تهران همزمان با ارتقاي قدرت دفاعي خود مسير تفاهم را نيز باز نگه مي‌‌دارد
دشواری اجماع سازی علیه ایران
گروه سياسي|همزمان با نزديك شدن به موعد رسمي تحريم‌هاي تازه امريكا عليه ايران و تهديد شركاي تجاري كشور از سوي دونالد ترامپ، مقام‌هاي ايراني از تداوم شتابان برنامه قدرتافزايي دفاعي و افزايش ظرفيت توليد تجهيزات نظامي خبر مي‌دهند، رويكردي كه در كنار پيامهاي سياسي تهران درباره گفت‌وگو و احياي تفاهمنامه با امريكا، تصويري دو وجهي از سياست ايران در شرايط كنوني ارايه مي‌كند: تقويت بازدارندگي براي جلوگيري از تحميل خواسته‌ها و حفظ ديپلماسي براي عبور از بحران. در شرايطي كه فشارهاي اقتصادي و سياسي واشنگتن عليه تهران وارد مرحله تازه‌اي شده، ايران تلاش مي‌كند ميان دو مسير به ظاهر متفاوت، يعني ارتقاي قدرت دفاعي و پيگيري راهكار ديپلماتيك، توازن برقرار كند. گزارش‌هاي منتشر شده از سوي رويترز حاكي از آن است كه دولت امريكا قصد دارد روز دوشنبه تحريم‌هاي جديدي عليه ايران اعلام كند، تحريم‌هايي كه به گفته اين خبرگزاري، شركاي تجاري تهران، از جمله چين را نيز هدف قرار خواهد داد. اما هنوز مهر امضاي اين تحريم‌هاي تازه خشك نشده كه كشورهاي مختلف از بي‌اعتباري آن سخن مي‌گويند. چراغ نخست بي‌اعتنايي به اين تحريم‌هاي تازه را گرجستان روشن كرد. مقامات گرجستاني اعلام كردند، هر فرمان تحريمي كه منافع آنها را خدشه‌دار كند، بي‌اعتبار است. در عين حال قاليباف، رييس مجلس ايران هم اعلام كرد، بسياري از كشورها اعلام كرده‌اند خواستار تداوم مناسبات ارتباطي و اقتصادي خود با تهران هستند. تهران اما در عين تاكيد بر بازگشت به متن تفاهم با امريكا تلاش مي‌كند ظرفيت‌هاي دفاعي و نظامي خود را افزايش داده و در برابر هر نوع ماجراجويي تازه امريكا بايستد.
سخت‌ترين تحريم‌هاي تاريخ عليه ايران
اسكات بسنت، وزير خزانه‌داري امريكا قرار است در يك نشست خبري از آنچه «سخت‌ترين تحريم‌هاي تاريخ» عليه ايران خوانده شده، رونمايي كند. همزمان واشنگتن از پكن خواسته است در اجراي اين فشارها با امريكا همكاري كند. اين تهديد در حالي مطرح مي‌شود كه بر اساس داده‌هاي شركت كپلر، چين در سال ۲۰۲۵ خريدار بيش از ۸۰ درصد نفت صادراتي ايران بوده است؛ بنابراين تحريم شركاي اقتصادي ايران مي‌تواند دامنه فشار امريكا را از تهران فراتر ببرد و مناسبات اقتصادي منطقه را نيز تحت تاثير قرار دهد. اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت امور خارجه، تحريم‌هاي احتمالي را مصداق اعمال حاكميت فرامرزي امريكا بر كشورهاي مستقل دانست. وي با بيان اينكه چنين تحريم‌هاي ثانويه‌اي هيچ مبنايي در حقوق بين‌الملل ندارد، افزود: كشورها نبايد اجازه دهند سياست‌هاي يك‌جانبه واشنگتن بر تصميم‌هاي مستقل آنها غلبه كند. اين موضع نشان مي‌دهد تهران در برابر فشار اقتصادي، علاوه بر پاسخ سياسي، بر ظرفيت همكاري با همسايگان و شركاي شرقي نيز حساب ويژه‌اي باز كرده است. محمدباقر قاليباف، رييس مجلس نيز با اشاره به تهديدهاي دونالد ترامپ عليه كشورهايي كه با ايران همكاري اقتصادي دارند، گفت: پيامهاي متعددي از كشورهاي همسايه براي آغاز همكاري‌هاي اقتصادي جديد دريافت شده است. او افزود: امريكا امنيت تك‌تك متحدان خود را چنان به خطر انداخته كه آنها براي لحظه‌اي تمام هستي خود را در معرض تهديد ديده‌اند و اكنون يك نظم بومي و مستقل مي‌تواند صلح و امنيت را به منطقه بازگرداند. در همين چارچوب، خودداري گرجستان از پيوستن به تازه‌ترين تحريم‌هاي اتحاديه اروپا عليه ايران نيز قابل توجه است. مقام‌هاي اين كشور اعلام كرده‌اند سياست خارجي و تصميم‌هاي بين‌المللي آنها بر اساس منافع ملي تنظيم مي‌شود و از اقدامي كه با اولويت‌هاي ملي گرجستان مغايرت داشته باشد، حمايت نخواهند كرد. اين موضع، از نگاه تهران، نشانه‌اي از دشوارتر شدن اجماع‌سازي غرب عليه ايران است.
تاكيد بر توانايي دفاعي و نظامي
در حوزه امنيتي و دفاعي نيز پيامهاي روشني از سوي مقام‌هاي نظامي كشور منتشر شده است. سرلشكر وحيدي، فرمانده كل سپاه در پيامي به مناسبت روز صنعت دفاعي اعلام كرد: در مقطع حساس كنوني، تداوم پرشتاب راهبرد قدرتافزايي دفاعي و تهاجمي ضرورتي اساسي است. وي افزود: افزايش توليد محصولات دفاعي و نظامي تا دستيابي ايران به جايگاه حقيقي خود در هندسه نظم نوين جهاني ادامه خواهد يافت. همزمان، رييس ستادكل نيروهاي مسلح از تاسيسات زيرزميني توليد موشك بازديد كرد. سرلشكر عبداللهي در جريان اين بازديد گفت: تجهيزات توليد شده از قابليت و كيفيت بالاتري برخوردار شده و ميزان توليد آنها نيز افزايش يافته است. وي پيشرفت‌هاي صورت گرفته در ابعاد مختلف را شگفت‌انگيز توصيف كرد. انتشار اين اخبار، بيش از آنكه صرفا جنبه نظامي داشته باشد، حامل اين پيام سياسي است كه تهران مذاكره را از موضع ضعف دنبال نمي‌كند. در عين حال، ديپلماسي همچنان در محاسبات ايران جايگاه خود را حفظ كرده است. دونالد ترامپ گفته است ايران خواهان توافق است، اما هنوز براي پذيرش «توافق درست» آماده نيست. اين اظهارات، صرف‌نظر از ادبيات تهديدآميز آن، نشان مي‌دهد اصل امكان توافق همچنان در محاسبات واشنگتن مطرح است. ايران نيز با تقويت قدرت دفاعي و حفظ كانال‌هاي ارتباطي مي‌كوشد شرايطي فراهم كند كه احياي تفاهمنامه با امريكا بر پايه احترام متقابل، رفع فشارهاي يك‌جانبه و تضمين منافع ملي دنبال شود. تحولات تنگه هرمز نيز در همين چارچوب اهميت دارد.