«اعتماد» گزارش ميدهد
رشوه ترامپ
دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، بسياري از مقامهاي دولت خود و متحدانش را با وعده پرداخت ۵ هزار دلار به تمام بزرگسالان امريكايي در صورت حفظ كنترل كنگره توسط جمهوريخواهان غافلگير كرد. اين وعده كه با واكنشهاي گستردهاي روبهرو شد، روز پنجشنبه موجب گشت تا اعضاي كابينه رييسجمهوري براي مشخص كردن جزييات طرح درگير تلاش فوري و فشرده شوند.
شوك به كابينه
در همين راستا خبرگزاري سيانان نوشت: ترامپ اين وعده را شامگاه چهارشنبه در جريان سخنرانياش در كنوانسيون مياندورهاي حزب جمهوريخواه مطرح كرد. يكي از مشاوران سياسي ترامپ به سيانان گفت كه او پيش از سخنراني، اين موضوع را تنها با حلقه كوچكي از مشاوران نزديك سياسي خود، از جمله جيسون ميلر و جيمز بلر، در ميان گذاشته بود. در نتيجه، بسياري از مقامهاي دولت براي مديريت پيامدهاي طرحي كه هزينه آن ميتواند به حدود يك تريليون دلار برسد، آمادگي نداشتند؛ طرحي كه از همان ابتدا به دليل هزينه هنگفت و ترديد درباره امكان اجراي آن با انتقادهاي گسترده مواجه شده است. همزمان چندين قانونگذار جمهوريخواه بلافاصله اين ايده را رد كرده و آن را اقدامي نادرست در آستانه انتخابات مياندورهاي نوامبر قلمداد كردند؛ طرحي كه به گفته منتقدان، تصويب آن در كنگره تقريبا غيرممكن خواهد بود و حتي با بسياري از اصول اقتصادي سنتي حزب جمهوريخواه در تضاد است. حتي گفته ميشود در محل برگزاري كنوانسيون نيز برخي حاضران نسبت به اجراي اين ايده ترديدهاي جدي داشتند. علاوه بر اين و آنگونه كه نيويوركتايمز نوشته اين وعده باعث نگراني اقتصاددانان فعال در حزب جمهوريخواه و برخي از متحدان نزديك ترامپ شد. بعضي از آنها اين طرح را تلاشي ضعيف براي خريد حمايت رايدهندگان و حفظ قدرت جمهوريخواهان در كنگره توصيف كردند.
وعدههايي كه محقق نشد
استيون مور، مشاور اقتصادي ترامپ كه با اين طرح مخالف است، در اين رابطه مدعي شد: «اين مساله كه اين ايده، ايده چه كسي بوده، تبديل به يك معما شده كه همه در تلاشند پاسخش را پيدا كنند. مشكل پرداخت چك به مردم اين است كه چنين كاري در واقع پيامدهاي اقتصادي منفي به دنبال دارد». ترامپ در سخنراني خود جزييات چنداني درباره اين طرح ارايه نكرد و تنها گفت كه ممكن است منابع مالي آن از درآمد حاصل از تعرفههاي وضع شده بر كالاهاي خارجي تامين شود. ترامپ پيشتر نيز چندين بار ايده پرداخت «سود سهام» يا مبالغي مستقيم به امريكاييها را مطرح كرده؛ مبالغي كه قرار بود از محل درآمدهاي تعرفهاي يا صرفهجوييهاي دولتي تامين شود؛ اما هيچيك از آنها تاكنون عملي نشدهاند. يكي از مقامهاي دولت در همين راستا به خبرگزاري آسوشيتدپرس گفت كه مقامهاي كاخ سفيد صبح پنجشنبه تلاش كردند با سرعت جزييات و الزامات اجرايي لازم براي تحقق اين وعده جديد و بيسابقه را مشخص كنند. با اين حال، برگه اطلاعاتي كه بعدها كاخ سفيد منتشر كرد نشان داد كه اين تلاشها همچنان در مرحله ابتدايي قرار دارند. اين سند هيچ جزيياتي درباره نحوه تامين مالي پرداختها يا منبع دقيق پول مورد نياز ارايه نكرده است. كاخ سفيد در اين برگه صرفا اعلام كرد: «همان رهبري كه محدوديتهاي قديمي درباره آنچه واشنگتن ممكن ميدانست را درهم شكست، اكنون آماده است ۵ هزار دلار را مستقيما در جيب امريكاييها قرار دهد». با اين حال در ميانه اين جدالهاي لفظي يكي از مقامهاي كاخ سفيد اين ادعا را كه ترامپ دستيارانش را غافلگير كرده، رد كرد و مدعي شد رييسجمهوري امريكا «در آستانه سخنراني، اين ايده را با مقامهاي ارشد دولت مطرح كرده و هيچ غافلگيرياي در كار نبود». ديويس اينگل، سخنگوي كاخ سفيد نيز در بيانيهاي درباره امكان پرداخت ۵ هزار دلار به تمام بزرگسالان امريكايي اظهارنظر نكرد و صرفا گفت: «بدبينها و مخالفان بارها درباره ترامپ دچار اشتباه شدهاند. ترامپ با ادامه حمايت مردم امريكا، همچنان به دنبال تحقق وعدههاي واقعي است».
