روزبه دلاور
در روزگاري كه سايه سنگين فشارهاي اقتصادي و تنشهاي منطقهاي بر سر كشور سايه افكنده و معيشت مردم به دغدغهاي عمومي بدل شده ريخت و پاشهاي نجومي در بازار نقل و انتقالات فوتبال ايران بيش از هر زمان ديگري بحثبرانگيز شده است. اين هزينههاي گزاف در ليگ برتر در حالي كه بسياري از باشگاهها با بحرانهاي زيرساختي و بدهي دست و پنجه نرم ميكنند تضادي آشكار با واقعيتهاي جامعه ايجاد كرده است. براي واكاوي اين شكاف عميق ميان هزينههاي ميلياردي و شرايط كنوني جامعه به سراغ منصور رشيدي، دروازهبان پيشين تيم ملي و از پيشكسوتان خوشنام فوتبال ايران رفتيم تا با او درباره چرايي اين تضادها و سرنوشت فوتبال ايران در اين فضاي غبارآلود گفتوگويي متفاوت داشته باشيم. حاصل اين گپ و گفت اختصاصي را در ادامه ميخوانيد.
اكثر هواداران فوتبال از قشر متوسط يا ضعيف جامعه هستند به نظر شما اين همه هزينه در تيمهاي بزرگ ليگ برتري باعث ايجاد فاصله بين مردم و باشگاههاي محبوبشان نميشود؟
بله چراكه نه؛ اين بازيكناني كه مقدار زيادي پول تقاضا ميكنند در اين مملكت زندگي نميكنند؟ نميدانند وضع مردم به چه صورت است؟ قراردادهاي هفتاد و هشتاد ميلياردي يا حتي بالاي صد ميلياردي كه من نميدانم وقتي يارانه يك خانواده چهار نفره در ماه چهار ميليون تومان است در مقابل اين قراردادها كه بسته ميشود اصلا حس ميكنند چقدر فرق دارد؟ خيلي از اين ورزشكاران و هنرمندان را ميبينم كه درآمد زيادي هم ندارند اما در حال جمعآوري كمك براي مردم نيازمند در اطراف سيستان و بلوچستان هستند كه در تهيه آب خوردن هم مشكل دارند خب فوتباليستها هم يك كاري انجام دهند. فوتباليستها هم از اين مشكلات مردم با خبر هستند اما صددرصد حتي فوتباليهاي دوآتشه هم از اين وضعيت ناراضي هستند چون گرفتاري و مشكلات زندگي دارند و همه چيز را درك ميكنند. نبايد اين همه پول به حساب اين بازيكنان واريز شود و اين كار اصلا درست نيست.
به نظر شما يك فوتباليست با اين همه دريافتي درقبال مردم جامعه خود مسووليتي دارد؟
صددرصد دارند. آنها هم انسان هستند و در اين مملكت زندگي ميكنند. يعني از هيچ چيز اين مملكت خبر ندارند؟ والله بهتر از من و شما خبر دارند كه وضع مملكت چطور است و مردم براي معيشت زندگي خود چقدر جان ميكنند و با فداكاري دنبال سير كردن شكم زن و بچه خود هستند. همه هم ميدانند وضع مردم به چه صورت است.
شما زماني كه فوتبال بازي ميكرديد به مردم نيازمند كمك ميكرديد؟
قبل از سال ۵۰ قرارداد من حدود 10 تا 12 هزار تومان بود كه البته آن وقت پول خوبي بود اما كاري كه خدا شاهد است من و بقيه انجام ميداديم اين بود كه به كسي كه دست تنگ بود در خيابانها كمك ميكرديم. من خوزستاني بودم و از خوزستان ميآمدند و ميگفتند خرجي نداريم يا بعد از تماشاي بازيهايمان پول برگشت نداريم خدا را شاهد ميگيرم كه برايشان انجام ميداديم . صددرصد كمك ميكرديم.
