گزارش «اعتماد» از جنايت در بيرجند
بازداشت همسر دوم يك وكيل به اتهام قتل
بهاره شبانكارئيان
توضيح «اعتماد»: هفته گذشته خبر قتل وكيل دادگستري در بيرجند منتشر ميشود. برخي رسانهها در مورد اين حادثه اعلام ميكنند اين وكيل دادگستري توسط همسر اول خود به قتل رسيده است. اين در حالي است كه برادر، دايي و يكي از اقوام مقتول در مصاحبه با نويسنده گزارش گفتهاند كه اين وكيل دادگستري توسط همسر دوم خود به قتل رسيده است. نويسنده سعي كرده تمامي بخشهاي روايت مصاحبه شوندگان را در اين گزارش قيد كند، اما با اين حال تاكيد ميشود كه بخشي از ادعاهاي دو نفر از مصاحبهشوندگان درباره انگيزه متهم به قتل مورد تاييد صددرصدي نويسنده اين گزارش نيست، چراكه انگيزه متهم به قتل از ارتكاب جنايت بايد توسط مراجع انتظامي و قضايي تاييد و اعلام شود. اواخر ارديبهشتماه سال جاري، برخي رسانهها از قتل يك وكيل دادگستري كه توسط همسرش با ماشين زير گرفته ميشود، خبر ميدهند و به اشتباه در مورد همسر مقتول مينويسند: «اين وكيل دادگستري در بيرجند توسط همسر خود با ماشين زير گرفته شده و به قتل رسيده است؛ متهم به قتل، همسر اول اين وكيل دادگستري بوده كه او را به دليل اختلافات بر سر حضانت فرزندان با ماشين زير گرفته و به قتل رسانده است.» پس از انتشار اين خبر «محمدجعفر عبداللهي» رييسكل دادگستري خراسانجنوبي در همين راستا اعلام ميكند: «يك وكيل دادگستري در جريان يك مشاجره خانوادگي و هنگام پياده شدن از ماشين توسط همسرش زير گرفته ميشود. نامبرده پس از بروز حادثه و به دليل شدت جراحات وارده، بلافاصله به مركز درماني منتقل ميشود، اما با وجود تلاشهاي كادر پزشكي جان خود را از دست ميدهد. موضوع بلافاصله در دستور كار رسيدگي قضايي قرار ميگيرد و هماهنگيهاي لازم با دادستاني مركز استان جهت پيگيري ويژه پرونده انجام ميشود. پس از وصول گزارش حادثه، دستور فوري براي تحقيق درخصوص ابعاد ماجرا و بازداشت متهم صادر ميشود. تحقيقات قضايي براي روشن شدن ابعاد اين پرونده با سرعت و دقت در حال انجام است. متهم پرونده ظهر بيست و پنجم ارديبهشت ماه سال جاري خود را به پليس معرفي ميكند و در حال حاضر تحقيقات تكميلي توسط ضابطان قضايي تحت نظر مقام قضايي ادامه دارد.»
نميدانيم انگيزه متهم چه بوده!
وكيل دادگستري كه توسط همسر دوم خود به قتل رسيده، ۴۴ سال سن داشته است. برادر مقتول در مورد روز حادثه به «اعتماد» ميگويد: «برادرم هر شب در اجتماعات شركت ميكرد؛ آن شب همسر دوم برادرم با ماشين شاسي آنجا حاضر ميشود. قصد داشته دو فرزند خردسالشان را به برادرم بسپارد، اما ناگهان برادرم را با ماشين زير ميگيرد و از روي پيكر او رد ميشود. حدود چند متر پيكر روحالله با ماشين روي زمين كشيده ميشود؛ انگار قسمتي از لباس برادرم به سپر يا جاي ديگري از ماشين گير كرده بود. نميدانيم انگيزه اين خانم از قتل برادرم چه بوده است! شش، هفت سال بود كه برادرم با همسر دومش ازدواج كرده بود، اما مدتي ميشد كه باهم اختلافاتي داشتند و اين خانم هر از گاهي خانه را ترك ميكرد. در حال حاضر اين خانم بازداشت است. البته بعد از حادثه همسر دوم برادرم به پليس مراجعه و به قتل اعتراف ميكند. اكثر خبرگزاريها يا رسانهها به اشتباه نوشتهاند كه برادرم توسط همسر اولش به قتل رسيده در صورتي كه چنين خبري درست نيست و شايعه است.» دايي مقتول در مورد جزييات اين ماجرا به «اعتماد» ميگويد: « مقتول و همسر دومش از همان اول هم نبايد با هم ازدواج ميكردند. خط فكري آنها بههم نميخورد و اختلافات مذهبي داشتند. مقتول عقايد مذهبي خودش را داشت و هميشه در اجتماعات اين شبها شركت ميكرد. آن شب اين خانم با ماشين پدرش به محلي كه مقتول بوده، رفته و با ماشين مقتول را زير گرفته است. اين خانم مدتي قبل به خانواده خودش گفته مقتول را ميكشد. به هر حال اين خانم وقتي محاكمه شود بايد اعتراف كند كه انگيزهاش از قتل مقتول چه بوده است! اين خانم خودش به تنهايي نميتوانسته اين تصميم را گرفته باشد و حين حضور مقتول در تجمعات او را با ماشين زير بگيرد.
