« اعتماد » در گفت‌وگو با اميرعلي ابوالفتح بررسي می‌کند
نسخه پرهزینه واشنگتن
امريكا درحالي از اعمال تحريم‌هاي «بي‌سابقه» عليه ايران سخن مي‌گويد كه بخش عمده ظرفيت‌هاي تحريمي پيش‌تر فعال شده و تمركز جديد واشنگتن احتمالا بر تشديد اجراي محدوديت‌هاي موجود خواهد بود. در چنين شرايطي فشارهاي تازه مي‌تواند شامل سخت‌گيري بيشتر بر صادرات نفت، خريداران خارجي، شبكه‌هاي مالي و مسيرهاي دور زدن تحريم‌ها باشد؛ هر چند يافتن حوزه‌اي كاملا جديد براي تحريم دشوار به نظر مي‌رسد.
اميرعلي ابوالفتح، كارشناس ارشد مسائل امريكا در پاسخ به پرسش نخست «اعتماد» درباره چرايي سفر اخير برد كوپر، فرمانده سنتكام به منطقه و ديدار او با رهبران بازيگر حاشيه خليج‌فارس و اسراييل، گفت: هماهنگي امريكا با كشورهاي منطقه‌اي كه ميزبان پايگاه‌هاي نظامي اين كشور هستند، امري مرسوم است و اين ديدارها اتفاقي غيرعادي محسوب نمي‌شود. او افزود: با اين حال و باتوجه به جريان داشتن جنگ ميان ايران و امريكا، اين رفت‌وآمدها بيش از گذشته در كانون توجه رسانه‌ها و تحليل‌ها قرار گرفته؛ درحالي‌كه برگزاري چنين نشست‌هايي، بخشي از روند معمول هماهنگي‌هاي نظامي واشنگتن در منطقه است.
ابوالفتح در ادامه تاكيد كرد: هدف اين رايزني‌ها، حفظ آمادگي ارتش امريكا و انجام هماهنگي‌هاي لازم با شركاي منطقه‌اي است تا در صورت نياز به اقدام نظامي، نيروهاي امريكايي از آمادگي لازم برخوردار باشند.
امريكا در مسير اجراي فشارهاي تازه با چالش‌هايي روبه‌رو خواهد شد
ابوالفتح در پاسخ به پرسش ديگر «اعتماد» درباره اينكه آيا ادعاي وزارت خزانه‌داري امريكا درباره اعمال تحريم‌هاي بي‌سابقه عليه ايران، به معناي آغاز دور تازه‌اي از محدوديت‌هاست يا تشديد شيوه اجراي تحريم‌هاي موجود، خاطرنشان كرد: هنوز روشن نيست قرار است دقيقا چه اتفاق تازه‌اي رخ دهد. به نظر مي‌رسد تحريم‌ها پيش‌تر در بالاترين و شديدترين سطح اعمال شده‌اند و حتي محاصره دريايي نيز به مجموعه فشارها افزوده شده است. اين كارشناس مسائل امريكا در ادامه افزود: پرسش اصلي اين است كه آيا امريكا مي‌خواهد موضوع تحريمي جديدي تعريف كند يا صرفا سخت‌گيري در اجراي محدوديت‌هاي كنوني را افزايش خواهد داد. گمانه‌زني‌هاي رسانه‌هاي غربي بيشتر بر تشديد اجرا متمركز است؛ ازجمله فشار بيشتر بر چين براي كاهش خريد نفت از ايران يا برخورد شديدتر با صرافي‌ها و مسيرهاي مالي‌اي كه پيش‌تر نيز هدف تحريم بوده‌اند. ابوالفتح ادامه داد: در شرايطي كه تقريبا همه بخش‌هاي اقتصاد ايران و بنادر كشور هدف محدوديت قرار دارند، يافتن حوزه‌اي تازه براي تحريم دشوار به نظر مي‌رسد. ممكن است واشنگتن به دنبال اعمال محدوديت‌هايي مانند محاصره زميني باشد، اما صرف اعلام چنين اقدامي كافي نيست و اجراي آن نيز بسيار دشوار خواهد بود. ابوالفتح در ادامه تاكيد كرد: بنابراين، مشخص نيست ادعاي تحريم‌هاي «بي‌سابقه» ناظر به اقدامي كاملا جديد است يا به تشديد نظارت، فشار و سخت‌گيري در اجراي تحريم‌هاي فعلي مربوط مي‌شود.
