گروه اقتصادي
همزمان با نگراني در مورد رشد ناگهاني قيمت بنزين به دنبال صفر شدن واردات آن، خبر اختلاط متانول با بنزين منجر به نگراني مردم شده است؛ خبري كه علاوه بر نگراني‌هاي زيست محيطي، نگراني‌هايي را درباره آثار احتمالي استفاده از متانول بر خودرو به دنبال داشته است. داده‌هاي علمي نشان مي‌دهد، تبخير متانول در 20 درجه سلسيوس منجر به آلودگي زيان‌آور در هوا مي‌شود . همزمان نگراني براي آسيب به موتور خودرو مورد توجه قرار گرفته است. موضوعي كه از سوي شركت پالايش و پخش فرآورده‌هاي نفتي رد شد.
نقطه شروع اين چالش، صحبت‌هاي وحيد قانعي‌فرد، مديرعامل شركت نفت ستاره خليج‌فارس بود. او چند روز پيش از عملياتي شدن استفاده از متانول به عنوان جزء اكسيژنه در تركيب بنزين اين پالايشگاه براي نخستين‌بار در كشور خبر داد. طبق اعلام قانعي‌فرد، از اين پس حدود نيم درصد متانول در بنزين توليد اين پالايشگاه استفاده خواهد شد.
البته گزارش پالايشگاه ستاره خليج‌فارس نشان مي‌دهد، استاندارد ملي ايران و نيز استاندارد اروپا استفاده از متانول به عنوان يكي از تركيبات اكسيژنه تا حدود ۳ درصد حجمي در چارچوب الزامات مربوطه پيش‌بيني شده؛ بنابراين ميزان مورد استفاده در اين طرح، يعني نيم درصد حجمي، تنها حدود يك‌ششم سقف مجاز استاندارد است.
مديرعامل پالايشگاه ستاره خليج‌فارس نيز در واكنش به آسيب‌هاي محيط زيستي متانول مي‌گويد: يكي از مزيت‌هاي مهم تركيبات اكسيژنه همچون متانول، كمك به بهبود فرآيند احتراق است. مطالعات انجام شده روي موتورهاي بنزيني نشان داده است كه استفاده از سوخت‌هاي حاوي متانول در شرايط مختلف مي‌تواند موجب كاهش انتشار كربن مونوكسيد (CO) و برخي ديگر از آلاينده‌هاي حاصل از احتراق شود. بنابراين در كنار موضوع افزايش بهره‌وري و توليد، بهبود عملكرد موتور و شاخص‌هاي زيست‌محيطي سوخت نيز از جنبه‌هاي مورد توجه اين طرح است.
او ادامه مي‌دهد: استفاده از متانول در سوخت، موضوعي بي‌سابقه در صنعت انرژي جهان نيست و كشورهايي مانند چين، امريكا و اروپا تجربه توليد و مصرف سوخت‌هاي متانولي در درصدهاي به مراتب بالاتر از ميزان مورد استفاده در اين طرح را داشته‌اند. براي نمونه در كشور چين، سوخت‌هاي متانولي در مقياس تجاري استفاده شده‌اند و استانداردهاي سوخت بنزين-متانول مثل M15 (۱۵ درصد متانول) وجود دارد. حتي سوخت‌هاي با درصد بالاتر هم در برخي برنامه‌هاي متانولي چين استفاده شده‌اند. بنابراين استفاده از متانول به عنوان يك تركيب اكسيژنه در بنزين در كشورهاي پيشرفته كاملا شناخته شده است. همچنين بخش عمده بنزين مصرفي كشورهاي نظير ايالات متحده و برزيل حاوي اتانول است و علاوه بر تركيب‌هاي متداول مانند E10 و E15، سوخت E85 با درصد بالاي اتانول مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در واقع استفاده از الكل‌ها به عنوان تركيب اكسيژنه و افزايش‌دهنده اكتان، يك فناوري شناخته شده در صنعت سوخت جهان به منظور بهبود وضعيت احتراقي موتور و كاهش آلايندگي محيط زيست است.
پاسخ پالايش و پخش به نگراني‌ها
شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران در واكنش به نگراني‌ها اين روزها موضوع آسيب متانول به خودرو را رد كرده است. براساس اعلام اين شركت، استفاده از متانول به عنوان تركيب اكسيژنه در سوخت با اهدافي ازجمله بهبود فرآيند احتراق، افزايش عدد اكتان و مديريت تركيب سوخت، موضوعي شناخته شده در سطح جهان است و در برخي كشورها براي استفاده از آن در تركيب سوخت، استانداردها و الزام‌هاي فني مشخص تدوين شده است.
