مجازات انتشار تصاویر خصوصی در فضای مجازی
انتشار هر عکس و فیلمی در فضای مجازی و یا موارد دیگر نمیتواند جرم باشد اما در صورتی که قرار بر توزیع و پخش عکس و فیلم خصوصی دیگران بوده و همراه با تهدید کردن آنها باشد، این قبیل رفتارها در قانون جرم تلقی شده و برایشان تعیین مجازات صورت گرفته است.
طبق قانون هر فردی که عکس و یا فیلم خصوصی مردم را منتشر کند و در این زمینه صاحب عکس رضایتی برای انتشار نداشته باشد، مرتکب رفتار مجرمانه شده است.
یقینا مردم تمایل ندارند که عکسهای خصوصی و خانوادگی آنها انتشار پیدا کند و در صورت وقوع این امر، یک سری مشکلات برای آنها به وجود میآید. پخش محتویات شخصی افراد باعث میشود که عدهای سودجو بخواهند از آنها سوء استفاده کنند و در این صورت شاهد وقوع جرائمی نظیر تهدید و اخاذی هستیم. مجازات این جرم حسب مورد حبس یا جزای نقدی است که البته دادگاه میتواند مرتکب را به هر دو مجازات محکوم کند.
در قانون جرائم رایانهای، جرائمی مانند انتشار فیلمهای خصوصی مردم در فضای مجازی را از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داده و برای هر کدام مجازات خاصی نیز تعیین شده است. تصاویر خصوصی ممکن است که سبب از بین رفتن امنیت خانواده شود و سودجویان با تهدید صاحب عکس که اگر فلان کار را انجام ندهد، به خانواده او آسیب میرسانند و همه این مسائل سبب بروز مشکلات فراوانی میشوند. اگر فردی از سوی یک سری افراد ناشناس تهدید به امری شود که عکس و فیلم شخصی او منتشر میشود این امکان برای او فراهم است که با مراجعه به مراجع انتظامی و یا قضایی، اقدام به پیگیری این موضوع كند.
شاکی با تنظیم شکواییه و ارسال آن به دادسرا، وقوع جرم ارتکاب یاقته را مورد بررسی قرار داده و در این زمینه اقدامات قضایی انجام میشود. علاوه بر این که شاکی میتواند ثبت شکایت به واسطه جرم مزبور را از طریق پلیس فتا پیگیری کند. این که چطور عکس و فیلم خصوص مردم پخش میشود، عوامل مختلفی در این زمینه دخیل هستند و خواسته یا ناخواسته این محتواها انتشار پیدا کردهاند. گاها خود دارنده، تصاویر و یا فیلم شخصی خود را در اختیار دوستان و اقوام قرار میدهد که همین افراد ممکن است که از اعتماد او سوء استفاده کرده و يا صاحب عکس را تهدید کنند. در موارد دیگر، تلفن همراه فرد، هک میشود و در این صورت هکرها به محتویات خصوصی آن دسترسی پبدا کرده و از طریق راههای مختلف اقدام به سوء استفاده شخصی میکنند. همچنین امکان انتشار عکس و فیلم خصوصی مردم از طریق سرقت گوشی همراه آنها وجود دارد که سارقان بلافاصله بعد از سرقت تلفن، اقدام به ذخیره عکس و فیلم خصوصی دارنده کرده و شروع به اعمال تهدیدآمیز میکنند.
در ارتکاب این جرم، آبرو و حیثیت افراد خدشهدار میشود و از این رو قانونگذار اقدام به تعیین مجازات برای این رفتارها کرده است. در صورتی که قانون، انتشار عکس و فیلم خصوصی دیگران را رفتاری مجرمانه در نظر نمیگرفت، سبب بروز هرج و مجرم در جامعه میشد و در این صورت سودجویان با هدف سوء استفاده از مردم، دائما در حال انتشار محتویات شخصی آنها بودند. حفظ آبروی افراد و بزه دیدگان جرائمی نظیر پخش عکسهای شخصی برای قانونگذار اهمیت داشته و در این صورت مجازات سنگینی در انتظار مرتکبان این جرم است. جدای از آنکه منتشر شدن عکس و یا فیلم خصوصی دیگران، یک جرم مستقل محسوب میشود، در زمان ارتکاب این جرم نیز جرائم دیگری مانند تهدید و اخاذی به وقوع میپیوندد و شاکی نیز میتواند برای تمامی این جرائم شکایت مجزا در نظر بگیرد. در اغلب مواقع، بزه دیده برای آن که عکس خصوصی او به راحتی منتشر نشود و به نحوی آبروی او نرود، اقدام به انجام خواستههای غیر قانونی متهم کرده و چه بسا فریب وعدههای مرتکب را خورده و با اجراي دستور او نیز تصویر و یا فیلم شخصی او منتشر شود.
عناصر سهگانه جرم در وقوع جرم انتشار محتویات خصوصی مردم نظیر عکس و فیلم آنها نیز باید وجود داشته باشد. عنصر مادی این جرم همان منتشر کردن تصویر و فیلم خصوصی و یا خانوادگی از طریق سامانههای رایانهای است که مرتکب این موارد را بدون آن که صاحب عکس، رضایت داشته باشد، پخش میکند. عکس و فیلمهای خصوصی، به منزله عدم تمایل صاحبان به در دسترس شدن این محتواها در اختیار دیگران است و در این شرایط اگر فیلم یا عکس شخصی مردم انتشار پیدا کند، منجر به ایجاد دردسرهایی برای آنها خواهد شد. در قانون، انتشار چنین محتواهایی را سبب حتک حیثیت افراد در نظر گرفته و لازم است که انتشار دهندگان مجازات شوند.
مجرمانه بودن انتشار تصاویر و فیلم خصوصی دیگران و مجازات آن در ماده 17 قانون جرائم رایانهای تصریح شده است؛ طبق این ماده هر کس از طریق سامانه مخابراتی و رایانهای، صوت، تصویر و فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی منتشر کرده و یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که سبب ضرر یا هتک حیثیت افراد شود، به مجازات حبس از 91 روز تا دو سال و جزای نقدی از 500 هزار تومان تا چهار میلیون تومان یا هر دو مجازات محکوم میشود.
در حالت دیگر، مرتکب اقدام به منتشر کردن عکس و فیلم خصوصی افراد نمیکند بلکه آنها را تهدید میکند که این کار را انجام میدهد. در واقع بزهکار، صاحب فیلم و عکس را تهدید میکند که اگر خواسته او انجام نشود، محتویات شخصی او منتشر شده و به نحوی حیثیت او، حتک میشود. در واقع پخش و انتشار تصاویر و فیلمهای خصوصی افراد میتواند توام با تهدید باشد و وقوع این جرم غالبا با تهدید از سوی متهم است. مثلا مرتکب صاحب عکس و فيلم را تهدید میکند که اگر کاری که از او خواسته شده را به درستی انجام ندهد، خانواده و یا خود او را به قتل میرساند که این موضوع میتواند در قالب شکایت از تهدید به قتل نیز مطرح شود. بین حالتی که عکس خصوصی فرد انتشار پیدا کرده یا حالتی که محتویات خصوصی او منتشر نشده است و صرفا مرتکب در این زمینه تهدید شده است، از لحاظ تعیین مجازات و وقوع جرم، تفاوت وجود دارد.