«اعتماد» گزارش مي‌دهد
از خليج‌فارس تا درياي سرخ در حلقه آتش
حديث روشني
در ادامه درگيري‌هاي اخير ميان عربستان‌سعودي و انصارالله يمن، فرودگاه بين‌المللي ملك خالد در رياض براي سومين‌بار طي يك هفته هدف حمله قرار گرفت. الجزيره به نقل از مقام‌هاي سعودي گزارش داد كه در اين حمله دست‌كم ۱۲ نفر كشته و ۳۰۰ نفر زخمي شده‌اند. سازمان هواپيمايي كشوري عربستان نيز اعلام كرد قربانيان شامل چهار تبعه سعودي، دو تبعه بنگلادش و شهرونداني از امريكا، اردن، فلسطين، سوريه، سودان و مصر بوده‌اند. به گزارش الجزيره، اين حمله مرگبارترين مورد در عربستان طي بيش از يك دهه گذشته بوده است. رويترز نيز گزارش داد كه پس از وقوع انفجار، مسافران از بخش‌هايي از فرودگاه تخليه و شمار زيادي از مجروحان به مراكز درماني منتقل شدند. به گفته يك مقام منطقه‌اي، موشكي به مجموعه فرودگاه ملك خالد، شامل پايانه‌هاي ۳ و ۴ ويژه پروازهاي داخلي، اصابت كرده است. سازمان هواپيمايي كشوري عربستان در پي اين حادثه، فعاليت فرودگاه را تا زمان ارزيابي خسارات به طور موقت متوقف كرد. داده‌هاي فلايت‌رادار۲۴ نيز از تغيير مسير يا لغو پروازهاي ورودي حكايت داشت و شركت‌هاي هواپيمايي كويت، اتحاد و قطر شماري از پروازهاي خود به مقصد رياض يا از مبدا اين شهر را لغو كردند. سفارتخانه‌هاي امريكا، كانادا، آلمان و اسپانيا در عربستان نيز به شهروندان خود هشدار دادند از رفتن به فرودگاه خودداري كنند. يك ديپلمات ارشد غربي به خبرگزاري فرانسه گفت چند سفارتخانه، كاركنان شان را از رفتن به فرودگاه در طول هفته آينده منع كرده‌اند. اين حمله در شرايطي رخ داد كه فرودگاه رياض پيش‌تر نيز طي همان هفته دو بار هدف قرار گرفته بود؛ حملاتي كه بنا بر گزارش گاردين، چهار كشته، شماري زخمي و خسارت سنگين به يك هواپيما بر جاي گذاشت. همزمان، رياض قرار است ميزبان رويدادهاي مهم اقتصادي، ازجمله كنفرانس شاخص سرمايه‌گذاري با حضور رهبران خارجي و مديران شركت‌هاي بزرگ باشد. دونالد ترامپ حمله به فرودگاه رياض را «وحشتناك» توصيف كرد و در واكنش به حملات اخير به اين كشور گفت به‌زودي با محمد بن سلمان، وليعهد عربستان، گفت‌وگو خواهد كرد. او در پاسخ به پرسشي درباره احتمال پيوستن واشنگتن به فرآيند دفاعي عربستان عليه انصارالله گفت: «ممكن است. موضوع را بررسي خواهيم كرد. ما به‌تازگي از حمله اخير مطلع شده‌ايم، بنابراين تصميم‌گيري خواهيم كرد. خيلي سريع اقدام خواهيم كرد.» ماركو روبيو، وزير خارجه امريكا نيز كشته شدن يك شهروند امريكايي در اين حمله را تاييد و حملات حوثي‌ها را محكوم كرد. اين موضع‌گيري درحالي مطرح شده كه گزارش رسانه‌هاي امريكايي حاكي از آن است كه درخواست‌هاي پيشين عربستان براي دريافت كمك نظامي امريكا به منظور مقابله با حوثي‌ها رد شده بود. اكنون اظهارات ترامپ احتمال تغيير رويكرد واشنگتن را برجسته كرده، هر چند هنوز تصميم نهايي امريكا درباره مشاركت مستقيم در حملات اعلام نشده است.
عربستان دست به دامان چين شد
همزمان با تداوم حملات به عربستان، نبرد بر سر تنگه باب‌المندب نيز تشديد شده است. منابع نظامي به خبرگزاري فرانسه گفته‌اند نيروهاي دولتي يمن، با حمايت عربستان، در مناطقي پيرامون اين تنگه كه ماه گذشته به تصرف حوثي‌ها درآمده بود، در حال پيشروي هستند. دولت يمن هفته گذشته از آغاز عمليات متقابل براي بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل انصارالله خبر داده بود. حوثي‌ها نيز حمله نيروهاي دولتي به منطقه باب‌المندب را تاييد كردند، اما مدعي شدند اين حملات را دفع كرده‌اند. الحدث به نقل از يك منبع نظامي مدعي شد انصارالله مين‌ها را با تراكم بسيار بالا در منطقه باب‌المندب كار گذاشته است؛ منطقه‌اي راهبردي كه مسير عبور نفت و محموله‌هاي تجاري در درياي سرخ به شمار مي‌رود. گاردين نيز گزارش داده كه حوثي‌ها پس از فروپاشي آتش‌بس در جنگ طولاني‌مدت با دولت يمن در ماه جولاي، بارها فرودگاه‌ها، تاسيسات نفتي و نفتكش‌هاي عربستان را هدف قرار داده‌اند. «آنا جيكوب» تحليلگر موسسه كشورهاي عربي خليج‌فارس، با اشاره به حملات اخير پيش‌بيني كرد عربستان رويكرد سخت‌گيرانه‌تري درقبال حوثي‌ها اتخاذ كند. او هشدار داد: «ما به شكلي بسيار خطرناك در حال بالا رفتن از پله‌هاي تشديد تنش هستيم.» باوجود تشديد درگيري‌ها، خبرگزاري يمني YNP در گزارشي اختصاصي نوشت؛ منابع آگاه اعلام كرده‌اند عربستان از چين خواسته ميانجيگري رسمي ميان رياض و صنعا را براي برقراري آتش‌بس برعهده بگيرد.
