روز خبرنگار و تداوم حملات عليه فعالان رسانهاي
محمود فاضلي
در سالروز روز خبرنگار، تداوم حملات عليه خبرنگاران و فعالان رسانهاي در خاورميانه بهويژه در فلسطين و لبنان، نگرانيها درباره مصونيت عاملان اين حملات از مجازات را افزايش داده و ضرورت انجام تحقيقات مستقل و پاسخگو كردن مسوولان اين اقدامات را دوچندان كرده است. از زمان گسترش تجاوزات مكرر به لبنان در ۲ مارس ۲۰۲۶ تاكنون، ۱۰ خبرنگار هدف قرار گرفتهاند كه ۷ تن از آنها به شهادت رسيده و سه نفر از آنها نيز از سوءقصدها نجات يافتهاند.
حمله هوايي رژيم اسراييل در ۲۲ آوريل ۲۰۲۶ به دو خبرنگار زن در جنوب لبنان كه به شهادت «آمال خليل» و زخميشدن همكارش «زينب فرج» منجر شد، ميبايستي بهعنوان جنايت جنگي مورد تحقيق مستقل قرار بگيرد.شهادت دادن تنها بازمانده اين حادثه و اعضاي گروههاي امداد اوليه و شواهد صوتي و تصويري نشان ميدهد كه اين دو خبرنگار كه هر دو غيرنظامي بودند، پس از حمله هوايي به مكاني پناه برده بودند. طي دو ساعت بعد و در حالي كه دو پهپاد در ارتفاع پايين بر فراز اين محل در حال پرواز بودند، خودروي پاركشده آنان كه در نزديكي محل حضورشان قرار داشت، هدف قرار داده و سپس حمله دوم ساختماني را كه در آن پناه گرفته بودند، هدف قرار گرفت.
شواهد نشان ميدهند كه اين اقدام بارها تكرار شده و مورد اخير جديدترين قربانيان زنجيرهاي طولاني از چنين حملاتي هستند. تداوم كشتار خبرنگاران توسط نظاميان صهيونيست نشاندهنده آمادگي آشكار آنها براي ارتكاب جنايت بدون ترس از مجازات است. طبق آمار موجود، از آغاز جنگ غزه در 7 اكتبر 2023 تاكنون نيز بيش از ۳۰۰ خبرنگار در فلسطين و لبنان به شهادت رسيدند. اين رقمي بيسابقه در كل جنگهاي دنيا از هر دو جنگ جهاني گرفته تا جنگ ويتنام، جنگ يوگسلاوي سابق و جنگ امريكا در افغانستان است.
اشغالگران اسراييلي از آغاز جنگ نسلكشي در غزه روزنامهنگاران را زير آتش مداوم قرار دادهاند. طي جنگ نابرابر اسراييل در غزه، نهادهاي مرتبط با فعاليت خبرنگاران و حقوقبشري خواستار اتخاذ تدابير سختگيرانه براي جلوگيري از حملات اسراييل عليه روزنامهنگاران و هدف قرارگرفتن عمدي آنها از سوي نظاميان اسراييل شدهاند.
خبرنگاران شاهدان واقعي و صداي قربانيان هستند و به همين دليل اسراييل به ترور و از صحنه خارج كردن و جلوگيري از فعاليت آنان روي آورده تا روايت دروغين اين رژيم به جامعه جهاني ارسال شود. هدف آنها جلوگيري از انتقال آزادانه اخبار است. خبرنگاران از آغاز حوادث غزه در شرايط غيرانساني فعاليت داشته و از كوچكترين چتر حمايتي برخوردار نبودند. اسراييل مانع از ورود خبرنگاران خارجي به غزه شده و اين نشاندهنده تمايل آنها براي تداوم محاصره رسانهاي و سانسور است.فلسطينيها بارها ترور و قتل هدفمند خبرنگاران فلسطيني توسط اشغالگران اسراييلي را محكوم كرده و از اتحاديه بينالمللي خبرنگاران، اتحاديه خبرنگاران عرب و تمامي نهادهاي صنفي رسانهاي در جهان خواستهاند جنايات سازمانيافته عليه خبرنگاران و فعالان رسانهاي در غزه را محكوم كنند. آنها بر اين باورند جنايات فجيع عليه روزنامهنگاران در غزه فراموش نخواهد شد و در پنهان كردن حقيقت و افشاي جنايات دشمن موفق نخواهد شد. تبليغات اسراييل مبتني بر دروغ و فريب در رسيدن به اهداف خود شكست خورده و در برابر پايداري مردم غزه فرو ريخته است. تبليغاتي كه بر پايه دروغ و فريب بنا شده، در دستيابي به اهداف خود ناكام مانده و در برابر برحق بودن مساله فلسطين، پايداري فلسطينيها و حقوق مشروع آنها فروپاشيده است.