اين اواخر فعاليتهاي مقتول در تجمعات زياد شده بود
يكي از اقوام مقتول كه نخواست نامش در گزارش قيد شود نيز در مورد اين حادثه به «اعتماد» ميگويد: «روز حادثه بعد از نماز مغرب و عشا، مقتول طبق معمول در تجمعات خياباني براي پرچمگرداني شركت ميكند. همسر او درحالي كه قصد داشته دو فرزند خردسالشان را تحويل اين وكيل دادگستري دهد به سمت مكاني كه تجمعات بوده، حركت ميكند. لحظهاي كه مقتول داشته از جلوي ماشين رد ميشده، همسر دومش او را زير گرفته است. شاهداني كه آنجا حضور داشتهاند، گفتهاند مقتول حدود ۳۰متر با ماشين كشيده شده است. البته برخي شاهدان گفتهاند همسر دوم مقتول يك بار ديگر هم برگشته و از روي پيكر مقتول با ماشين رد شده است؛ البته صحت اين موضوع با بررسي دوربينهاي مداربسته تاييد ميشود. متهم به قتل بعد از اين حادثه ماشين را در يكي از روستاهاي اطراف بيرجند ميگذارد و دو روز متواري ميشود. بعد از دو روز هم خودش را تحويل پليس ميدهد. انگيزه متهم به قتل هنوز مشخص نشده.
مجازات تصادف عمدي در قانون
در قانون زير گرفتن عمدي يك نفر با ماشين ميتواند قتل عمد يا شروع به قتل تلقي شود و مجازات آن در قوانين ايران قصاص است. دادگاه در اين موارد از برخي نشانهها تشخيص ميدهد كه تصادف، قتل عمدي بوده است؛ عمدي بودن رفتار، سرعت و نحوه رانندگي، وجود قصد قبلي، شهادت شهود، فيلم و آثار تصادف نمونهاي از همين نشانهها است. مهمترين ماده در اين باره، ماده 290 قانون مجازات اسلامي است كه تعريف قتل عمد را بيان ميكند؛ طبق اين ماده، اگر فرد قصد كشتن داشته باشد، يا كاري انجام دهد كه نوعا كشنده است يا نسبت به شخص خاصي رفتاري انجام دهد كه با توجه به شرايط، سابقه، وضعيت و ابزار مورد استفاده نوعا منجر به قتل شود، ممكن است عمل او قتل عمد محسوب شود.
اگر كسي عمدا با ماشين به طرف ديگري برود و او را زير بگيرد، بسته به اوضاع پرونده امكان دارد كه دادگاه اين رفتار را از مصاديق فعل نوعا كشنده بداند؛ در اين حالت اگر منجر به فوت شخص شود، عنوان قتل عمد مطرح ميشود. همچنين طبق ماده 381 و مواد مربوط در قانون مجازات اسلامي، مجازات اصلي قتل عمد، قصاص نفس است؛ اگر اولياي دم گذشت كنند يا شرايط قصاص وجود نداشته باشد، پرونده ميتواند به ديه يا حبس تعزيري منتهي شود، اما اگر شخص زنده بماند ممكن است رفتار مرتكب ضرب و جرح عمدي يا ايراد صدمه بدني عمدي تلقي شود.
در اين حالت مواد مربوط به جنايت بر عضو و ديات و همچنين مجازاتهاي تعزيري مطرح ميشود. بسته بهشدت صدمه ديه براي آسيبهاي بدني، حبس تعزيري و در موارد شديد اگر قصد قتل احراز شود، ممكن است شروع به قتل هم مطرح شود. گاهي مرتكب عنوان ميكند كه قصد قتل نداشته و فقط ميخواسته شخصي را بترساند و فرار كند. در اينجا دادگاه بررسي ميكند كه آيا رفتار او عمدي بوده يا نه! ماشين را به عنوان ابزار مرگبار به كار برده يا نه! با اين حال شرايط حادثه نشان ميدهد كه عمل فرد متهم نوعا كشنده بوده يا نه. اگر اينها احراز نشود، ممكن است عنوان پرونده از قتل عمد به قتل شبهعمد يا تقصير و بياحتياطي در رانندگي تغيير كند. البته در زير گرفتن عمدي معمولا بحث صرف تصادف معمولي نيست.