«اعتماد» گزارش مي‌دهد
باب‌المندب در نقطه جوش
همزمان با تشديد حملات انصارالله به فرودگاه‌ها و زيرساخت‌هاي عربستان، صدها پرواز لغو شده و ائتلاف به رهبري رياض از انهدام ۱۳۶ هدف نظامي در يمن خبر داده است. درحالي كه نيروهاي دولت يمن با پشتيباني عربستان براي بازپس‌گيري مناطق راهبردي اطراف باب‌المندب پيشروي مي‌كنند، پاكستان و تركيه در چارچوب پيمان دفاعي مكه حمايت نظامي از رياض را افزايش داده‌اند. تشديد حملات انصارالله يمن به عربستان‌سعودي، به ويژه فرودگاه بين‌المللي ملك خالد در رياض، اختلال گسترده‌اي در حمل و نقل هوايي اين كشور ايجاد كرده است. براساس آخرين گزارش‌ها، منابع خبري از تعليق پروازها در فرودگاه بين‌المللي ملك خالد در رياض تا اطلاع ثانوي خبر داده‌اند. براساس داده‌هاي فلايت‌رادار، روز جمعه ۱۷۱ پرواز در فرودگاه رياض لغو و در ساعات ابتدايي روز شنبه نيز ۸۱ پرواز ديگر لغو شد. اين اختلال‌ها در شرايطي ادامه دارد كه فعاليت فرودگاه طي روزهاي اخير چندين‌بار براي ساعت‌ها متوقف شده و ده‌ها پرواز ورودي به فرودگاه‌هاي ديگر تغيير مسير داده‌اند. شركت تحليل داده‌هاي هوانوردي سيريوم پيش‌تر از لغو حدود ۳۰۰ پرواز ورودي و خروجي در فرودگاه ملك خالد در روز پنجشنبه خبر داده بود. پروازهاي فرودگاه «ابها» در جنوب غربي عربستان نيز با تهديد مواجه شده‌اند. با اين همه دامنه اختلال‌ها به ساير شركت‌هاي هواپيمايي بين‌المللي رسيده است. سازمان هواپيمايي پاكستان پروازهاي خود به رياض را به طور موقت تعليق كرد و لوفت‌هانزا از لغو پروازهاي اين مسير تا ۱۶ اكتبر خبر داد. سنگاپور ايرلاينز آغاز پروازهاي خود به رياض را تا ۲۸ مارس به تعويق انداخت؛ ايندي‌گو، اير اينديا و فيليپين ايرلاينز نيز پروازهاي خود به اين شهر را متوقف كردند.
تصاعد بحران از رياض تا يمن
در همين رابطه «يحيي سريع» سخنگوي نيروهاي مسلح يمن، اعلام كرده كه پروازهاي بشردوستانه به مقصد يا از مبدا رياض، در صورت هماهنگي و دريافت مجوز از مركز هماهنگي عمليات بشردوستانه در صنعا، ممكن است اجازه انجام داشته باشند. اين درحالي است كه سريع پيش‌تر اعلام كرده بود فرودگاه ملك خالد با دو موشك كروز، فرودگاه «نجران» با يك موشك بالستيك و پايگاه «خميس‌مشيط» با يك موشك بالستيك هدف قرار گرفته‌اند. او همچنين به شركت‌هاي هواپيمايي هشدار داده از حريم هوايي عربستان استفاده نكنند، مگر در مسيرهاي عبوري از فراز مكه و مدينه. ائتلاف سعودي روز شنبه اعلام كرد در جريان عملياتي گسترده، ۱۳۶ هدف نظامي در مناطق تحت كنترل انصارالله را منهدم كرده است. «تركي المالكي» سخنگوي ائتلاف، گفت اين عمليات با هدف قرار دادن نيروها و توانمندي‌هاي نظامي اين گروه انجام مي‌شود. در مقابل، شبكه المسيره، وابسته به انصارالله، از حملات موشكي و هوايي عربستان به مناطق مختلف يمن خبر داده است. المسيره همچنين از حملات به مناطقي در استان صعده و هدف قرار گرفتن شبكه‌هاي