مهدي بيك اوغلي
ريشههاي تخريب گسترده صدا و سيما نسبت به مطالبات اكثريت مردم، دولت منتخب و دورنماي توسعه از كجا نشات ميگيرد؟ كافي است اين روزها يكي از شبكههاي صدا و سيما را باز كنيد تا با دامنه وسيعي از تخريبها، حاشيهسازيها، توهينها و رويكردهاي غير منصفانه رسانه ملي نسبت به عملكرد دولت و نظام تصميمسازيهاي كشور روبهرو شويد. يك روز برنامه ثريا به روند مذاكرات كه مصوبه شعام و تاييد و امضاي رهبري را بر تارك خود دارد ميتازد و روز ديگر، جنجالهاي مربوط به برنامه «خيابان انقلاب» جامعه و تحليلگران را در بهت و حيرت فرو ميبرد. مردم اين روزها از خود ميپرسند كه مگر غير از اين است كه صدا و سيما بايد در راستاي تحقق اهداف دولت و نظام حركت كند؟ اين تخريبها اما همه ماجرا نيستند، كار حتي به سانسور بخشهايي از پيام اخير رهبر انقلاب نيز رسيده است. بخشهايي از پيام كه مستقيما از ضرورت تلاش براي انسجام و دوري از تفرقه رهنمودهايي روشن داده بود. اما صدا و سيما به جاي تلاش براي ايجاد انسجام و اتحاد با فضا دادن به چهرههايي كه مذاكره را از اساس حرام ميدانند و تيم ديپلماسي را هدف حملات خود قرار ميدهند نه تنها باري از دوش دولت و نظام تصميمسازيهاي كشور بر نميدارند بلكه خود به باري سنگين بدل شدهاند. در غياب چهرههاي فرهيخته و دانشگاهي و كارشناس، تريبونهاي صدا و سيما یک روز در اختيار برخی تندروها قرار میگیرد. چشم در چشم مردم ميدوزند و به دولت منتخب آنها توهين ميكنند و روز ديگر نوبت به تندروی یکی دیگر میرسدتا گفتمان يك جناح اقليت را فرياد بزند، بدون اينكه براي جريان مقابل نيز فرصتي براي پاسخ و طرح ديدگاه فراهم شود. اين نوع برخوردها در ماجراي رفع انسداد از اينترنت نيز تكرار شد. در شرايطي كه اكثريت ايرانيان رفع انسداد از اينترنت بينالمللي (و البته رفع كامل فيلترينگ) را از دولت منتخب خود طلب ميكنند، تريبونهاي صدا و سيما يكسره در اختيار چهرههايي قرار ميگيرد كه رفع انسداد اينترنت را يك گناه نابخشودني و مستلزم مجازات معرفي ميكنند! هرچند رييسجمهور و يارانش در دولت بيتوجه به اين تندرويها و تخريبها تمام تلاش خود را براي حل مشكلات اقتصادي و پاسخدهي به مطالبات مردم به كار ميگيرند اما كسي نميتواند انكار كند كه رفتار مديران صدا و سيما غير قابل توجيه و جناحي است. اينگونه بود كه 17خرداد ماه مسعود پزشكيان يك بار ديگر نسبت به عملكرد صدا و سيما انتقاد كرد و تذكار داد كه با روايتهاي يكسويه، سياهنمايي و تخريب، عملكرد مديران كشور را زير سوال نبرند. اما اگر فكر كردهايد كه اين هشدارها و تذكارها، تغييري در رويههاي جناحي و سياسي صدا و سيما ايجاد ميكند، سخت در اشتباهيد. مديران صدا و سيما طي 5 سال اخير نشان دادهاند كه رويكردهاي سياسي و جناحي يك اقليت تندرو براي آنها ارجحتر از مطالبات مردم است. «اعتماد» اما براي عيارسنجي عملكرد مديران صدا و سيما سراغ چهرههاي اصولگرا و اصلاحطلب و معتدل رفته تا از آنها درباره عملكرد رسانه ملي طرح پرسش كند. هر كدام از اين چهرهها نيز نمرهاي از 1تا 20 به عملكرد صدا و سيما دادهاند تا كارنامهاي براي صدا و سيما در دوره مديريت پيمان جبلي شكل بگيرد. مخاطبان «اعتماد» نيز ميتوانند نمره مورد نظر خود به عملكرد صدا و سيما در اين دوره را از طريق راههاي ارتباطي با ما در ميان بگذارند.