خاموش كردن صداي عدالت يكي از قديميترين رويكردهاي اسراييل است، چرا كه رسانهها و خبرنگاران ميتوانند روشنگري و افكار عمومي جهاني را از جناياتي كه در فلسطين اشغالي و غزه در حال رخ دادن است و تاكنون منجر به ۷۳ هزار و ۳۸۲ نفر قرباني و ۱۷۴ هزار و ۲۳۶ مجروح شده است، اطلاعرساني كنند. رسانههاي فلسطيني با امكانات اندك خود توانستهاند سكوت خبري را بشكنند و تصوير كودكاني كه از گرسنگي و تشنگي، پوست به استخوانشان چسبيده را به دورترين نقاط جهان مخابره كنند.جنگ نسلكشي كه اشغالگران عليه غزه به راه انداختهاند خبرنگاران فلسطيني را از ادامه كار خود باز نداشته است. آنها در نوار غزه بحرانهاي پيچيده و واقعيت ميداني دشواري را تجربه كرده كه نتيجه حمله مستقيم رژيم اسراييل به آنها، دفاترشان و مقر سازمانهاي رسانهاي آنها، اعم از محلي يا بينالمللي و همچنين خانهها و خانوادههايشان است. اشغالگران همچنين با بمباران شبكههاي ارتباطي و مختل كردن اينترنت، تمامي امكاناتي را كه به خبرنگاران اجازه ميدهد كار خود را انجام دهند، هدف قرار ميدهد. فشارها بر روزنامهنگاراني كه در خصوص غزه فعال هستند حتي به فرانسه هم كشيده شده است.
اخيرا «شاهين حزامي» خبرنگار و فعال رسانهاي در فرانسه، از فشارهاي قضايي، امنيتي و اقتصادي عليه خود پس از پوشش تحولات فلسطين و غزه و حمايت از مردم فلسطين ميگويد. وي كه از سال ۲۰۱۷ بهعنوان خبرنگار مستقل فعاليت دارد، طيف گستردهاي از موضوعات، از مسائل داخلي فرانسه، تبعيض نژادي، اسلامهراسي و نژادپرستي گرفته تا تحولات غرب آسيا، فلسطين و غزه را پوشش داده است. او در سالهاي اخير تمركز اصلي فعاليت رسانهاش بر جنگ غزه و جنايات اسراييل عليه مردم فلسطين بوده و در طول سالهاي فعاليت حرفهاي خود، همواره با فشارها و تهديدهاي مختلفي از سوي دولت فرانسه روبهرو بوده است. از تهديدهاي مكرر در شبكههاي اجتماعي و تهديد به مرگ خود و اعضاي خانوادهاش گرفته تا فشارهايي كه طي يك سال و نيم اخير بهشكل بيسابقهاي افزايش يافته است.
در ۲۲ آوريل ۲۰۲۵ نيز نيروهاي پليس ضدتروريسم فرانسه (BRI) به منزل او يورش برد. اين اقدام در ارتباط با مواضع و فعاليتهاي رسانهاي او در حمايت از مردم فلسطين و پوشش تحولات غزه صورت گرفته و در جريان آن، تجهيزات خبرنگاري و وسايل شخصي متعلق به او و همسرش توقيف شد.از اكتبر ۲۰۲۳ تاكنون افراد زيادي در فرانسه با اتهام مشابه تحت پيگرد قرار گرفتهاند و حمايت از موضوع فلسطين به يكي از محورهاي اصلي اين پروندههاي قضايي تبديل شده است.