همه چيز درباره انتخابات رياست فيفا
چه كسي ميتواند اينفانتينو را به چالش بكشد؟
گروه ورزش
سخنان پاياني جياني اينفانتينو در كنگره ۲۰۲۶ فيفا در ونكوور، آنچه اجتنابناپذير به نظر ميرسيد، تاييد كرد. سال آينده اينفانتينو براي انتخاب مجدد به عنوان رييس نهاد حاكم بر فوتبال جهان نامزد خواهد شد و انتظار همه افراد حاضر در سالن اين بود كه او بدون رقيب براي سومين و آخرين دوره كامل رياست خود تا سال ۲۰۳۱، در انتخابات شركت كند. اينفانتينو در يكي از پستهاي متعدد خود در اينستاگرام در ماه آوريل با لحني شادمانه نوشت: «اين سفر ادامه دارد!» در آن زمان، آينده فيفا قطعي به نظر ميرسيد، اما حالا ديگر چندان اينطور نيست. تلاش نافرجام براي فروش ۲۱ درصد از سهام بخش تجاري و عمليات برگزاري رويدادهاي فيفا به يك صندوق سرمايهگذاري، طي هفته گذشته باعث شده پايههاي قدرت اينفانتينو شروع به لرزيدن كند. در ميان نهادهايي كه علنا اعلام كردهاند اعتمادشان به رهبري رييس فيفا از بين رفته، يوفا، نهاد حاكم بر فوتبال اروپا نيز قرار دارد. متحدان و مشاوران اينفانتينو نيز يكي پس از ديگري از او فاصله گرفتهاند و ديگر نتوانستهاند از رييس تحت فشار فيفا حمايت كنند. ديگر نميتوان حضور بدون رقيب اينفانتينو در مسير انتخاب مجدد سال آينده را قطعي دانست.
انتخابات برنامهريزي شده رياست فيفا كه قرار است در تاريخ ۱۷ مارس برگزار شود، ناگهان بسيار نامطمئن به نظر ميرسد.
فيفا هر چند وقت يكبار رييس خود را
تغيير ميدهد؟
اين اتفاق بسيار نادر بوده است. از زماني كه رابرت گِرن، روزنامهنگار فرانسوي، در سال ۱۹۰۴ به عنوان نخستين رييس فيفا انتخاب شد، اين نهاد روساي زيادي به خود نديده است. اينفانتينو تنها نهمين فردي است كه اين سمت روزبهروز قدرتمندتر را در اختيار گرفته و از دهه ۱۹۷۰ تنها سومين رييس فيفا محسوب ميشود؛ پس از ژائو هاوهلانژ و سپ بلاتر كه مجموعا بيش از ۴۰ سال اين سمت را در اختيار داشتند.
سقوط بلاتر در ميان موجي از اتهامات فساد - او توسط كميته اخلاق خود فيفا به دليل رفتار غيراخلاقي محكوم شد - باعث شد فيفا در سال ۲۰۱۶، محدوديت دورههاي رياست را به ۱۲ سال كاهش بدهد. همان سال اينفانتينو، دبيركل پيشين يوفا به رياست فيفا رسيد و برنامههاي بزرگي براي اين نهاد داشت.
اينفانتينو توانسته است از اين محدوديت عبور كند. او استدلال كرده كه دوره اوليه سهساله رياستش نبايد جزو سقف ۱۲ سال و سه دوره رياست محسوب شود. بنابراين در صورت انتخاب مجدد در بهار آينده، او ميتواند مجموعا ۱۵ سال در سمت رياست فيفا باقي بماند.
فيفا هر چهار سال يكبار انتخابات رياست خود را برگزار ميكند و اين انتخابات در كنگرهاي برگزار ميشود كه پس از جام جهاني مردان تشكيل ميشود. انتخابات در سالهاي ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ برگزار شد، اما در هر دو مورد، اعضاي فيفا عملا نيازي به راي دادن نداشتند. اين دو انتخاب مجدد بدون رقيب، با تشويق و توافق عمومي اعضا به تصويب رسيد و اينفانتينو بدون برگزاري رايگيري براي چهار سال ديگر در سمت خود باقي ماند.