1- بهزاد نبوي (اصلاحطلب): نميتوان به مديريت جبلي نمره بالايي داد
بهزاد نبوي، فعال سياسي اصلاحطلب با اشاره به عملكرد صداوسيما در دوره مديريت پيمان جبلي و وحيد جليلي ميگويد ارزيابي دقيق اين سازمان نيازمند مشاهده گسترده برنامههاي آن است، اما آنچه بهطور كلي ديده ميشود نشان ميدهد ديدگاههاي همه جريانها در رسانه ملي بازتاب پيدا نميكند و تنها يك اقليت خاص يعني جريان پايداري از مواهب حضور در رسانه ملي بهرهمند هستند. نبوي در پاسخ به اين پرسش «اعتماد» درباره ارزيابي عملكرد صداوسيما در دوره مديريت پيمان جبلي و نمرهاي كه ميتوان به اين دوره از صفر تا ۲۰ داد، گفت: «براي ارزيابي دقيق عملكرد صداوسيما بايد بررسي جامع و دقيقي از برنامههاي اين رسانه داشت. در واقع كسي بايد چنين نمرهاي بدهد كه تمام روز يا بخش قابل توجهي از برنامههاي اين رسانه را ديده باشد و بداند چگونه عمل ميكند. من چنين صلاحيتي ندارم، اما در حدي كه ما ميبينيم و مواضع آن را پيگيري ميكنيم، روشن است كه يك جريان خاص اقليت بر برنامههاي اين رسانه سيطره دارد. در واقع ديدگاههاي ساير گروهها، احزاب و طيفها در رسانهاي كه بايد ملي باشد، بازتاب چنداني ندارد و بيشتر شاهد حضور و برجسته شدن ايدههاي جريان پايداري در رسانه ملي هستيم. اينكه آيا جبلي و مديران اين مجموعه نمره قبولي ميگيرند يا نه، به نظر من كاملا روشن است و نميتوان نمره بالايي به آن داد. بايد ديد جانشين جبلي چه كسي خواهد بود و مديريت آينده صداوسيما چگونه عمل خواهد كرد؟»
2-محمد علي ابطحي (مجمع روحانيون مبارز): صدا و سيما در بحرانها نمره قبولي نميگيرد
محمد علي ابطحي، عضو مجمع روحانيون مبارز در خصوص عملكرد صدا و سيما در دوره مديريت پيمان جبلي ميگويد: «متاسفانه صدا و سيما بيتوجه به مطالبات اكثريت ايرانيان و دولت منتخب آنها به مطالبات يك گروه و جناح خاص توجه دارد. مديران صدا و سيما چون از مسير تخصصي و حرفهاي و كاري وارد اين سازمان نشدهاند، ديدگاه حرفهاي و تخصصي نسبت به كار خود ندارند و بيشتر رويههاي سياسي و جناحي را دنبال ميكنند.» جمعبندي سخنان ابطحي اين است كه صداوسيما براي حفظ عنوان «رسانه ملي» نيازمند بازنگري جدي در رويكرد خود است. او معتقد است اگر اين رسانه بخواهد مرجعيت خود را بازيابد، بايد از نگاه تكصدايي فاصله بگيرد، به نقدها حساسيت افراطي نشان ندهد، چهرهها و گفتمانهاي متنوع را بپذيرد و ميان نقد دولت و تخريب دولت تفاوت قائل شود. از منظر ابطحي صدا و سيما به هيچ عنوان نميتواند نمره قبولي از مردم و كارشناسان و فعالان سياسي بگيرد.