پالايش و پخش تاكيد مي‌كند: در استاندارد ملي ايران به شماره ۲۲۹۲۰ كه با حضور تمامي ذي‌نفعان ازجمله شركت‌هاي خودروساز و سازمان حفاظت محيط زيست تدوين شده، استفاده از تركيبات اكسيژنه ازجمله متانول مجاز شمرده شده و براساس الزام‌هاي اين استاندارد، حداكثر ميزان مجاز متانول ۳ درصد حجم تعيين شده است. بنابراين استفاده از متانول در حدود مقرر، موضوعي خارج از چارچوب استانداردهاي ملي كشور نيست و قضاوت درباره كيفيت بنزين بايد بر اساس مجموع مشخصات فرآورده نهايي و انطباق آن با الزام‌هاي استاندارد صورت گيرد.
بر اساس اعلام پالايش و پخش، در خصوص افزودن متانول به سوخت در چارچوب استاندارد ملي ايران، مطالعات گسترده آزمايشگاهي و ميداني در ساليان گذشته توسط مراجع معتبر علمي ازجمله پژوهشگاه صنعت نفت و شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي انجام شده است.
پالايش و پخش در ادامه اعلام مي‌كند: كيفيت يك فرآورده هيدروكربني به‌ويژه بنزين موتور را نمي‌توان صرفا بر اساس وجود يا عدم وجود يك تركيب خاص ارزيابي كرد و ملاك، انطباق مشخصات محصول نهايي با مجموعه الزام‌هاي كيفي و استانداردي است. به عبارت روشن‌تر، وجود نيم‌درصد متانول به تنهايي نه‌تنها مويد هرگونه آسيب به خودرو نيست، بلكه به تنهايي دليلي براي تاييد كيفيت بنزين نيست. از اين منظر، مشخصاتي ازجمله عدد اكتان، فشار بخار، محدوده تقطير، ميزان آب، پايداري اكسيداسيوني، خورندگي، تركيبات اكسيژنه و ساير ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي محصول نهايي بايد مورد بررسي و كنترل قرار گيرد كه در اين فرآيند در انطباق كامل با استاندارد و قوانين موضوعه بوده است.
در پايان اين شركت تاكيد مي‌كند: براي اظهارنظر دقيق درباره آثار سوخت بر خودرو، بايد مجموعه آزمون‌هاي مرتبط با كيفيت سوخت، عملكرد موتور و سازگاري اجزاي سيستم سوخت‌رساني در يك دوره زماني معتبر مورد بررسي قرار گيرد. بر اين اساس، بايد استانداردهاي ملي و بين‌المللي، مشخصات فني فرآورده و نتايج آزمون‌هاي معتبر آزمايشگاهي و فني ملاك قضاوت قرار گيرد و شايعات و مطالب غيرمستند منتشر شده در برخي صفحات فضاي مجازي ملاك نيست.
رضا سپهوند، نماينده مردم خرم‌آباد در مجلس در گفت‌وگو با ايسنا با بيان اين نكته اگر ميزان بهره‌مندي از متانول در حد همان 5 درصد باشد مشكلي براي موتور خودرو ايجاد نمي‌كند، تاكيد مي‌كند: اگر متانول به مقدار قابل توجه و خارج از استاندارد وارد بنزين شود، مي‌تواند مشكل‌ساز باشد. در غلظت‌هاي نامناسب، ممكن است به عملكرد موتور، سيستم سوخت‌رساني يا برخي قطعات آسيب بزند. اما صرف وجود مقدار بسيار كم، به معني فاجعه يا خرابي فوري موتور نيست.
از جمله آسيب‌هاي غلظت‌هاي نامتعارف مي‌توان به جدايش فازي (Phase Separation) در صورت نفوذ قطرات آب به باك، قفل گازي در فصول گرم سال به علت بالا رفتن فشار بخار ريد (RVP) و كاهش طول عمر مفيد فيلترها و كاتاليزورها اشاره كرد. در نتيجه حفظ نسبت تاييد شده ۰.۵ درصد ضامن كاركرد پايدار سيستم بدون ورود به حاشيه ريسك‌هاي مكانيكي خواهد بود.