«اعتماد» گزارش مي‌دهد
ماراتن فشار و محاصره
نوشين محجوب|وزارت خزانه‌داري امريكا در تازه‌ترين اقدام، بانك VTB روسيه را به اتهام ادعايي كمك به دور زدن تحريم‌هاي ايران تحريم كرد. واشنگتن مدعي است اين بانك با ايجاد روابط كارگزاري با بانك‌هاي تحريم شده ايراني و ايجاد كانال‌هاي مالي، به هماهنگي تجاري و مالي مسكو و تهران كمك كرده است. همزمان، ايران اقدام اتريش در صادر نكردن رواديد براي محمد اسلامي، رييس سازمان انرژي اتمي براي حضور در نشست سالانه آژانس در وين را ناموجه و مغاير تعهدات كشور ميزبان دانست و در همين راستا كاردار اتريش فراخوانده شد. همزمان وزارت دادگستري امريكا بامداد سه‌شنبه ادعا كرد كه شكايتي براي مصادره «حدود ۶۱ ميليون دلار رمزارز درآمد حاصل از فروش نفت خام و فرآورده‌هاي نفتي تحريم شده ايران در بازار سياه» ثبت كرد.
وزارت دفاع امريكا به كمبود مهمات اعتراف كرد
درحالي كه ايالات‌متحده تلاش دارد تا فشار حاصل از تحريم‌ها را افزايش دهد، تنش‌ها در خود هرمز نيز ادامه دارد. در همين راستا روابط عمومي سپاه از رهگيري و انهدام يك پهپاد1- MQ در آسمان غرب تنگه خبر داد. نيروي دريايي سپاه همچنين اعلام كرد سوپرنفتكش «الگايا» هنگام تلاش براي عبور از منطقه ممنوعه جنوب تنگه با مين‌هاي دريايي برخورد كرده و دچار آتش‌سوزي شده است. سنتكام روايت ايران را رد كرده و مدعي است شناور پيش‌تر آسيب ديده بود؛ دو روايت متعارضي كه از تداوم فضاي امنيتي و پرخطر در آبراه حكايت دارد. درگيري‌ها درحالي ادامه دارد كه گزارش نهاد نظارتي دولت امريكا كه روز دوشنبه منتشر شد، رسما تاييد كرد كه ارتش اين كشور پس از ماه‌ها جنگ مستقيم با ايران، با كمبودهاي استراتژيك در موجودي انبارها و گلوگاه‌هاي شديد در زنجيره تامين سلاح‌هاي پيشرفته مواجه است. اين ارزيابي مشترك كه توسط بازرسان كل وزارت دفاع، وزارت خارجه و سازمان توسعه بين‌المللي ايالات‌متحده (USAID) گردآوري شده، نخستين گزارش رسمي واشنگتن از اتمام مهمات حياتي در كنار خسارات مادي گسترده به دارايي‌هاي امريكا در سراسر خاورميانه است. براساس برآوردهاي كارشناسان كه در اين گزارش به آنها اشاره شده، بين شركت‌هاي پيمانكار دفاعي تا ۳ سال زمان لازم خواهد بود تا ذخاير موشك‌ها و رهگيرهاي پيشرفته را به سطوح پيش از جنگ بازگردانند. اين گزارش همچنين جزييات تلفات و خسارات مادي گسترده‌اي را شرح مي‌دهد و نشان مي‌دهد كه حملات ايران صدها سازه را در پايگاه‌هاي امريكايي در هشت كشور هدف قرار داده يا ويران كرده است: كويت، بحرين، قطر، امارات متحده عربي، عربستان‌سعودي، عراق، عمان و اردن. ده‌ها هواپيما و پهپاد امريكايي نيز در اين حملات آسيب ديده يا منهدم شده‌اند.
وين به ميدان زورآزمايي سياسي تبديل مي‌شود
در ميدان سياسي و حقوقي و در شرايطي كه پرونده هسته‌اي كشورمان به شوراي امنيت ارسال شده و دونالد ترامپ، رييس‌جمهوري ايالات‌متحده با ادعاهاي ضد و نقيض درباره مذاكره با ايران تلاش دارد يا قيمت بازارها را كنترل كند يا افكار عمومي داخل كشورش را منحرف، محسن رضايي، دبير شوراي عالي امنيت ملي در واكنش به رويكرد متناقض واشنگتن گفت تا تحقق شروط ايران، مذاكره‌اي در كار نخواهد بود. اظهارنظر دبير شوراي عالي امنيت ملي درحالي رسانه‌اي شد كه ترامپ مدعي شده ايران خواهان توافق سريع است و امريكا تعيين مي‌كند كه وارد مذاكره بشود يا نه؛ موضعي كه با ادامه فشار نظامي و اقتصادي واشنگتن همراه شده است. همزمان با رويارويي لفظي ميان مقام‌هاي رسمي تهران و واشنگتن، مساله پرونده هسته‌اي كشورمان نيز در رسانه‌ها برجسته شده است. بعد از آنكه اتريش مانع از ورود محمد اسلامي، رييس آژانس اتمي كشورمان و هيات همراه ايشان به وين شد، وزير انرژي امريكا در كنفرانس عمومي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي، مدعي شد كه ايران بايد با آژانس همكاري كامل داشته باشد و دسترسي‌هاي لازم را براي انجام وظايف اين نهاد فراهم سازد. كريس رايت روز دوشنبه طي سخناني در هفتادمين كنفرانس عمومي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي در وين، با متهم كردن ايران به كوتاهي در اجراي تعهدات پادماني مرتبط با معاهده منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي، مدعي شد كه رويكرد تهران نظام عدم اشاعه را تضعيف مي‌كند و آنچه «نبود شفافيت ايران در تعامل با آژانس» خواند، غيرقابل‌قبول است. وزير انرژي امريكا گفت كه تعهدات پادماني اختياري نيستند و نمي‌توان آنها را بدون پيامد ناديده گرفت. او همچنين مدعي شد كه ايران مانع اجراي ماموريت راستي‌آزمايي و نظارت اين نهاد مي‌شود. همكاري با نهاد پادماني درحالي مطرح شده كه اتريش به درخواست امريكا مانع از حضور نمايندگان كشورمان به نشستي بين‌المللي شده است؛ رخدادي كه در تضاد با قوانين بين‌الملل قرار دارد.
