«اعتماد» ابعاد سفر بن سلمان به فرانسه را بررسي كرد
پشت پرده ديدار در پاريس
امانوئل مكرون، رييسجمهور فرانسه، ميزبان محمد بن سلمان، وليعهد عربستانسعودي در پاريس است، رهبري كه براي سفري دو روزه عازم فرانسه شد. اين سفر با حضور دو رهبر در مراسم اختتاميه جام جهاني ورزشهاي الكترونيكي آغاز و سپس به مذاكرات درباره امنيت منطقهاي و روابط اقتصادي دو كشور ختم شد. سفر بن سلمان شامگاه يكشنبه آغاز شد؛ زماني كه مكرون از وليعهد سعودي براي حضور در مراسم پاياني مسابقات ورزشهاي الكترونيكي در پاريس ميزباني كرد. اين نخستينبار است كه اين رقابتها كه رشتههايي از بازيهاي ويديويي تا شطرنج را شامل ميشود، خارج از عربستانسعودي برگزار ميشود.
محورهاي مذاكرات
روز دوشنبه، ديدارهاي دوجانبه و يك مجمع اقتصادي برگزار شد. به نوشته لومد و ديگر رسانههاي فرانسوي، دفتر مكرون اعلام كرده كه دو رهبر درباره «مهمترين موضوعات داراي اهميت منطقهاي، در چارچوب همكاري نزديك فرانسه با شركاي خود در منطقه خليجفارس» گفتوگو داشتند. انتظار ميرود يكي از محورهاي اصلي مذاكرات، مسيرهاي انتقال انرژي براي دور زدن تنگه هرمز باشد؛ ازجمله احداث خطوط لوله جديد، افزايش ظرفيت خطوط موجود و توسعه شبكه بنادر جايگزين. در كنار موضوع انرژي، تحولات مربوط به ايران، وضعيت غزه و فلسطين و همچنين تحولات لبنان و سوريه نيز در دستور كار مذاكرات قرار دارد. از طرفي ديگر روز دوشنبه چندين توافق در حوزههاي بهداشت، حمل و نقل و انرژي ميان دو كشور به امضا رسيد. در اين ميان مشاور مكرون با اشاره به درگيري ميان امريكا و اسراييل با ايران كه اكنون وارد ششمين ماه خود شده، مدعي است كه دستيابي به راهحلي براي پايان اين بحران همچنان دور از دسترس است و افزود: «دشوار است راهي براي خروج از اين وضعيت يافت.» اين سومين سفر محمد بن سلمان به پاريس است؛ او پيشتر در سالهاي ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به فرانسه سفر داشت. اين سفر همچنين در ادامه همكاريهاي شكل گرفته در چارچوب شوراي مشاركت راهبردي عربستان و فرانسه انجام شد؛ شورايي كه در جريان سفر دولتي مكرون به رياض در دسامبر ۲۰۲۴ راهاندازي شد.
سفر محمد بن سلمان به پاريس، نخستين سفر خارجي او پس از آن است كه عربستانسعودي در ۷ آگوست يك توافق دفاعي سهجانبه با تركيه و پاكستان امضا كرد؛ توافقي كه با عنوان توافق مشترك دفاعي مكه يا «پيمان مكه» شناخته ميشود. اين توافق توسط محمد بن سلمان، رجب طيب اردوغان، رييسجمهور تركيه و شهباز شريف، نخستوزير پاكستان امضا شده است. براساس آن، هر سه كشور متعهد شدهاند حمله مسلحانه عليه هر يك از اعضا را حمله عليه هر سه كشور تلقي كنند. تحليلگران معتقدند اين پيمان نشاندهنده تلاش رياض براي تنوعبخشي به شركاي امنيتي خود و كاهش وابستگي به واشنگتن است. اين توافق بر پايه توافق دوجانبه دفاعي و متقابل عربستان و پاكستان كه در سال ۲۰۲۵ امضا شد، شكل گرفته و در شرايطي منعقد شده كه كشورهاي خليجفارس در حال بررسي راههايي براي كاهش اتكاي خود به تضمينهاي امنيتي امريكا، در پي پيامدهاي طولانيمدت بحران ايران هستند. فرانسه نيز يكي از تامينكنندگان قديمي تسليحات و تجهيزات دفاعي كشورهاي خليجفارس است و از همين رو عربستانسعودي تلاش ميكند جايگاه خود را به عنوان يك سرمايهگذار مهم و رو به رشد در اقتصاد فرانسه تثبيت كند.
پيوند مذاكرات پاريس با بحران ايران
مكرون و محمد بن سلمان آخرينبار در ماه آوريل در اسلامآباد و در حاشيه مذاكرات ميان تهران و واشنگتن براي پايان دادن به بحران ايران با يكديگر ديدار كردند. دو طرف در آن زمان توافق كردند براي تلاشهاي مربوط به كاهش تنش، «در تماس نزديك» باقي بمانند. از اين منظر، ديدار پاريس را ميتوان بخشي از تلاش فرانسه و عربستان براي مديريت پيامدهاي بحران ايران، بازتعريف ترتيبات امنيتي منطقه و همزمان تقويت همكاريهاي اقتصادي و انرژي دانست. عربستانسعودي همچنين قرار است ميزبان نمايشگاه جهاني اكسپو ۲۰۳۰ و جام جهاني فوتبال ۲۰۳۴ باشد؛ دو رويداد بزرگي كه در مذاكرات روز دوشنبه ميان مكرون و محمد بن سلمان نيز مطرح شد. درنهايت و براساس تحليل بسياري از ناظران سفر محمد بن سلمان به پاريس در شرايطي انجام شد كه رياض همزمان در حال گسترش روابط دفاعي با تركيه و پاكستان، حفظ همكاري راهبردي با فرانسه و بازنگري در ميزان وابستگي امنيتي خود به امريكاست؛ در همين حال، امنيت انرژي، مسيرهاي جايگزين تنگه هرمز و پيامدهاي بحران ايران، محورهاي اصلي رايزنيهاي رياض و پاريس را تشكيل ميدهند.