگي مانند آنچه با ايران رخ داده، حمايت كند.
اسپانيا با اتخاذ يكي از تندترين مواضع عمومي در اتحاديه اروپا از زمان آغاز درگيري‌ها رهبري پاسخ منفي اين قاره به جنگ امريكا و اسراييل در ايران را بر‌عهده گرفت و در حال شكل‌دادن به سياست‌هاي كلان اتحاديه اروپاست. او تنها مقام رسمي اروپايي بود كه در چنين سطحي موضع‌گيري شفافي گرفت. مواضع ضدجنگ نخست‌وزير اسپانيا باعث افزايش محبوبيت او شد. نظرسنجي موسسه «سيگما داس» (Sigma Dos) براي روزنامه «ال موندو» نشان داد حزب سوسياليست بهدليل مخالفت شديد او با جنگ امريكا و اسراييل عليه ايران، در ميان رأي‌دهندگان محبوبيت بيشتري پيدا كرد. در مقابل، حزب راست‌گراي وُكس (Vox) كه از جنگ امريكا عليه ايران حمايت مي‌كند، با كاهش آراي عمومي مواجه شد. حزب ياد شده كه با جنبش «اول امريكا» ترامپ ارتباط نزديك دارد، به‌شدت از موضع سانچز انتقاد مي‌كند. بر اساس نظرسنجي ديگري از سوي موسسه «سي‌اي‌اس» (CIS)، ۸۵ درصد از اسپانيايي‌ها با جنگ عليه ايران مخالف هستند. طبق اين نظرسنجي ۷۸ درصد اسپانيايي‌ها معتقدند كه سانچز در موضع‌گيري عليه جنگ «درست عمل كرده است.»
نخست‌وزير اسپانيا در پي حملات مرگبار رژيم صهيونيستي به لبنان نيز معتقد است لبنان نيز بايد مشمول توافق آتش‌بس شده و جامعه جهاني بايد «اقدامات جنايتكارانه» اسراييليها را محكوم كند. بنيامين نتانياهو شديدترين حمله پس از آغاز تهاجم به لبنان را انجام داد. بي‌حرمتي وي به جان انسان‌ها و قوانين بين‌المللي غيرقابل تحمل است. زمان آن است كه به صراحت صحبت كرد. لبنان بايد در توافق آتش‌بس گنجانده شود. جامعه بين‌المللي بايد نقض جديد قوانين بين‌المللي را محكوم كند. اتحاديه اروپا بايد توافق همكاري خود با اسراييل را تعليق كند. نبايد هيچ مصونيتي در مورد اين اقدامات جنايتكارانه وجود داشته باشد.
«خوسه مانوئل آلبارس» وزير خارجه اسپانيا نيز با استقبال از توافق آتش‌بس ميان ايران و امريكا تاكيد كرد: «بشريت به فاجعه نزديك شده بود. با اين حال، ما هنوز تا رسيدن به صلحي پايدار، فاصله داريم. ادامه حمله اسراييل به لبنان غيرقابل قبول است. آتش‌بس گامي ضروري است، اما هنوز نهايي نيست.»
او بر اين باور است كه تهديدهاي اخير رييس‌جمهوري امريكا، درباره «پايان تمدن» عليه ايران بسيار جدي است. چنين اقدامي مي‌توانست «تشديدي غيرقابل تصور» براي بشريت بههمراه داشته باشد. بشريت به شكلي خطرناك به فاجعه نزديك شده بود.
وي درباره سخنان ترامپ عليه ايران نيز اعتقاد دارد: «اين زباني نيست كه معمولا از روساي جمهور دموكراتيك مي‌بينيم. وقتي چنين حرفي از سوي رييس‌جمهوري امريكا بيان مي‌شود، من آن را جدي مي‌گيرم. ما درباره چيزي صحبت مي‌كنيم كه براي بشريت غيرقابل تحمل است و مي‌توانست به تشديدي غيرقابل تصور منجر شود.»
بسياري از رسانههاي اسپانيايي نيز مواضع تندي عليه اقدامات امريكا اتخاذ كردند. روزنامه اسپانيايي «ال‌دياريو» در گزارشي انتقادي با تيتر كنايه‌آميز «از جنگ آزادي‌بخش تا جنگ ويرانگر؛ تله تشديد تنش پس از شكست در ايران» نوشت «پافشاري ترامپ و نتانياهو بر بازگرداندن ايران به «عصر حجر» تنها يك دليل دارد: شكست سنگين آنها در حوزه‌هاي راهبردي، سياسي و نظامي. شكست راهبردي اسراييل و امريكا در ايران، مهاجمان را به مرحله تازه‌اي از درگيري سوق داده است. آنچه ترامپ و نتانياهو به عنوان «جنگي براي آزادي مردم ايران» معرفي كردند، اكنون به جنگي ويرانگر عليه همين مردم تبديل شده و واشنگتن را در آنچه «تله تشديد تنش» ناميده مي‌شود، گرفتار كرده است. در حالي كه تنها چند ساعت تا پايان اولتيماتوم ترامپ براي حمله به نيروگاه‌هاي برق ايران باقي مانده بود، اسراييل از قبل شروع به نابود كردن زيرساخت انرژي اين كشور كرد و بزرگ‌ترين مجتمع صنعتي پتروشيمي ايران هدف حمله قرار گرفت.
با آغاز درگيري‌ها در خاورميانه، اسپانيا حريم هوايي خود را به روي تمام هواپيماهاي نظامي امريكا كه در عمليات‌هاي مرتبط با جنگ شركت داشتند، بست.
مادريد اجازه استفاده از پايگاه‌هاي مشترك امريكا و اسپانيا، مانند «روتا و مورون»، براي اين حملات خودداري كرد. رويكرد رهبران كنوني اسپانيا بيسابقه نبوده است. سانچز در جنگ غزه هم اسراييل را به‌شدت بابت جنايت‌هاي رخ‌داده در نوار غزه انتقاد كرده بود. حتي نتانياهو بهدليل امكان دستگيري در پي حكم قضايي بين‌المللي از عبور از آسمان اسپانيا نيز خودداري كرد. محدوديت‌هاي اسپانيا عليه امريكا شامل عمليات‌هاي تهاجمي، سوخت‌گيري و برنامه‌ريزي پرواز بود و لجستيك نظامي امريكا بين اروپا و خاورميانه را پيچيده كرد و هواپيماهاي امريكايي مجبور شدند به‌جاي كوتاه‌ترين مسير، دور اسپانيا دور بزنند كه منجر به طولاني‌تر‌شدن ماموريت‌ها، مصرف سوخت بيشتر و كاهش پايگاه‌هاي واسطه شد.
با مواضع اسپانيا، پدرو سانچز نخست‌وزير تبديل به جدي‌ترين چهره غربي ضدجنگ شد و باعث شد برخي نارضايتي‌هاي اقتصادي و شايعات فساد مالي، از ذهن اسپانيايي‌ها موقتا محو شود. مخالفت وي با جنگ بهعنوان ابزاري براي بسيج جناح چپ عليه اكثريت راست‌گراي پارلمان شد و نخست‌وزير تلاش دارد خود را صدايي پيشرو در سياست‌هاي مترقي جهاني معرفي كند. او قصد دارد در ۱۷ آوريل، ميزبان رهبران چپ‌گراي جهان از جمله روسايجمهوري برزيل و كلمبيا در بارسلونا باشد.