مخابراتي در «صنعا» و منطقه «الصفرا» ايستگاه يك شركت نفتي در منطقه «باهيل» در استان «حديده» و مجتمع دولتي در منطقه ساميه در استان «تعز» خبر داده است. براساس گزارش اين شبكه، شش حمله هوايي به منطقه «عبس» در استان «حجه» سه زخمي بر جاي گذاشته است. اين رسانه يمني همچنين از حملات موشكي به مناطق «كتاف، البقع، سحر و آل‌سالم» خبر داده و احتمال استفاده از بمب‌هاي خوشه‌اي در بني‌حطاب را مطرح كرده است. به ادعاي برخي ناظران اين حملات در ادامه دور تازه رويارويي دو طرف صورت مي‌گيرد. انصارالله مي‌گويد حملاتش پاسخي به حملات عربستان به مناطق مسكوني و اهداف غيرنظامي در صنعا، صعده، تعز، حجه و مأرب و نيز محاصره يمن است. در مقابل، رياض عمليات نظامي خود را با هدف بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل اين گروه و مقابله با تهديدهاي آن عليه امنيت عربستان و مسيرهاي كشتيراني توجيه مي‌كند.
باب‌المندب؛ كانون اصلي نبرد زميني
در كنار حملات موشكي و هوايي، نبرد زميني در جنوب غربي يمن و پيرامون تنگه راهبردي باب‌المندب شدت گرفته است. نيروهاي دولت يمن با پشتيباني نيروي هوايي عربستان عملياتي را براي بازپس‌گيري مناطق تصرف‌شده ازسوي انصارالله آغاز كرده‌اند. مقام‌هاي دولت يمن گفته‌اند اين عمليات با هدف گسترش پيشروي‌ها و عقب راندن نيروهاي انصارالله از مناطقي انجام مي‌شود كه بر مسير حياتي كشتيراني بين‌المللي مشرف‌اند. در مقابل، شبكه المسيره اعلام كرد نيروهاي انصارالله مانع پيشروي نيروهاي دولتي شده‌اند؛ نيروهايي كه از استان «لحج» به سمت ورودي جنوبي باب‌المندب حركت مي‌كردند. اين شبكه همچنين از وارد آمدن ده‌ها تلفات به نيروهاي مهاجم خبر داده است.
پيمان دفاعي مكه در آزمون
در ميانه اين تحولات -و بنابر گزارشاتي ادعايي- پاكستان حمايت خود از عربستان را در چارچوب «توافق دفاع مشترك مكه» با عربستان و تركيه اعلام كرده است. شهباز شريف، نخست‌وزير پاكستان، روز جمعه حملات منتسب به انصارالله عليه فرودگاه‌هاي رياض و ابها را محكوم و بر حمايت اسلام‌آباد از حاكميت ملي و تماميت ارضي عربستان تاكيد كرد. اين موضع‌گيري در حالي مطرح شد كه، سجاد حيدرخان، سخنگوي وزارت امور خارجه پاكستان نيز پيش‌تر استقرار شمار قابل‌توجهي از نيروها و منابع نظامي اين كشور در عربستان را تاييد كرده بود، اما به ادعاي حيدرخان اين نيروها نقش دفاعي دارند و براي حمله به انصارالله از مرز عبور نخواهند كرد. اين درحالي است كه براساس مفاد اعلام‌شده در پيمان دفاعي مكه، حمله مسلحانه به يكي از اعضا، حمله به همه اعضا تلقي مي‌شود. همزمان آن‌گونه كه رويترز نوشته، هاكان فيدان، وزير خارجه تركيه اعلام كرد در چارچوب توافق مكه به هيچ كشوري براي حمله نيرو اعزام نخواهد شد، چراكه اين توافقنامه ماهيتي دفاعي دارد. او افزود: تركيه در حال بررسي راه‌هاي كمك به عربستان براي مقابله با انصارالله است، به ويژه در زمينه دفاع هوايي.
