گروه سياسي
در پي حملات هوايي ارتش ايالاتمتحده به مناطقي از جنوب و جنوب غرب ايران كه به فاجعه انساني در جشن عروسي شهرستان سيريك و شهادت غيرنظاميان در خوزستان انجاميد، نيروهاي مسلح ايران در گستردهترين و هماهنگترين اقدام تلافيجويانه از زمان استقرار آتشبس، ۵ پايگاه و مركز فرماندهي ارتش امريكا در اردن، كويت، اربيل عراق و بحرين را هدف حملات تركيبي موشكي و پهپادي قرار دادند. رويدادي كمسابقه كه علاوه بر تحميل خسارات سنگين به شبكه پهپادي و اطلاعاتي سنتكام، تلاطم فوري در بازار جهاني نفت و تغيير معادلات ديپلماتيك و امنيتي خليجفارس را رقم زده است. مطابق معمول اما نيروهاي امريكايي و فرماندهان سنتكام با فرار روبه جلو مدعي شدند هرگز به مناطق غيرنظامي حمله نميكنند، اما اسماعيل بقايي با انتشار توييت به اين ادعاهاي مقامات امريكايي پاسخ داد و نوشت: « سخنگوي سنتكام، در انكار جنايت سيريك مدعي است كه امريكا غيرنظاميان را هدف قرار نميدهد. ظاهرا او سوابق رسمي ارتش امريكا را فراموش كرده است: كاكارك در سال ۲۰۰۲، مُكرديب در سال ۲۰۰۴، دِهبالا و وِچبغتو در سال ۲۰۰۸؛ حملات مستند امريكا در افغانستان و عراق كه به كشتهشدن تعداد زيادي از غيرنظاميان، از جمله زنان و كودكان، انجاميد.»
جنايت در سيريك و بمباران جنوب
شامگاه سهشنبه، آتشبس شكننده ميان تهران و واشنگتن با پرواز جنگندهها و پرندههاي تهاجمي ارتش ايالاتمتحده برفراز آسمان مناطق جنوبي ايران شكننده شد و نهايتا جنايتي تازه ازسوي مقامات امريكايي شكل گرفت. واشنگتن كه طي روزهاي اخير تهران را به تهديد دريانوردي و تلاش براي مينگذاري در تنگه هرمز متهم كرده بود، با استناد به اين ادعاها مناطقي در هرمزگان و خوزستان را هدف حملات سنگين هوايي قرار داد. تهاجمي كه در عمل كانونهاي جمعيتي و زيرساختهاي غيرنظامي را آماج ضربات قرار داد. فاجعهبارترين بخش اين حملات اما، بمباران غيرانساني مستقيم يك خانه مسكوني در شهرستان سيريك استان هرمزگان بود، جايي كه مراسم جشن عقد يك زوج جوان اهل سنت در حال برگزاري بود و اصابت بمبهاي سنگين، اين محفل خانوادگي را به خاك و خون كشيد. رييس دانشگاه علوم پزشكي هرمزگان در تشريح آخرين وضعيت تلفات و مجروحان اين حادثه گفت: «در پي جنايت ارتش امريكا در شهرستان سيريك، متاسفانه ۴ تن از هموطنان از جمله يك كودك ۴ساله و نوجواني ۱۶ساله به شهادت رسيدند و ۶۸ نفر ديگر مجروح شدند.» او ادامه داد: «بررسيهاي باليني نشان ميدهد كه ۱۹ نفر از مصدومان اين حادثه، كودكان زير ۱۰ سال هستند كه از اين ميان، ۷ تن پسر و ۱۲ تن دختربچه خردسال هستند.» وي در ادامه تصريح كرد: «در حملات همزمان به جزاير خليجفارس نيز ۶ تن در جزيره لاوان و ۴ تن ديگر در جزيره قشم مجروح شدند كه بلافاصله اقدامات درماني براي آنان صورت گرفت و وضعيت عمومي آنان مساعد گزارش شده است.» همزمان با هرمزگان، مناطق شهري و صنعتي خوزستان نيز آماج بمباران هوايي قرار گرفتند. روابط عمومي ادارهكل بنياد شهيد و امور ايثارگران استان خوزستان با صدور بيانيهاي، از شهادت ۷ شهروند در پي حملات امريكا به اهواز و آغاجاري در روز دهم شهريورماه خبر داد و اسامي شهدا را بدين شرح اعلام كرد: محمدرضا بادرام، اميرحسين سليمزاده، حامد اكاتي، مجتبي باقري، سيد مالك موسوي، حسين مهدويان و محمدجعفر رادبويي.