چرا صلاله برگزار نشد؟
با تداوم درگيري‌ها در هرمز، رويارويي لفظي تهران و واشنگتن و همچنين تبديل نهاد پادماني به ميدان جنگ، توقف نشست صلاله و چرايي‌اش به يكي از موضوعات اصلي در رسانه‌هاي غربي تبديل شده و ناظران تلاش دارند تا از زواياي مختلف به اين پرسش پاسخ دهند. گروهي مي‌گويند به تعويق افتادن نشست صلاله شكاف‌هاي موجود در محاسبات امنيتي و انرژي منطقه را آشكارتر كرد. بدر البوسعيدي، وزير خارجه عمان، دليل رسمي اين تصميم را تلاش براي رسيدن به اجماع اعلام كرد. وزارت خارجه ايران نيز، مخالفت عربستان با برگزاري نشست و پيوند زدن آن به تحولات يمن را انحراف از ريشه‌هاي اصلي بحران دانست. الجزيره تحليل ايران را تاييد كرده و در اين باره نوشته، طرح ايران و عمان، مسير ورودي را عمدتا در آب‌هاي ايران و مسير خروجي را بيشتر در آب‌هاي عمان پيش‌بيني كرده بود و امكان پرداخت‌هاي داوطلبانه براي ايمني ناوبري، حفاظت محيط‌زيست و عمليات جست‌وجو و نجات را نيز بررسي مي‌كرد. متغيرهايي كه موجب شد تا عربستان به متن پيشنهادي اعتراض و اصلاحاتي پيشنهاد كند، چراكه اين بازيگر نگران تثبيت ترتيباتي تازه در تنگه است.
سايه پيشروي انصارالله بر گلوگاه‌ها
همزمان، در يمن، وضعيت پيرامون باب‌المندب بر پيچيدگي‌هاي حاكم بر شاهراه‌ها افزوده است. انصارالله اعلام كرده جزاير حنيش بزرگ و كوچك را در جنوب درياي سرخ در اختيار گرفته و حملات موشكي و پهپادي به مواضع نظامي عربستان انجام داده است. ائتلاف سعودي نيز از زخمي‌شدن ۱۳ غيرنظامي در حملات اخير خبر داده و نيروهاي وابسته به دولت يمن از عمليات در ذوباب و الخوخه گفته‌اند. به گفته الجزيره، درگيري‌ها به طور فزاينده در مأرب متمركز بوده؛ منطقه‌اي كه به سبب منابع نفت و گاز و جايگاه اقتصادي‌اش، مي‌تواند بر موازنه جنگ يمن اثر بگذارد. همزمان سي‌ان‌ان در گزارش خود درباره پريم گفته؛ جزيره‌اي كه در باريك‌ترين بخش باب‌المندب قرار گرفته و درياي سرخ را به خليج عدن متصل مي‌كند. برخي ناظران بر اين باورند حضور انصارالله پيرامون پريم، المخا و ديگر نقاط ساحلي، پس از اختلال در هرمز، توان بالقوه بيشتري براي فشار بر مسير جايگزين تجارت و انرژي ايجاد مي‌كند. با اين همه، موضع رسمي ايران بر اين است كه انصارالله بر پايه محاسبات و منافع يمني تصميم مي‌گيرد و تهران فرماندهي مستقيم عمليات آن را رد مي‌كند.
عربستان معلق ميان ايران و امريكا
ازسويي عربستان، كه خط لوله شرق-غرب آن پس از حمله پهپادي متوقف شده، اكنون با فشار بر صادرات نفت از مسير درياي سرخ نيز روبه‌رو است. نيويورك‌تايمز در اين باره نوشته: پادشاهي امروز بيش از هر زمان ديگر ميان ايران و امريكا معلق مانده و در حال ارزيابي گزينه‌هاي محدود و رو به كاهش خود است. به نوشته اين نشريه حملات حوثي‌ها عملا توانايي پادشاهي براي صادرات نفت را تحت تاثير قرار داده و بي‌ميلي ترامپ براي حمايت از اين بازيگر نيز موجب سرخوردگي‌اش شده است. از منظري ديگر تلاش‌هاي رياض براي تعامل با تهران نيز نتايج محدودي داشته و حتي به واسطه مخالفت‌خواني‌هاي پادشاهي نشست صلاله نيز برگزار نشد. در چنين شرايطي عربستان شايد به دنبال آن باشد تا با ائتلاف‌سازي در منطقه يا فراتر از آن (به ادعاي برخي ناظران) نزديكي به اسراييل تلاش كند از بن بستي كه در آن گرفتار شده، خارج گردد؛ متغيري كه ظاهرا واشنگتن خواهان تحقق آن است.