مو كارون دردم تيام هرس و خينه
نسرين ضميري
هر كدام از كتابهاي جغرافي را كه مطالعه كنيم، كارون را به عنوان پرآبترين، بزرگترين و طولانيترين رودخانه ايران معرفي ميكنند كه در طول مسير بيش از ۸۰۰ كيلومتري خود از كوهرنگ در استان چهارمحال و بختياري تا استان خوزستان تامينكننده آب كشاورزي، توليد برق نيروگاههاي برقآبي، آب آشاميدني و آب مورد نياز صنايع شهرهاي مسير خود است. اين رودخانه به عنوان هفدهمين «ميراث طبيعي ايران» بهمن ماه ۸۹ در فهرست وزارت ميراث فرهنگي قرار گرفته.
رودخانه كارون ضمن تامين آب آشاميدني شهر اهواز به عنوان نماد اين شهر با هشت پلي كه روي آن احداث شده به همراه جادهها و پاركهاي ساحلي و همچنين به عنوان استراحتگاه گاوميشها و انجام مراسم مذهبي و آييني (منداييها) پيروان حضرت يحيي(ع) و قايق سواري و ماهيگيري جلوهگري ميكند.
اين ميراث باستاني كه به شكل امانت به ما رسيده و ميبايست به نسلهاي بعد تحويل داده شود، متاسفانه در سالهاي اخير تغييرات زيادي به خود ديده؛ از برداشت بيرويه آب از سرشاخههاي آن تا آلوده شدنش به وسيله انواع پسابهاي خانگي، صنعتي و كشاورزي، تا تغيير بستر و حريم بستر رودخانه، تا ساختمانسازي در بستر آن و تا لايروبي نشدنش مورد بيمهري و تخريب قرار گرفته.
و باز متاسفانه تمامي پروژههاي ساماندهي كارون از احداث دو تصفيهخانه عظيم فاضلاب در شرق و غرب اهواز، تا كندي لايروبي آن، تا ني زدايي از ساحلهاي چپ و راست آن و تا كندي لايروبي جزيرههاي ايجاد شده در آن معطل اعتبارات مانده.
يكي از گرفتاريهاي ساماندهي كارون شايد پراكنده بودن وظايف آن بين وزارت نيرو، سازمان محيطزيست، شهرداريها، وزارت ميراث فرهنگي، آبفا و... باشد. شايد بهتر بود ساماندهي رودخانه به عنوان يك حوزه آبريز از ابتدا و سرشاخههاي آن تا انتها و ورود به خليجفارس تنها به يك سازمان واحد سپرده ميشد.
در اين ميان انفعال و بيتوجهي سازمانهاي مردمنهاد و فعالان محيطزيست آزاردهندهتر است. حداقل در حد فاصل هشت پل روي رودخانه در محدوده شهر اهواز ساحلسازي و نيزدايي و جمعآوري زباله را سازمانهاي مردمنهاد با جلب مشاركت صنايع بزرگ مستقر در خوزستان و در قالب «مسووليت اجتماعي» آنان و همكاري داوطلبانه مردم به عهده بگيرند. نيزارهاي ايجاد شده در محدوده مورد اشاره آنچنان بلند شدهاند كه عملا رودخانه از ساحل ديده نميشود.
در اين روزها كه مجموعه حاكميت و دولت مشغول دفاع از كشور ميباشند چه خوب است سازمانهاي مردمنهاد با حضور بيشتر و اثرگذارتر و با كمك مردم جلوه ديگري از دفاع از سرزمين و «ايران دوستي» را به نمايش بگذارند.
٭عنوان تيتر از يك شعر بختياري سروده خانم فريده چراغي گرفته شده به اين معني كه: دردهاي من به بزرگي كارون است و چشمانم پر از اشك و خون.