تلاش براي جلب راي
در اين ميان آنگونه كه رسانههاي غربي نوشتهاند، وعده ناگهاني و اخير ترامپ در شرايطي مطرح شده كه او براي مقابله با نارضايتي فزاينده رايدهندگان از هزينههاي زندگي و سياستهاي اقتصادي دولتش با مشكلاتي جدي روبهرو است. نظرسنجيها طي ماههاي گذشته نشان دادهاند كه امريكاييها بهشدت از عملكرد رييسجمهور در زمينه تورم ناراضي هستند. در اين ميان جنگ جاري با ايران نيز شرايط اقتصادي دشوارتر شده را تشديد كرده و در هفتههاي اخير بار ديگر قيمت بنزين و گازویيل افزايش يافته است. همزمان با گردهمايي جمهوريخواهان در دالاس، قيمت نفت در بازارهاي جهاني و امريكا از مرز ۱۰۰ دلار به ازاي هر بشكه افزايش يافت و قيمت متوسط هر گالن گازویيل نيز روز پنجشنبه ركورد ۵.۹۸ دلار را از آن خود كرد.
پردهاي تازه از نمايش ترامپ
ترامپ بارها نگرانيهاي مربوط به هزينههاي زندگي را كم اهميت جلوه داده است. او شامگاه چهارشنبه نيز اين مساله را موضوعي دانست كه دموكراتها براي آسيب زدن به موقعيت سياسياش بزرگنمايي كردهاند و مدعي شد امريكا در حال تجربه «موفقترين دو سال مالي» است. با اين حال، دولت در هفتههاي اخير بهطور فزايندهاي تلاش كرده اقداماتي را برجسته كند كه هدفشان كاهش برخي هزينههاي روزمره، از جمله قيمت گوشت چرخكرده و برخي داروها، عنوان شده؛ كنشي كه ميتوان آن را نشانهاي ضمني از نگراني دولت درباره تاثير مشكلات اقتصادي بر موقعيت جمهوريخواهان دانست. از منظري ديگر طرح جديد ترامپ با موانع جدي روبهرو است؛ واقعيتي كه باعث شده حتي برخي متحدانش نيز آن را صرفا يك تاكتيك سياسي بدانند. جو لونسديل، يكي از حاميان مالي حزب جمهوريخواه و فردي نزديك به دونالد ترامپ جونيور، شامگاه چهارشنبه در شبكه اجتماعي «ايكس» نوشت: «براي ثبت در تاريخ ميگويم كه من كاملا طرفدار پيروزي در انتخابات مياندورهاي هستم و از بسياري از اقدامات اين دولت حمايت ميكنم، اما بهشدت با رشوههاي عوامفريبانه و نمايشهاي سياسي مخالفم». لونسديل در حاشيه نشست تبليغاتي، همراه با ترامپ جونيور و چند جمهوريخواه سرشناس ديگر، ميزبان مراسم بزرگ جمعآوري كمك مالي بود.