۵ پايگاه ارتش امريكا
زير آتش موشكهاي بالستيك
تنها ساعاتي پس از اين تهاجمات مرگبار، نيروهاي مسلح كشورمان با فعالسازي اصل دفاع مشروع، عملياتي هماهنگ، چندلايه و كمسابقه را عليه كمربند پايگاهي سنتكام در منطقه به اجرا گذاشتند. سپاه با صدور بيانيهاي رسمي خطاب به ملت كويت، از انهدام پايگاههايي خبر داد كه مبدا پرواز جنگندهها و پهپادهاي متخاصم در حمله به جنوب ايران بودند. اين بيانيه تاكيد كرد كه ارتش امريكا از خاك كشورهاي همسايه عليه غيرنظاميان بهرهبرداري كرده و هدف قرار دادن اين مقرهاي فرامنطقهاي، پاسخي قطعي به اين تجاوزات است. جغرافياي اين عمليات سنگين موشكي-پهپادي، پنج مقر راهبردي نيروهاي امريكايي در چهار كشور منطقه را در بر گرفت:
كمپ تيتين در اردن (مقر واكنش سريع و تفنگداران): اين پادگان راهبردي كه به عنوان كانون فرماندهي نيروهاي تفنگدار دريايي (مارينز) و واكنش سريع ارتش امريكا در شرق منطقه شناخته ميشود، با شليك زنجيرهاي موشكهاي بالستيك نقطهزن هدف قرار گرفت. گزارشهاي اوليه حاكي از اصابت دقيق كلاهكها به آشيانهها و تاسيسات پشتيباني، انهدام چندين فروند بالگرد تهاجمي و وقوع تلفات جاني در ميان نظاميان مستقر است.
پايگاه هوايي پرنس حسن در اردن (آشيانه پرندههاي راهبردي): اين پايگاه اصليترين مقر استقرار و هدايت پهپادهاي غولپيكر تجسسي RQ-4 Global Hawk و پهپادهاي تهاجمي MQ-9 Reaper به شمار ميرود. موشكهاي بالستيك ايراني با نفوذ به سامانههاي پدافندي، آشيانههاي فني و سامانههاي هدايت پرواز ماهوارهاي اين پايگاه را به آتش كشيدند كه به هلاكت شماري از خلبانان و كادرفني ارتش امريكا انجاميد.
پايگاههاي امريكا در اربيل عراق (مركز مراقبت و راداري): رزمندگان با اجراي يك عمليات تركيبي موشكي و دستههاي پهپاد انتحاري، مركز تعميراتي، انبارهاي قطعات حساس، سامانههاي كنترل و هدايت بالنهاي جاسوسي و مخازن سوخت اين مقر را هدف قرار دادند. در پي اين حمله، مخازن سوخت آتش گرفته و بخش عمده سامانههاي راداري و پايش بالنهاي استراقسمع منهدم شد.
پايگاه هوايي عليالسالم در كويت (اتاق عمليات تهاجم به سيريك): با توجه به اينكه اين پايگاه مبدا اصلي پرواز پهپادهاي مشاركتكننده در بمباران سيريك بود، نيروي زميني سپاه در يك حمله هماهنگ تلفيقي، قرارگاه و محل اسكان فرماندهان ارشد امريكايي را هدف قرار داد. سپس آشيانهها و رمپهاي استقرار پهپادها هدف ضربات كلاهكهاي جنگي قرار گرفت كه به هلاكت شماري از عناصر امريكايي و نابودي پرندههاي متخاصم انجاميد.
