پيشنهادي براي اصلاح يك ساختار قديمي
مرضيه نگهبان مروي
گاهي اوقات، درست در ميانه تندباد حوادث و روزهايي كه شرايط ناخواسته (مانند وضعيت جنگي جاري در سال ۱۴۰۵) ما را به سمت راه‌هاي جايگزين سوق مي‌دهد، فرصتي براي يك بازنگري بنيادين پديد مي‌آيد. امسال كه بنا بر ضرورت، نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران به فضاي مجازي كوچ كرده است، بهترين زمان براي پرسيدن يك سوال استراتژيك است: «چرا اصرار داريم نمايشگاه كتاب را در ارديبهشت برگزار كنيم؟» شرايط فعلي، توفيقي اجباري نصيب مديريت فرهنگي كشور كرده تا يك سنت قديمي را به نفع ذي‌نفعان اصلي كتاب، يعني دانش‌آموزان و دانشجويان تغيير دهد. بياييد صادقانه نگاه كنيم؛ ارديبهشت ماه، در حالي كه سال تحصيلي به روزهاي پاياني خود نزديك مي‌شود و تب امتحانات نهايي و كنكور همه جا را فرا گرفته، نمايشگاه كتاب بيشتر شبيه به يك تفرجگاه بهاري است تا يك مرجع تامين نيازهاي علمي. در ادبيات ما، مهر ماه را «بهار تعليم و تربيت» مي‌نامند. منطقي‌ترين رويكرد اين است كه «بهار كتاب» نيز با «بهار دانش» همزمان شود. وقتي نمايشگاه در مهر ماه برگزار شود، درست در لحظه‌اي كه استادان دانشگاه و معلمان مدارس ليست منابع درسي و مطالعاتي را به شاگردان معرفي مي‌كنند، درگاه نمايشگاه (چه فيزيكي و چه مجازي) به روي آنها گشوده است. در حال حاضر، دانشجو در ارديبهشت كتابي را مي‌خرد كه يا ديگر به كار ترم جاري‌اش نمي‌آيد يا بايد آن را براي چند ماه در تاقچه بگذارد تا ترم جديد آغاز شود. همه مي‌دانيم كه شروع سال تحصيلي، پرهزينه‌ترين زمان براي خانواده‌هاي داراي محصل است. تمركز تخفيف‌هاي نمايشگاهي و بن‌هاي كارت دانش‌آموزي و دانشجويي در مهر ماه، يك كمك‌هزينه واقعي و ملموس براي سبد خريد فرهنگي خانواده‌هاست. وقتي نمايشگاه در ابتداي سال تحصيلي باشد، خريدار با هدفمندي كامل و براساس نياز واقعي خريد مي‌كند. براي ناشران نيز مهر ماه زمان بهتري براي رونمايي از تازه‌هاي نشر آموزشي و آكادميك است. از سوي ديگر، برگزاري مجازي نمايشگاه در سال ۱۴۰۵ به دليل شرايط جنگي، زيرساخت‌هاي لازم را براي يك تغيير بزرگ فراهم كرده است. ما مي‌توانيم از اين تجربه عبور كنيم و با برنامه‌ريزي براي انتقال هميشگي زمان نمايشگاه به مهر ماه، به استقبال يك تحول فرهنگي برويم. اگرچه جنگ و فشارهاي خارجي محدوديت‌هايي را ايجاد كرده، اما هوشمندي حكم مي‌كند كه از دل اين محدوديت، يك «ماندگاري مثبت» خلق كنيم. بياييد از اين فرصت استفاده كنيم و نمايشگاه كتاب را از يك تقويم سنتي به يك تقويم كاركردي منتقل كنيم. تغيير زمان نمايشگاه به مهر ماه، يعني احترام به نياز دانشجو، حمايت از اقتصاد خانواده و پيوند زدن واقعي كتاب با جريان اصلي آموزش در كشور.
بياييد اين «توفيق اجباري» را به يك «تصميم تاريخي» تبديل كنيم. نمايشگاه كتاب در مهر ماه، نه تنها يك ضرورت، بلكه يك هديه به جامعه علمي ايران خواهد بود.