داستان گازوييل روسيه
ناظران مدعي‌اند تشديد درگيري‌ها در باب‌المندب، در شرايطي كه تنگه هرمز نيز به يكي از محورهاي اصلي تنش منطقه‌اي تبديل شده، مي‌تواند فشار مضاعفي بر انتقال انرژي و تجارت دريايي وارد كند. در همين رابطه نشريه وال‌استريت ژورنال با انتشار گزارشي مدعي شده افزايش فشار تهران بر كشتيراني در هرمز و زيرساخت‌هاي انرژي مي‌تواند با هدف افزايش هزينه‌هاي اقتصادي بحران و واداشتن واشنگتن به انعطاف بيشتر در مسير ديپلماسي صورت گيرد. در همين حال، دونالد ترامپ مدعي شد براساس توافقي، روسيه بيش از ۳۰۰ هزار تن گازوييل به بازار عرضه خواهد كرد و ۵۰۰ هزار تن ديگر نيز در ماه نوامبر و يك ميليون تن ديگر پس از آن دراختيار بازارهاي جهاني قرار مي‌گيرد. ترامپ همچنين با ادعاي آنچه «كنترل كامل امريكا بر تنگه هرمز» خواند و همچنين عرضه گازوييل روسيه، پيش‌بيني كرد قيمت اين سوخت در امريكا و بازارهاي جهاني به سرعت كاهش يابد. همزمان اسكات بسنت، وزير خزانه‌داري امريكا مدعي شد واشنگتن در حال رايزني با پاكستان و تركيه براي مسدود كردن تمام مسيرهاي زميني ايران است؛ اظهاراتي كه از تلاش دولت امريكا براي افزايش فشار بر تهران حكايت دارد. اين ادعاها در شرايطي مطرح شده كه قيمت نفت طي روزهاي اخير همچنان صعودي بوده است. در عين حال وال‌استريت ژورنال به نقل از تحليلگران ادعا كرد كه ازسوي ديگر تهران نيز ممكن است با افزايش فشار بر كشتيراني و بازار انرژي، درصدد شكستن بن‌بست تنگه هرمز و افزايش فشار بر واشنگتن براي دستيابي به توافق ديپلماتيك باشد. براساس اين ارزيابي، بالا بردن هزينه‌هاي اقتصادي تنش مي‌تواند پيش از انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا بر دولت ترامپ فشار وارد كند، بي‌آنكه ايران الزاما وارد جنگي تمام‌عيار شود. در مقابل، مقام‌هاي امريكايي بر اين باورند كه به تعويق انداختن تصميم براي ازسرگيري عمليات نظامي عليه ايران مي‌تواند تهران را به پذيرش امتيازهاي عمده، ازجمله در برنامه هسته‌اي، وادار كند. در همين راستا «آندرياس كريگ» مدرس ارشد دانشكده مطالعات امنيتي كينگز كالج لندن، با اشاره به افزايش فشارهاي متقابل تهران و واشنگتن گفته است هيچ‌يك از دوطرف هنوز ديپلماسي را كنار نگذاشته‌اند، اما يك حادثه جدي مي‌تواند دوطرف را به آستانه جنگي بسيار گسترده‌تر برساند. در همين حال، توليدكنندگان نفت براي كاهش آسيب‌پذيري در برابر اختلال‌هاي دريايي، بيش از گذشته به نفتكش‌هاي تحت حفاظت امريكا، انتقال محموله از كشتي به كشتي در خارج از تنگه هرمز و خطوط لوله‌اي كه اين گذرگاه را دور مي‌زنند، متكي شده‌اند. عربستان نيز پس از تعمير بخشي از خسارت‌هاي وارد شده به خط لوله شرق به غرب در حمله ماه گذشته، صادرات نفت از هر دو ساحل خود در خليج‌فارس و درياي سرخ را از سر گرفته است.