3-محمد مهاجري (اصولگرا): به مديريت جبلي در صداوسيما نمره قبولي نميدهم
محمد مهاجري، فعال سياسي اصولگرا در اظهاراتي درباره پايان دوره مديريت پيمان جبلي در صداوسيما ميگويد: «من هيچ مشكل شخصي با تلويزيون ندارم؛ هم در راديو كار كردهام، هم در رسانههاي مكتوب و هم در فضاي مجازي، بنابراين از فضاي رسانه بياطلاع نيستم. خيلي دوست داشتم آقاي جبلي جايي حاضر ميشد و در يك مناظره از عملكرد خود دفاع ميكرد، اما معتقدم ايشان نه در حوزه مديريت رسانه و نه در حوزه توليدات موفق عمل نكرده است.» او با اشاره به وضعيت سريالسازي در صداوسيما اظهار ميكند: «اگر سريالهاي توليدشده در دوران مديران قبلي را با اين دوره مقايسه كنيم، تفاوت كاملا مشخص است. همچنين بسياري از كارگردانان مشهور كه در دورههاي قبل با صداوسيما همكاري ميكردند، ديگر حاضر به همكاري نشدند. صداوسيما در دوره آقاي جبلي بيش از حد درگير فعاليتهاي سياسي و حمايت از يك جناح خاص شد. البته قبول دارم كه بخشي از اين مساله ناشي از سوءمديريت و نداشتن سعهصدر بود و باعث شد بسياري از چهرههاي مستقل سياسي و فرهنگي حاضر نشوند در صداوسيماي جبلي حضور پيدا كنند. «اين مسائل چيزي از مسووليت مديريتي ايشان كم نميكند و به اعتقاد من، آقاي جبلي در ميان مديران صداوسيما از ابتداي انقلاب تاكنون پايينترين سطح كيفيت مديريتي را داشته است. اگر قرار باشد به ايشان نمره بدهم، نمره صفر ميدهم و اميدوارم با پايان دوره مديريتي او، شاهد وزش نسيم تازهاي در اين رسانه باشيم.»
4-علي مجتهدزاده (حقوقدان): اين دوران شاهد دوقطبيهاي فزاينده در صدا و سيما بوديم
علي مجتهدزاده، حقوقدانان در پاسخ به اين پرسش «اعتماد» كه عملكرد پيمان جبلي در اين دوران 5 ساله را چطور ارزيابي ميكنيد و چه نمرهاي به اين عملكرد مديريتي ميدهيد، ميگويد: «يكي از عوامل اصلي دو قطبيسازي در جامعه طي اين بازه زماني صدا و سيما بوده است. وقتي تريبون در اختيار تنها يك جريان سياسي قرار ميگيرد و از ظرفيتهاي كشور در حوزه هنري، ورزشي، سياسي، اقتصادي و...استفاده مناسبي نميشود، طبيعي است كه رسانه ملي نميتواند نقش و جايگاه انسجام بخش خود را به دست آورد. رسانه ملي بايد به عامل وحدتبخش و انسجامآفرين بدل شده و تلاش كند، صداهاي متكثر موجود در جامعه در بخشهاي مختلف را بازتاب دهد.»
مجتهدزاده درباره نمرهاي كه از يك تا 20به عملكرد صدا و سيما ميتوان داد، ميگويد: «من نمره بالايي نميدهم، در ذهنم نمرههاي بسياري پاييني است. اما نمره 3 ميدهم.»
5- حسين كنعاني مقدم (اصولگرا): به 5 سال مديريت جبلي و جليلي در صدا و سيما نمره 14 ميدهم
حسين كنعانيمقدم، فعال سياسي اصولگرا و دبيركل حزب سبز در گفتوگو با «اعتماد» ضمن ارزيابي عملكرد پنجساله پيمان جبلي و وحيد جليلي در صداوسيما در پنج محور مختلف، به اين دوره مديريتي نمره ۱۴ ميدهد. كنعانيمقدم در گفتوگو با «اعتماد» ضمن مثبت ارزيابي كردن عملكرد رسانه ملي در حوزههاي خبري و اقتصادي، از ضعف اين سازمان در بازتاب مطالبات اجتماعي و جايگاه احزاب انتقاد كرد. او يادآور ميشود: « عملكرد صداوسيما را ميتوان در ۵ حوزه خبررساني، سياسي، اجتماعي، احزاب و بخش اقتصادي تحليل كرد. خبررساني اين سازمان بهويژه در زمان حوادث و رخدادهاي مختلف با دقت و سرعت خوبي همراه بوده و رسانه ملي در اين زمينه موفق عمل كرده است. همچنين در بحث مسائل هويتي و قوميتي، سازمان توانسته است جايگاه خود را براي همه اقوام، بهويژه در شهرستانها ارتقا دهد.» اين فعال سياسي در ادامه با نقد عملكرد صداوسيما در حوزههاي ديگر اظهار داشت: «در حوزه مسائل اجتماعي، آقاي جبلي و تيم مديريتي همراه ايشان نتوانستهاند آنگونه كه بايد و شايد، بازتابدهنده همه ديدگاهها و مطالبات اجتماعي مردم باشند. در بخش چهارم يعني بحث احزاب و تشكلهاي سياسي نيز صداوسيما در اين دوره ۵ ساله موفقيت چنداني نداشته است؛ چراكه نتوانست جايگاه و سهم احزاب را افزايش دهد و زمينه توسعه كارهاي حزبي و مدني را فراهم سازد. صداوسيما در حوزه مسائل اقتصادي تقريبا عملكرد خوبي داشته و در زمينههايي مثل بازخواست كردن و انتقال مطالبات مردم، نمره قبولي ميگيرد. هرچند به دليل برخي مناسبات و ملاحظات خاص، بخشي از واقعيتها و مطالبات اقتصادي مردم بازتاب جدي پيدا نكرده است. اگر براي هر كدام از اين ۵ بخش، ۴ نمره در نظر بگيريم، صداوسيماي مدل جبلي در مجموع نمره ۱۴ را از ۲۰ ميگيرد.»
