تشییع رهبر شهید ؛ تمرین دوباره همبستگی ملی
غلامحسین مظفری
استاندار خراسان رضوی
ملت‌ها در برهه‌هایی از تاریخ خود با رویدادهایی مواجه می‌شوند که فراتر از یک مناسبت یا آیین، به فرصتی برای بازخوانی هویت جمعی، بازسازی اعتماد عمومی و تقویت همبستگی ملی تبدیل می‌شوند. مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی، از همین جنس رویدادهاست؛ رخدادی که اگر با نگاهی ملی، مشارکت‌جویانه و آینده‌نگر به آن نگریسته شود، می‌تواند تصویری روشن از توان جامعه ایرانی برای همدلی، مسوولیت‌پذیری و انسجام به نمایش بگذارد.
در ماه‌های اخیر، جامعه ایران فراز و فرودهای متعددی را تجربه کرده است؛ از فشارهای اقتصادی و تحولات منطقه‌ای گرفته تا رخدادهای اجتماعی و سیاسی که هر یک، سرمایه اجتماعی کشور را در معرض آزمون قرار داده‌اند. در چنین شرایطی، هر رویدادی که بتواند زمینه گفت‌وگو، همدلی و حضور مشترک مردم را فراهم کند، صرفا یک برنامه اجرایی نیست، بلکه فرصتی برای تقویت پیوندهای ملی است.
از همین منظر، نگاه ما در خراسان رضوی به مراسم تشییع، نگاهی صرفا اداری و اجرایی نبوده است. از نخستین روزهای برنامه‌ریزی، تلاش کردیم این حقیقت را مبنا قرار دهیم که اصل این مراسم، مردم هستند و نقش دولت، بیش از هر چیز، فراهم کردن زمینه حضور امن، آرام و شایسته مردم است. دولت برگزارکننده این مراسم نیست؛ دولت هماهنگ‌کننده، پشتیبان و تسهیل‌کننده است تا همه ظرفیت‌های جامعه بتوانند در کنار یکدیگر ایفای نقش کنند. این همان رویکردی است که در دولت وفاق نیز بر آن تأکید می‌شود؛ دولتی که خود را در کنار مردم تعریف می‌کند، نه در برابر آنان.
واقعیت این است که هیچ ساختار اداری، حتی با برخورداری از پیشرفته‌ترین امکانات، به تنهایی قادر به مدیریت اجتماعی چنین رویداد عظیمی نیست. تجربه‌های ملی ما نیز همین واقعیت را تأیید می‌کند. آنچه مراسم‌های بزرگ را ماندگار و موفق کرده، حضور داوطلبانه مردم، مسوولیت‌پذیری اجتماعی و احساس تعلق آنان به سرنوشت کشور بوده است. به همین دلیل نیز باور داریم که این مراسم، پیش و بیش از آنکه بر توان دستگاه‌های اجرایی استوار باشد، بر اعتماد، همراهی و مشارکت مردم تکیه دارد.
در خراسان رضوی، این نگاه صرفا در حد یک شعار باقی نمانده است. ماه‌هاست که دستگاه‌های اجرایی استان، در کنار نهادهای امدادی، خدماتی، امنیتی، تشکل‌های مردمی، هیات‌های مذهبی، اصناف، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و گروه‌های داوطلب، برای برگزاری شایسته این مراسم در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. تجربه ارزشمند استان در مدیریت اجتماعات میلیونی، به‌ویژه در دهه پایانی صفر، پشتوانه مهمی برای این برنامه‌ریزی بوده است؛ اما در کنار این تجربه، تلاش کرده‌ایم از هر پیشنهاد و ایده‌ای که بتواند کیفیت خدمت‌رسانی را ارتقا دهد نیز استقبال کنیم.
یکی از ویژگی‌های مهم این فرآیند، بهره‌گیری از ظرفیت جریان‌های مختلف اجتماعی و سیاسی استان بوده است. برگزاری نشست با اعضای خانه احزاب، فعالان سیاسی و نخبگان اجتماعی، نه یک اقدام تشریفاتی، بلکه تلاشی برای شنیدن دیدگاه‌های متنوع و استفاده از سرمایه فکری جامعه بود. باور داریم که هر اندازه دایره مشارکت گسترده‌تر باشد، احساس تعلق عمومی نیز افزایش خواهد یافت و این همان سرمایه‌ای است که جامعه امروز ایران بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد.
وفاق، زمانی معنا پیدا می‌کند که تفاوت دیدگاه‌ها مانعی برای همکاری در موضوعات ملی نباشد. ایران امروز، بیش از هر چیز، به تقویت نقاط اشتراک نیاز دارد. مراسم تشییع رهبر شهید، می‌تواند یکی از همان نقاط مشترکی باشد که فارغ از گرایش‌های سیاسی، همه ایرانیان را حول ارزش‌هایی چون احترام، مسوولیت‌پذیری، نظم اجتماعی و همدلی گرد هم می‌آورد.
در کنار این نگاه اجتماعی، مسوولیت دستگاه‌های اجرایی نیز کاملا روشن است. حفظ امنیت، سلامت، آرامش و کرامت مردم، مهم‌ترین اولویت ما در همه مراحل برنامه‌ریزی بوده است. همه تصمیم‌ها، از تعیین مسیرها تا پیش‌بینی امکانات درمانی، امدادی، حمل‌ونقل، اسکان و اطلاع‌رسانی، با همین نگاه اتخاذ شده است که مردم باید با آرامش و اطمینان خاطر در این مراسم حضور یابند و بهترین خدمات ممکن را دریافت کنند.
آسایش مردم، نه یک موضوع جانبی، بلکه اصلی‌ترین معیار موفقیت این برنامه است.
در این میان، نقش رسانه‌ها نیز بسیار تعیین‌کننده است. امروز، روایت یک رویداد تنها در میدان وقوع آن شکل نمی‌گیرد، بلکه در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی نیز ساخته می‌شود. اطلاع‌رسانی دقیق، شفاف، سریع و مسوولانه، می‌تواند ضمن افزایش اعتماد عمومی، از شکل‌گیری شایعات و نگرانی‌های بی‌مورد جلوگیری کند. به همین دلیل، هماهنگی رسانه‌ها و روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی را یکی از ارکان اصلی موفقیت این مأموریت می‌دانیم.
در نهایت، آنچه اهمیت دارد، کیفیت مواجهه ما با این رویداد ملی است. اگر بتوانیم با همدلی، برنامه‌ریزی دقیق، مشارکت مردم و همکاری همه نهادها، مراسمی در شأن ملت ایران برگزار کنیم، دستاورد آن محدود به یک روز و یک آیین نخواهد بود. این تجربه می‌تواند نمونه‌ای موفق از حکمرانی مشارکتی، اعتماد متقابل میان مردم و دولت و ظرفیت جامعه ایرانی برای همکاری در بزنگاه‌های حساس باشد.
ایران، در مقاطع مهم تاریخ خود، بارها نشان داده است که بزرگ‌ترین پشتوانه‌اش مردم‌اند. هرگاه فرصت حضور، نقش‌آفرینی و مسئولیت‌پذیری برای آنان فراهم شده، جامعه ایرانی توانسته است تصویری از همبستگی، ایثار و بلوغ اجتماعی به نمایش بگذارد. باور دارم که مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز می‌تواند در همین مسیر، جلوه‌ای از سرمایه اجتماعی ایران باشد؛ سرمایه‌ای که حفظ و تقویت آن، مهم‌ترین مسوولیت همه ما، فارغ از جایگاه‌های اداری و سیاسی، برای آینده این سرزمین است.