براي مشاهده يك فرآيند دموكراتيك واقعي در فيفا بايد به سال ۲۰۱۶ بازگرديم. اين نخستين پيروزي اينفانتينو بود؛ او در كنگره فوقالعاده فيفا در زوريخ، چهار نامزد رقيب را شكست داد تا جانشين بلاتر شود.اينفانتينو كه پس از كنار گذاشته شدن ميشل پلاتيني از رقابت انتخاباتي به دليل اتهام فساد، نامزدي خود براي رياست فيفا را اعلام كرده بود، با شاهزاده علي بن حسين، شيخ سلمان بن ابراهيم آل خليفه، ژروم شامپاين و توكيو سكسواله رقابت كرد.او در دور دوم رايگيري توانست آراي لازم را به دست آورد و شيخ سلمان، نامزد اوليه مورد علاقه را شكست بدهد. شيخ سلمان اكنون معاون رييس فيفا و عضو شوراي اين نهاد است.
تا پيش از اتفاقات هفته گذشته، رياست فيفا به جايگاهي با قدرت كامل تبديل شده بود.
انتخابات چگونه برگزار ميشود؟
فرآيند انتخابات رياست فيفا عملا يكسال طول ميكشد؛ از يك كنگره تا كنگره بعدي.
هر فردي كه بخواهد نامزد رياست شود، بايد در دو سال از پنج سال گذشته «نقشي فعال در فوتبالِ سازمانيافته» داشته باشد و بتواند بررسي صلاحيت انجام شده توسط كميته فيفا را پشت سر بگذارد.
اما مهمتر از همه، نامزدها بايد پيش از پايان مهلت ثبت نامزدي، حمايت دستكم پنج فدراسيون عضو فيفا را به دست آورند. مهلت امسال ۱۸ نوامبر است. هر فدراسيون عضو تنها ميتواند از يك نامزد حمايت كند؛ نكتهاي مهم با توجه به اينكه تعدادي از كشورها از جمله ولز و انگليس در روزهاي اخير حمايت خود از اينفانتينو را به شكل نمادين پس گرفتهاند.
اين در حالي است كه اينفانتينو پيشتر و در جريان برنامهريزي براي انتخابات بعدي مدعي شده بود حمايت ۲۰۰ كشور از مجموع ۲۱۱ عضو فيفا را به دست آورده است. به دست آوردن حمايت پنج فدراسيون عضو، راه را براي نامزدي يك فرد باز ميكند، اما در واقع براي كنار زدن اينفانتينو به حمايت بسيار بيشتري نياز خواهد بود.
اساسنامه فيفا ميگويد اگر دو نامزد در انتخابات رياست حضور داشته باشند، پيروزي به اكثريت ساده، يعني بيش از ۵۰ درصد آرا نياز دارد. اين تعداد معادل ۱۰۶ راي از مجموع ۲۱۱ فدراسيون عضو است. راي همه فدراسيونها ارزش يكساني دارد. راي فدراسيون فوتبال اسپانيا دقيقا به اندازه راي فدراسيون فوتبال سيشل ارزش دارد و راي آرژانتين نيز با راي آروبا تفاوتي ندارد. توجه به نيازهاي كشورهاي كوچكتر يكي از راههاي تثبيت محبوبيت اينفانتينو بوده، اما واكنش منفي سه كنفدراسيون اكنون مشكل تازهاي براي او ايجاد كرده است. يوفا كه فدراسيونهاي عضو آن ۵۵ راي دارند، مخالفت خود را با اينفانتينو اعلام كرده. كنفدراسيون فوتبال آسيا (AFC) با ۴۶ راي و كنفدراسيون فوتبال امريكاي شمالي، مركزي و حوزه كاراييب (Concacaf) با ۳۵ راي نيز از طرحهاي لغو شده رييس فعلي فيفا انتقاد كردهاند. مجموع آراي اين سه كنفدراسيون براي كنار زدن اينفانتينو كافي است، اما هيچ تضميني وجود ندارد كه تمام اعضاي اين كنفدراسيونها به يك شكل راي بدهند. براي مثال، قطر كه عضو AFC است، طي ۷۲ ساعت گذشته اعلام كرده كه «كاملا از اينفانتينو حمايت ميكند.» انتخابات رياست فيفا معمولا با جلب حمايت در داخل كنفدراسيونها به پيروزي ميرسد، اما در فرآيندي كه رايگيري آن مخفي است، راي بلوكي وجود ندارد. شيخ سلمان در سال ۲۰۱۶ حمايت علني كنفدراسيونهاي آسيايي و آفريقايي را داشت كه در تئوري بيش از ۱۰۰ فدراسيون را شامل ميشد، اما مجموع آراي واقعي او از ۸۸ راي بيشتر نشد.