6- اسماعيل گرامي مقدم(اصلاحطلب): صدا و سيما به جاي وفاق در حال ايجاد تفرقه است
اسماعيل گرامي مقدم، قائم مقام حزب اعتماد ملي در خصوص عملكرد صدا و سيما به «اعتماد» ميگويد: «من به عملكرد صدا و سيما در دوره مديريتي آقاي جبلي نمره 12 را ميدهم. اين نمره به دليل عملکرد صدا و سيما در انتشار اخبار جنگ است. وگرنه در خصوص عملكرد ايشان در حوزه مسائل سياسي و حزبي و مساله تكثر گرايي در جامعه ايران نمره قبولي نميگيرد.» گرامي مقدم با انتقاد از رويه تخريب عليه دولت در صدا و سيما يادآور ميشود: « صدا و سيما به جاي وفاق و انسجام در حال ايجاد تفرقه در جامعه است. به نظرم اين رويه ميتواند تبعات زيانباري در آينده داشته باشد. صدا و سيما به مديري معتدل و همراه با مطالبات مردم نياز دارد.»
7) محمدوكيلي(اصلاحطلب): صداوسيما به تريبون روايت سياسي يك جريان تبديل شده است
محمد وكيلي، فعال سياسي اصلاحطلب در گفتوگو با «اعتماد» ضمن ارزيابي عملكرد پيمان جبلي در صداوسيما ميگويد اين سازمان در دوره اخير بيش از گذشته به سمت جانبداري سياسي حركت كرده و همين مساله به مرجعيت رسانه ملي آسيب زده است. محمد وكيلي درباره عملكرد پيمان جبلي و وحيد جليلي در صداوسيما ميگويد: «در ابتداي كار آقاي جبلي، تلاش ميشد نوعي همراهي با تغييرات شكلي در سازمان ايجاد شود كه تا حدي هم موفقيتهاي مقطعي در اين زمينه به دست آمد. اما خيلي زود آقاي جبلي به نوعي به تنظيمات كارخانه بازگشت. به نظر ميرسد حضور وحيد جليلي در صداوسيما نيز در شكلگيري برخي از اين مشكلات بيتأثير نبوده است.» وكيلي ادامه داد: «صداوسيما در اين دوره به شكل حزبي وارد مسائل سياسي داخلي شد و عملا نقش يك حزب اصولگرا را ايفا كرد و به عنوان اسپانسر رسانهاي يك جريان سياسي ظاهر شد؛ همين مساله باعث شد مرجعيت رسانه ملي آسيب جدي ببيند. اين روزها به هر شبكه كه سر بزنيد نشانهاي از اعضاي جبهه پايداري با حضور افرادي چون خضريان، امير حسين ثابتي، نبويان و...پيداست.» وكيلي افزود: «در حالي كه در شرايط جنگي مهمترين خدمتي كه رسانه ملي ميتوانست انجام دهد، تقويت انسجام و اتحاد ملي بود و اين موضوع بايد با حضور چهرهها و ديدگاههاي مختلف از جريانهاي گوناگون كه پشت ايران ايستادهاند در صداوسيما نمود پيدا ميكرد. در مجموع اگر بخواهيم نمرهاي بدهيم، ايشان با تكماده نمره ۱۰ ميگيرد.»