به گفته اين منابع، رياض آمادگي خود را براي توقف عمليات نظامي، ازجمله حملات هوايي، اعلام كرده؛ با اين حال، صنعا تاكيد كرده عربستان پيش از اعلام آتش‌بس بايد تعهدات خود در روند صلح را اجرا كند.
هشدار تهران درباره پيامدهاي هرگونه رويارويي
همزمان با تحولات يمن، احتمال ازسرگيري درگيري نظامي با ايران نيز بار ديگر در گزارش‌هاي رسانه‌اي برجسته شده است. باراك راويد، خبرنگار آكسيوس، به نقل از يك مقام امريكايي و منبعي مطلع مدعي شد مقام‌هاي ارشد امريكا در گفت‌وگو با ايال زامير، رييس ستاد كل ارتش اسراييل، از آمادگي‌هاي نظامي واشنگتن براي آغاز احتمالي عمليات گسترده عليه ايران طي سه هفته آينده سخن گفته‌اند.
به گفته اين منابع، زامير هشدار داده كه جنگ تازه مي‌تواند انتخابات اسراييل را به تعويق بيندازد، زيرا احتمال دارد ايران در واكنش به هرگونه كنش نظامي، موشك‌هايي به سمت سرزمين‌هاي اشغالي شليك كند. با اين حال، راويد در گزارشي ديگر به نقل از دو مقام امريكايي و يك مقام اسراييلي ادعا كرد واشنگتن از اسراييل نخواسته پيش از انتخابات به ايران حمله كند. اين روايت با گزارش خبرگزاري المانيتور، متفاوت است.
اين خبرگزاري مدعي شده امريكا در گفت‌وگوهاي دو هفته گذشته، اسراييل را براي انجام حمله‌اي مستقل عليه ايران تحت فشار قرار داده، اما بعدتر از اين خواسته عقب‌نشيني كرده است. همزمان، يك مقام نظامي اسراييلي به نقل از معاريو مدعي شد بنيامين نتانياهو احتمال حمله به ايران را رد نمي‌كند و ارتش اسراييل در روزهاي گذشته براي احتمال تشديد تنش يا رويارويي گسترده آماده شده است. با اين حال، همين گزارش به نقل از مقامي ديگر تاكيد داشت كه ارتش اسراييل در حال حاضر براي حمله پيش‌دستانه عليه ايران آماده نمي‌شود. اين ادعاها در شرايطي مطرح شده كه عباس عراقچي، وزير امور خارجه كشورمان صراحتا اعلام كرد كه حمله به تاسيسات نفتي، پالايشگاهي، انرژي و هسته‌اي خطرات جدي زيست‌محيطي ايجاد كرده و يك «جنايت نابخشودني» در حقوق بين‌الملل است. همزمان كاظم غريب‌آبادي، معاون حقوقي دستگاه ديپلماسي كشورمان هشدار داد در صورت وقوع اقدام نظامي جديد عليه ايران، پاسخ تهران متفاوت از گذشته خواهد بود.
بحران در چند جبهه
در سوي ديگر معادله گزارش مربوط به توافق ادعايي دونالد ترامپ و ولاديمير پوتين درباره صادرات گازوييل، بار ديگر روابط امريكا و روسيه و تحولات مرتبط با اوكراين را در كانون توجه قرار داده است. اين گزارش، تصميم ادعايي دو رييس‌جمهور را به رايزني‌هاي مرتبط با ولوديمير زلنسكي، رييس‌جمهور اوكراين و تحولات مذاكرات ميان طرف‌ها پيوند داده است. براساس جزييات مطرح شده، از صادرات ۳۰۰ هزار تن گازوييل در مرحله نخست، ۵۰۰ هزار تن در ماه نوامبر و يك ميليون تن در مرحله بعد سخن گفته شده و به مجوز وزارت خزانه‌داري امريكا نيز اشاره شده است. همزمان، كرملين اعلام كرد ولاديمير پوتين با هماهنگي مسعود پزشكيان، رييس‌جمهور كشورمان، ديدگاه تهران درباره راه‌حل احتمالي مناقشه را به ترامپ منتقل كرده است.
ديميتري پسكوف، سخنگوي كرملين، گفت پوتين در حاشيه نشست سران كشورهاي مستقل مشترك‌المنافع در تركمنستان، پزشكيان را از تماس تلفني پيشروي خود با رييس‌جمهور امريكا مطلع كرده و سپس ديدگاه طرف ايراني را با هماهنگي او به ترامپ انتقال داد. مجموع اين تحولات، از تشديد رويارويي عربستان و انصارالله و مناقشه بر سر باب‌المندب تا گزارش‌هاي متناقض درباره احتمال حمله ادعايي مجدد به ايران و تحركات ديپلماتيك مسكو، نشان مي‌دهد بحران منطقه همچنان ميان تشديد نظامي و تلاش براي يافتن راه‌حل سياسي در نوسان است. با وجود طرح سناريوهاي مختلف درباره بازگشت جنگ، هنوز روايت واحد و تاييد شده‌اي از تصميم نهايي واشنگتن و تل‌آويو وجود ندارد.