هزينه يك تريليون دلاري
جمهوريخواهان در كنگره براي اجراي اين طرح بايد قانوني را تدوين و تصويب كنند كه پرداخت بيش از يك تريليون دلار را مجاز كند. بر اساس دادههاي دفتر بودجه كنگره، اين رقم بيش از نيمي از كل هزينهاي است كه دولت امريكا در سال مالي ۲۰۲۵ صرف تمام مخارج اختياري خود كرده است. اگرچه برخي قانونگذاران بلافاصله از اين ايده حمايت كردند - از جمله برني مورنو، سناتور جمهوريخواه از ايالت اوهايو، كه وعده داده تا ماه نوامبر پيشنويس يك لايحه را آماده كند- اما رهبران جمهوريخواه كنگره از اين پيشنهاد غافلگير شدند و به گفته يك منبع آگاه، پيش از آن هيچ گفتوگويي درباره چنين طرحي انجام نداده بودند.
اين در حالي است كه رييسجمهوري امريكا در مصاحبهاي با شبكه فاكسنيوز كه روز پنجشنبه پخش شد، ظاهرا پذيرفت كه براي اجراي اين طرح به تاييد كنگره نياز دارد و دموكراتها را به دليل جلوگيري از اجراي سريعتر وعدهاش مقصر دانست. اما او سپس در مصاحبهاي با سيبياسنيوز موضع متفاوتي اتخاذ كرد و گفت اگر لازم باشد جمهوريخواهان اين كار را انجام خواهند داد، ولي خودش معتقد است كه ميتواند اين پرداختها را بدون اقدام كنگره نيز انجام دهد. اجراي اين طرح منوط به آن است كه حزب جمهوريخواه كنترل مجلس نمايندگان و سنا را حفظ كند؛ نتيجهاي كه با توجه به روند نظرسنجيها و سابقه تاريخي انتخابات مياندورهاي، چندان محتمل به نظر نميرسد.
ترديدهاي جدي درباره وعده 5 هزار دلاري
علاوه بر موانع سياسي، نگرانيهاي اقتصادي متعددي نيز وجود دارد كه احتمالا باعث ميشود اين طرح چيزي بيش از يك وعده انتخاباتي باقي نماند. بر اساس دستكم دو برآورد، طرح ترامپ ميتواند حفرهاي حدود ۱.۲ تريليون دلاري در بودجه فدرال ايجاد كند؛ آن هم در شرايطي كه دولت امريكا با افزايش سريع بدهي عمومي مواجه است. درآمد حاصل از تعرفهها نيز به اندازهاي نيست تا مفاد اين وعده را محقق كند. بر اساس برآورد بنياد مالياتي، تعرفههاي جديد در سال ۲۰۲۷ به ميزاني خواهد بود كه از آن براي پرداخت حدود يكدهم هزينه كل طرح استفاده شود. در اين ميان يكي از گروههاي ناظر بر بودجه فدرال نيز اين طرح را «از نظر مالي خطرناك، از نظر اقتصادي معكوس و غيرجدي» توصيف كرد. مايا مكگينس، رييس كميته مسووليتپذيري بودجه فدرال، گفت: «اين طرح سياسي خام و نپخته همهچيز را بدتر خواهد كرد؛ كسري بودجه را منفجر ميكند، به تورم دامن ميزند و هزينه استقراض در سراسر اقتصاد را بيش از پيش افزايش ميدهد». اين پيشنهاد ترامپ در شرايطي مطرح شده كه بدهي امريكا همچنان در حال افزايش است. بدهي فدرال اين كشور نيز در اواسط ماه اوت به ركورد ۴۰ تريليون دلار رسيد؛ ركوردي نگرانكننده كه پيامدهاي آن براي شهروندان، كسبوكارها و دولت امريكا ميتواند سالها ادامه داشته باشد. اين در حالي است كه حتي بدون اجراي پرداختهاي پيشنهادي ترامپ، پيشبيني ميشود دولت فدرال در سال مالي ۲۰۲۷ - كه از اول اكتبر آغاز ميشود- با كسري بودجه نزديك به ۱.۹ تريليون دلار مواجه شود.