گذار ايران از واكنش به اقدام ابتكاري محتمل است
ابوالفتح در پاسخ به پرسش ديگر «اعتماد» مبني بر اينكه آيا امريكا در قبال ايران راهبردي دوگانه، يعني حفظ تهديد نظامي و تشديد فشار اقتصادي را
در پيش گرفته يا نه و همچنين واكنش احتمالي تهران خاطرنشان كرد: به نظر مي‌رسد واشنگتن مي‌كوشد همزمان از فشار اقتصادي و تهديد نظامي به شكلي توامان استفاده كند؛ هر چند باتوجه به گستردگي تحريم‌هاي موجود، مشخص نيست چه نقطه يا حوزه تازه‌اي براي افزايش فشار باقي مانده است. اين كارشناس مسائل امريكا افزود: تاكنون الگوي رفتاري ايران عمدتا واكنشي بوده است؛ يعني در بيشتر موارد، پس از حمله به ايران يا منافع آن، تهران به اقدام طرف مقابل پاسخ داده و كشورمان آغازگر درگيري نبوده است. به گفته او، تنها يك مورد استثنايي مطرح مي‌شود كه ايران آن را نمي‌پذيرد، اما امريكا مدعي است تهران به چند نفتكش حمله كرده و پس از آن درگيري حدود ۱۲ تا ۱۳ روزه‌اي در جنوب ايران رخ داده است. ايران اين رخداد را نتيجه نقض تعهد طرف مقابل مي‌داند، درحالي‌كه امريكا مسووليت آن را متوجه ايران مي‌كند. اين تحليلگر مسائل امريكا ادامه داد: اكنون اين بحث مطرح است كه راهبرد ايران ممكن است از وضعيت تدافعي به رويكردي تهاجمي تغيير كند. اگر امريكا محاصره دريايي و تشديد محدوديت‌ها را ادامه دهد، احتمال دارد ايران به اقدام‌هاي ابتكاري روي بياورد و نخستين گام را براي تغيير معادله بردارد. ابوالفتح همچنين تاكيد كرد: هنوز نمي‌توان با قطعيت گفت چنين رويكردي به مرحله اجرا مي‌رسد، اما اگر واشنگتن بر سخت‌گيري‌ها بيفزايد يا فشارها را ادامه دهد، احتمال اقدام ايران براي تغيير بازي وجود خواهد داشت.
اخبار مرتبط با كاهش ذخاير موشكي امريكا و انتخابات ميان‌دوره‌اي نبايد محاسبات ايران را تغيير دهد
ابوالفتح در پاسخ به پرسش «اعتماد» درباره اخبار مربوط به كاهش ذخاير موشكي امريكا و نگراني ترامپ و گروهي از جمهوري‌خواهان از نتايج انتخابات ميان‌دوره‌اي و تاثيرشان بر استراتژي واشنگتن درباره ايران گفت: آمادگي دفاعي يكي از مسائلي است كه مسوولان و فرماندهان ارتش و نيروهاي مسلح ايران اصلا نبايد آن را تابع اين بحث‌ها بدانند؛ اينكه در امريكا انتخابات برگزار مي‌شود يا نمي‌شود، مهمات دارند يا ندارند و ترامپ چه مي‌گويد، نبايد مبناي محاسبه دفاعي باشد. او افزود: آمادگي براي دفاع بايد در هر لحظه وجود داشته باشد. هيچ فرمانده يا بخشي از نيروهاي نظامي نبايد بعدا بگويد تصور مي‌كرديم چون انتخابات در امريكا در پيش است يا به‌دليل كمبود مهمات، طرف مقابل اقدامي نمي‌كند؛ سپس آمادگي خود را كاهش دهد و با حمله غافلگير شود. اين بحث‌هايي كه اكنون مطرح مي‌شود، بيشتر بحث‌هاي سياسي و رسانه‌اي است، اما ضرورت آمادگي كشور به قوت خود باقي مي‌ماند. اين تحليلگر