پايگاه ناوگان پنجم نيروي دريايي امريكا در بحرين: همزمان با اهداف فوق، تاسيسات و مقرهاي ارتباطي و لجستيكي وابسته به ناوگان پنجم دريايي امريكا در منامه آماج پرتابههاي تلافيجويانه قرار گرفت و آسيبهايي به تجهيزات ارتباطي آنان وارد شد. در همين خصوص، سعيدي دبير كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس دوازدهم، در تشريح ابعاد ميداني اين پاسخ اظهار داشت: «نيروهاي مسلح ايران در عملياتي تلافيجويانه، پايگاه تفنگداران امريكايي در اردن را با موشكهاي بالستيك كوبيدند و آشيانه پهپادهاي RQ-4 و MQ-9 را به آتش كشيدند.» وي افزود: «در اربيل نيز سامانههاي راداري و جاسوسي امريكا نابود شد و بنا بر ارزيابيها، نزديك به ۵۰ فروند پهپاد MQ-9 از رده عملياتي خارج و ساقط شدند.» وي تاكيد كرد: «دشمن بداند پاسخ به هر اقدام تحريكآميز و شرارت جديد، بازدارندهتر و سنگينتر خواهد بود.»
واكنشهاي صريح در تهران
و بنبست خبري در واشنگتن
تحولات ميداني با مواضع صريح و قاطع اركان ارشد سياسي و امنيتي در داخل كشور همراه شد. محمدباقر قاليباف، رييس مجلس دوازدهم با انتشار متني در فضاي مجازي به افشاي ماهيت اهداف انتخابي واشنگتن پرداخت و نوشت: «مدرسه ميناب: كودكان قتلعام شدند. سالن ورزشي لامرد: بچهها سلاخي شدند. عروسي كوهستك: كودكان همراه با خانوادههايشان كشته شدند. اگر قدرتي مثل شيطان عمل كند، مثل شيطان هدف انتخاب كند و مثل شيطان بكشد، آن قدرت شيطان است. اگر همان قدرت، شيطانِ كوچكتري را كه دقيقا همين كارها را ميكند حمايت و سپر كند، آنوقت خودش «شيطان بزرگ » است.» ازسوي ديگر، محسن رضايي، دبير شوراي عالي امنيت ملي در پيامي با لحني هشدارآميز خطاب به مقامات واشنگتن اعلام كرد: «با اين دست و پا زدنها، نه تنها از قعر جهنمي كه براي خود ساختهايد بيرون نخواهيد آمد، بلكه به زودي خواهيد ديد راهبرد جديد ايران در ميدان جنگ، ديپلماسي و مقابله با محاصره اقتصادي، بنيانتان را درهم خواهد شكست.» در جبهه مقابل، ناتواني ارتش امريكا در توجيه حمله به مراسم جشن عروسي و سكوت سنگين پنتاگون، حتي با اعتراض رسانههاي غربي روبهرو شد. مجري شبكه تلويزيوني سيانان (CNN) در گزارشي با انتقاد شديد از رويه ستاد فرماندهي مركزي امريكا گفت: «يكي از حملات ديشب به كشته شدن دستكم ۴ نفر ازجمله يك كودك در يك مراسم جشن عروسي انجاميده و گزارش شده يك فرودگاه غيرنظامي كوچك نيز هدف قرار گرفته است.» وي افزود: «ما بارها با سنتكام تماس گرفتيم تا علت اين حمله و سرنوشت فرودگاه را جويا شويم، اما باز هم هيچ پاسخي دريافت نكردهايم؛ موضوعي كه متاسفانه به روال معمول ارتش امريكا بدل شده است.»