در فوتبال حرفهاي دنيا هزينه باشگاهها از طريق حق پخش يا فروش كالا و بليتفروشي است در كشور ما كه عملا درآمدزايي به آن صورت باشگاهها ندارند اين پولها از كجا ميآيد و به جيب دلالها و فوتباليستها ميرود؟
درآمد فوتبال ما از آماتور هم پايينتر است اما اين خرج كردها از جيب مردم ميرود. من خودم بازنشسته شركت نفت هستم و تا جايي كه من ميدانم استقلال هم زيرنظر هلدينگ شركت نفت است و وابسته به پولهايي كه از هفتاد، هشتاد هزار بازنشسته كسر كردند و در صندوق گذاشتند براي سرمايهگذاري. از سود همان سرمايهگذاري پولش در جيب بچههاي بازنشسته نميرود بلكه به جيب فوتباليستها ميرود و اين كار درست نيست. بايد منابع ديگري درنظر بگيرند و بازنشستههاي شركت نفت هم كلي اعتراض كردند. هفتاد، هشتاد سال است كه اين پولها جمع شده و خرج فوتبال ميكنند. ميدانم كه پارسال، هلدينگ بالاي دو هزار ميليارد تومان خرج استقلال كرده كه پول زيادي است. بعضيها هم ناراحت شدند كه چرا گير دادي! آقايان بازيكن و مربي كه ميگويند زحمت ميكشيم شاهكار كه نكرديد چه زحمتي كشيديد؟ اندازه زحمتي كه رفتگر صبح تا شب در خيابان كار ميكنند خيلي بيشتر از اينهاست كه اين همه پول ميگيرند. زماني كه ما رفتيم جام جهاني از آسيا و اقيانوسيه يك تيم صعود ميكرد الان كه هشت و نهم تيم ميروند.
اين همه پول كه هزينه شده براي زيباتر شدن فوتبال چرا هنوز از نسل فوتبالي ديگر مثال ميزنند كه فوتبال جذابي ارائه ميداد؟
چون فقط پول تضمينكننده زيبايي فوتبال نيست. در چهل، 50 سال اخير چه امكاناتي ساختند تا جوانهاي مردم با فراغت به ورزش كشيده شوند؟ در اين مدت چه كار كرديم؟ ما بيش از 50 سال است به المپيك نرفتهايم حالا آقاي تاج درآمدهاي فيفا را خرج زيرساختها و آكادميها كند براي آينده فوتبال چون جوان كم داريم تا جايگزين آقايان ۳۵، ۳۶ سال شوند.
به نظر ميرسد هزينهها در ليگ ايران طوري است كه بازيكنان ميل براي لژيونر شدن ندارند كه همين موضوع در سطح پيشرفتشان تاثير منفي ميگذارد!
الان قرارداد يكساله يك جوان ۲۲، ۲۳ ساله راه صد سال ما كه بيش از 30 سال در شركت نفت خدمت كرديم را ميبرد. با ۲، ۳ سال فوتبال بازي كردن هفت پشتشان هم راحت زندگي ميكنند درحالي كه بعضيها مستمريشان را ببينيد چقدر است و حقوق بازنشستهها به 10 روز ميكشد؟ ديروز با يكي صحبت ميكردم ميگفت ماهي ۲۲ تا ۲۳ ميليون حقوقم است و اجارهنشين هستم با وجود داشتن نوه. با اين پول چه كار ميشود كرد؟ بعد آقاي فوتباليست يا مربي ماهي هفت، هشت ميليارد تومان درآمد دارد اين پول براي زماني است كه مردم در آسايش و رفاه و امنيت باشند مثل آلمان و انگليس يا هر كدام از ساير كشورها كه ميلياردي پول ميدهند مردمانش راحت هستند و هوادار با دل خوش به استاديوم ميرود و تشويقش ميكند چون در رفاه و امنيت است و همه چيز هم دارد.