8) مازيار بالايي (اصلاح طلب): صداوسيما در دوره اخير بدترين عملكرد خود را تجربه كرد
مازيار بالايي، عضو شوراي مركزي حزب اعتماد ملي در گفتوگو با «اعتماد» با انتقاد شديد از عملكرد صداوسيما در دوره مديريت اخير، اين دوره را ضعيفترين مقطع رسانه ملي توصيف كرد و گفت: «صداوسيما نهتنها نتوانست مخاطب جديد جذب كند، بلكه بخش مهمي از مخاطبان قبلي خود را نيز از دست داد.» بالايي ميگويد: «به لحاظ عملكردي، اين دوره تقريبا بدترين دوره صداوسيما بوده است و اين سازمان به هيچ عنوان نتوانست در حوزههاي مختلف ماموريتي براي خود مخاطب ايجاد كند. از قضا حتي بخشي عمده از مخاطباني را هم كه در اختيار داشت، از دست داد و اين مساله در حوزه توليدات نمايشي، سريالها و فيلمها كاملا مشهود است. حتي بر اساس اعتراف خود مسوولان، صداوسيما رقابت را به شبكه نمايش خانگي واگذار كرده و به جاي رقابت حرفهاي، تلاش كرده با ابزارهايي كه در اختيار دارد، شبكه نمايش خانگي را محدود كند. صداوسيما در اين دوره نسبت به دورههاي قبلي به مراتب تكصداتر و غيرمتكثرتر عمل كرده و به هيچ عنوان پاسخگوي تنوع سياسي، فرهنگي و اجتماعي موجود در جامعه ايران نبوده است. رسانه ملي بايد شموليت بيشتري داشته باشد و بتواند طيف گستردهتري از شهروندان را پوشش دهد، اما در اين دوره چنين اتفاقي رخ نداد.» بالايي در پايان درباره نمرهاي كه به عملكرد اين دوره مديريتي ميدهد، اظهار كرد: «اگر قرار باشد نمره بدهم، صرفا از اين جهت كه توانستند حقوق و دستمزد كارمندان را پرداخت كنند، نهايتا نمره ۴ به عملكرد صداوسيما ميدهم.»
9-ايرج نديمي (اصولگرا): با تنزل سطح در رسانه ملي مواجه هستيم
نماينده ادوار مجلس با بيان اينكه رسانه ملي بايد بازتابدهنده همه سلايق و موجوديت ملي باشد، گفت در سالهاي اخير بهجاي ارتقاي سطح كيفي، شاهد تنزل در مديريت و توليدات صداوسيما بودهايم و اين روند ميتواند در شرايط حساس كشور آسيبزا باشد. ايرج نديمي در گفتوگو با «اعتماد» در ارزيابي عملكرد رسانه ملي گفت: «ارزيابي رسانه ملي با چند شاخص ممكن است. اولا بايد بپذيريم كه اين رسانه، ملي است و معناي ملي بودن اين است كه از همه افكار، سلايق و ظرفيتهاي موجود در كشور استفاده شود و متعلق به حزب، جريان يا گروه خاصي نباشد؛ چه در سطح مديريت و چه در سطح توليدات.» او افزود: «دوم اينكه ما با ملت ايران روبهرو هستيم و ملت بايد در صداوسيماي جمهوري اسلامي نمود داشته باشد. نكته سوم، مقايسه با گذشته است؛ بايد ببينيم عملكرد فعلي نسبت به ادوار قبلي چگونه بوده و همچنين آن را با اقتضائات زمانه بسنجيم. با توجه به شرايط موجود، احساس ميكنم به جاي افزايش سطح كيفي، با تنزل سطح مواجه هستيم؛ تنزلي كه در تكراري بودن برخي چهرهها، مجريهاي فاقد خلاقيت و نوآوري و همچنين توليداتي كه به افرادي با وابستگيهاي انتخاباتي خاص گرايش دارند، قابل مشاهده است.» نديمي در پاسخ به اين پرسش كه از صفر تا ۲۰ چه نمرهاي به اين دوره مديريتي ميدهد، اظهار كرد: «با تكماده نمره 10 به اين دوره عملكرد مديريتي ميدهم.»
10-فاطمه راكعي(اصلاحطلب): صدا و سيما با تكماده نمره 10ميگيرد
يكي از شاخصهاي مهم فعاليتهاي رسانه ملي در هر دورهاي نسبتي است كه ميان اين رسانه و فعالان سياسي، فرهنگي، هنري، رسانهاي، اقتصادي و... ايجاد ميشود. از اين منظر نميتوان به دوره مديريتي آقايان جبلي و وحيد جليلي در صدا و سيما نمره بالايي داد. چرا كه رسانه ملي بازتابدهنده صداي تنها يك قشر يا اقليت خاص سياسي بوده است. از اين منظر معتقدم صدا و سيما با ارفاق نمره 10 را در اين دوره مديريتي كسب ميكند.»