تنگه هرمز و شوك در بازار نفت
پاسخ نظامي كوبنده ايران بلافاصله شريانهاي حياتي انتقال انرژي را تحتتاثير قرار داد. با هشدار صريح سپاه مبني بر اينكه حملات امريكا امنيت ناوبري را به خطر انداخته و موجب محدوديت در تردد تنگه هرمز خواهد شد، بازار جهاني نفت دستخوش شوك قيمتي شد و بهاي هر بشكه نفت خام برنت با جهش حدود يكدرصدي به مرز ۹۵.۵۲ دلار رسيد. خبرگزاري بلومبرگ به نقل از منابع مطلع بازار گزارش داد جريان ارسال محمولههاي نفت خام به كشورهاي آسيايي بهويژه هند با اختلال و تاخيرهاي زمانبندي جدي مواجه شده است. طبق اين گزارش، شركت دولتي «بهارات پتروليوم» هند با تاخير در تحويل ۴ محموله بارگيريشده از بنادر امارات، عربستانسعودي و كويت روبهرو شده و حداقل دو پالايشگاه بزرگ هندي ناچار شدهاند به دليل نرسيدن بهموقع نفت، محمولههاي جايگزين را با نرخهاي گزاف و هزينههاي بالاي بيمه دريايي خريداري كنند؛ وضعيتي كه بار ديگر آسيبپذيري اقتصاد جهاني در صورت ناامنسازي خليجفارس توسط امريكا را به اثبات رساند.
آرايش ديپلماتيك بينالمللي
در عرصه بينالمللي، تشديد بحران واكنش قدرتهاي جهاني و سناريوسازيهاي رسانهاي را در پي داشت:
ابتدا رييسجمهور چين در موضعگيري قاطعي كه توسط رسانهها بازتاب يافت، تاكيد كرد مداخله قدرتهاي خارجي در خاورميانه بايد فورا پايان يابد. او با تاكيد بر اينكه سرنوشت منطقه بايد منحصرا دراختيار ملتهاي خاورميانه باشد، خواستار كنار گذاشتن استانداردهاي دوگانه ازسوي غرب شد و بر آمادگي پكن جهت همكاري با كشورهاي منطقه براي حفظ امنيت دريانوردي بينالمللي تاكيد كرد. كاخ كرملين نيز با صدور بيانيهاي پيرامون گفتوگوهاي سران تهران و مسكو اعلام كرد در جريان مذاكرات مسعود پزشكيان با ولاديمير پوتين، هيچ درخواستي ازسوي تهران مبني بر ميانجيگري مسكو در مناقشه با امريكا مطرح نشده است؛ رخدادي كه گوياي تصميم قطعي تهران در اعمال بازدارندگي مستقيم بدون اتكا به ميانجيهاي خارجي است. همگام با اين تحولات، روزنامه امريكايي نيويورك تايمز با استناد به گزارشي ادعايي ازسوي آژانس بينالمللي انرژي اتمي، مدعي بروز محدوديت در دسترسي بازرسان به تاسيسات هستهاي ايران شد؛ ادعايي كه ازسوي تحليلگران، تلاشي هماهنگ براي انحراف توجه افكار عمومي بينالمللي از نقض فاحش آتشبس و جنايت عليه غيرنظاميان در سيريك قلمداد ميشود.
تثبيت موازنه بازدارندگي و انسداد راهبردي سنتكام
عمليات تلافيجويانه ديشب ايران اما حامل پيامي راهبردي و تغييرناپذير به كاخ سفيد بود: «دوران حملات يكطرفه به پايان رسيده است.» تهران با هدفگيري دقيق ۵ مقر راهبردي در اردن، كويت، اربيل و بحرين، هزينه هرگونه ماجراجويي را براي واشنگتن بهشدت بالا برد. اكنون ارتش امريكا در برابر معادلهاي پيچيده قرار گرفته است؛ معادلهاي كه در آن تكرار نقض آتشبس، به معناي گسترش دامنه ناامني به تمامي مقرهاي استقرار تفنگداران و پايگاههاي پهپادي سنتكام در منطقه و فلج شدن شريانهاي حياتي انرژي جهان خواهد بود.