در انتخاباتي كه بيش از دو نامزد حضور داشته باشند، در دور نخست به دوسوم آرا براي پيروزي نياز است و دورهاي بعدي رايگيري تا زماني كه تعداد نامزدها كاهش پيدا كند، ادامه خواهد داشت. اينفانتينو در سال ۲۰۱۶ به دو دور رايگيري نياز داشت و در نهايت ۱۱۵ راي براي پيروزي او كافي بود.
اكنون يك رقيب احتمالي اينفانتينو ۱۶ هفته فرصت دارد تا پيش از پايان مهلت ثبت نامزدي، حمايت لازم را جمعآوري كند. نشريه «اتلتيك» گزارش داده كه ويكتور مونتاگلياني، رييس كنكاكاف، بهطور جدي در حال بررسي نخستين چالش براي اينفانتينو در بيش از يك دهه اخير است.
انتخابات بعدي رياست فيفا
چه زماني برگزار ميشود؟
در كنگره ۲۰۲۶ فيفا در ماه آوريل بهطور رسمي اعلام شد كه انتخابات رياست فيفا در سال ۲۰۲۷، روز ۱۸ مارس در مراكش برگزار خواهد شد؛ انتخاباتي كه مشخص ميكند چه كسي فيفا را به سوي جام جهاني صدمين سالگرد اين نهاد در سال ۲۰۳۰ هدايت خواهد كرد. اين جام جهاني قرار است در شش كشور و سه قاره برگزار شود.
با اين حال، عوامل ديگري ميتوانند باعث تغيير اين برنامه شوند. انتخاب مراكش به عنوان ميزبان انتخابات براي كشوري كه اميدوار است با وجود ميزباني مشترك اسپانيا، ميزبان فينال جام جهاني ۲۰۳۰ باشد، قابل توجه تلقي شد. اين انتخاب براي اينفانتينو نيز اهميت داشت، چراكه او بهطور سنتي از حمايت قدرتمند كنفدراسيون فوتبال آفريقا (CAF) برخوردار بوده است.
فيفا پيش از اين پايتخت رواندا، كيگالي، را براي انتخابات سال ۲۰۲۳ انتخاب كرده بود؛ انتخاباتي كه در آن اينفانتينو با تشويق و توافق اعضا براي يك دوره ديگر انتخاب شد. با اين حال، برنامه برگزاري انتخابات در ماه مارس اكنون با تهديدهايي مواجه است. در صورتي كه يكي از دو اتفاق زير رخ بدهد، ميتوان نشست اضطراري شوراي فيفا را برگزار كرد؛ نخست اينكه اكثريت ۳۷ عضو شوراي فيفا نسبت به رهبري اينفانتينو دلسرد شده باشند.دوم و شايد محتملتر اينكه يك كنگره اضطراري در صورتي تشكيل شود كه يكپنجم فدراسيونهاي عضو فيفا خواستار برگزاري آن شوند. يوفا به تنهايي تعداد آراي لازم براي انجام اين كار را در اختيار دارد و اين مساله ميتواند به راي عدم اعتماد به رييس فيفا منجر شود. يك كنگره اضطراري ۱۰ سال پيش اينفانتينو را به قدرت رساند؛ آيا ممكن است يك كنگره اضطراري ديگر اينبار به بركناري او منجر شود؟
روزها و هفتههاي آينده مشخص خواهد كرد كه اين ماجرا به كدام سمت ميرود، اما انتخابات بعدي رياست فيفا ديگر مانند گذشته براي اينفانتينو انتخاباتي تضمين شده و بدون چالش به نظر نميرسد.