مسائل امريكا ادامه داد: درباره كمبود مهمات نيز جمهوري اسلامي ايران از جزييات ذخاير امريكايي‌ها اطلاع دقيق ندارد. در اين زمينه دو روايت مطرح است؛ رسانه‌هاي امريكايي مي‌گويند امريكا در برخي اقلام دچار كمبود شده، اما رييس‌جمهور و وزير جنگ امريكا اعلام مي‌كنند كه كمبودي وجود ندارد. من واقعا نمي‌دانم كدام روايت درست است. ابوالفتح در ادامه گفت: دست‌كم يك معيار براي سنجش وجود دارد. اكنون اوكراين به اين مهمات نياز دارد، اما امريكا نيازهاي اوكراين را تامين نمي‌كند. اگر امريكايي‌ها به اندازه كافي مهمات دراختيار داشتند، نيازهاي اوكراين را برطرف مي‌كردند. بنابراين، از آنجا كه اوكرايني‌ها در شرايط سخت و تنگنا قرار گرفته‌اند، مي‌توان اين فرض را مطرح كرد كه روايت گزارش‌هاي رسانه‌هاي امريكايي درباره كمبود برخي مهمات، به واقعيت نزديك‌تر است.
ائتلاف مكه بيش از آنكه از منظر نظامي مهم باشد از نظر سياسي با اهميت است
ابوالفتح در پاسخ به پرسش پاياني «اعتماد» مبني بر اينكه با احتمال گسترش تنش از تنگه هرمز به درياي سرخ و فعاليت گروه‌هاي منطقه‌اي، آيا ممكن است ائتلافي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي عليه ايران شكل گيرد و تهران چه اهرمي در برابر آن خواهد داشت، گفت: اطلاعات موجود نشان مي‌دهد ائتلافي فراتر از آنچه اكنون وجود دارد، دشوار است. امريكا كه به تنهايي با ايران نمي‌جنگد؛ ناتو در كنار امريكا قرار دارد و كشورهاي منطقه نيز با دراختيار گذاشتن پايگاه‌ها، از واشنگتن حمايت مي‌كنند. او افزود: حتي گزارش‌هايي منتشر شده كه براساس آنها، هواپيماهاي برخي كشورهاي منطقه، ازجمله امارات و بحرين نيز براي انجام حملات به پرواز درآمده‌اند. بنابراين، ائتلاف عملياتي موردنظر تا حد زيادي وجود دارد و بايد ديد چه ظرفيت تازه‌اي مي‌توان به آن افزود. اين تحليلگر مسائل امريكا ادامه داد: درباره ائتلاف مكه نيز مشخص نيست كه در روز وقوع بحران، اعضا واقعا به ياري عربستان خواهند آمد يا نه. پيش از پيمان مكه هم عربستان و پاكستان توافقي دوجانبه و سپس سه‌جانبه داشتند، اما وقتي پايگاه امريكا در عربستان هدف حمله قرار گرفت، پاكستان وارد جنگ نشد. ابوالفتح افزود: حتي اگر در آينده پايگاه‌هاي امريكا در عربستان دوباره هدف قرار گيرند، مشخص نيست پاكستان يا تركيه وارد جنگ با ايران شوند. آنها در نهايت مي‌توانند حمايت سياسي يا شايد پشتيباني از عمليات نظامي كشوري مانند عربستان را ارايه دهند؛ كشوري كه خود از حمايت امريكا برخوردار است. او تاكيد كرد: پاكستان و تركيه احتمالا چيزي بيش از آنچه امريكا براي تامين امنيت عربستان دراختيار دارد، به اين كشور اضافه نمي‌كنند، از اين رو نبايد به ائتلاف مكه از منظر نظامي بيش از اندازه اهميت داد؛ هر چند اين ائتلاف از حيث سياسي، حائز اهميت است.