« اعتماد » در گفت‌وگو با كوروش احمدي بررسي می‌کند
مانور روسيه در پرونده ايران محدود است
كوروش احمدي، ديپلمات پيشين كشورمان در سازمان ملل در پاسخ به پرسش نخست «اعتماد» درباره تشريح و تحليل شرايط اخير منطقه و گمانه‌زني‌ها پيرامون تشديد درگيري‌ها يا حصول توافق گفت: من ترديد دارم كه وضعيت بعد از جنگ 40 روزه را به جز دوره‌هاي چند روزه‌اي بتوان خارج از وضعيت «نه جنگ نه صلح» توصيف كرد. از همين رو حداقل بعد از منتفي شدن يادداشت تفاهم اسلام‌آباد و از سرگيري حمله به كشتي‌ها در تنگه هرمز و به ويژه بعد از اعمال مجدد محاصره دريايي در 18 تير ماه كاملا در شرايط جنگي به‌سر مي‌بريم. حداقل در حقوق بين‌الملل محاصره دريايي در حكم اعلان جنگ است. بنابراين، ما قطعا از 18 تير به اين سو در وضعيت جنگ با شدت كم هستيم. احمدي در ادامه به «اعتماد» گفت: اكنون سوال مهم اين است كه آيا در افق خروج از اين وضعيت، خواه به سمت آتش بس با دوام و خواه به سوي جنگ تمام‌عيار ديگر را مي‌توان ديد و اگر مي‌توان ديد با چه شرايطي و در چه زماني. احمدي خاطرنشان كرد: نشانه‌ها در مورد اينكه جنگي ديگر ممكن است در راه باشد، فراوان است. هم شاهد شاخص‌هاي نظامي در قالب تقويت و بازآرايي نيروي نظامي امريكا در منطقه هستيم و هم طي دوره اخير اظهارات ترامپ و نتانياهو مستمرا در حال تندتر شدن است. اما هنوز قطعي نيست كه آيا اين نشانه‌ها و اظهارات با هدف بازدارندگي و چانه‌زني در مذاكرات است يا اينكه طرف مقابل تصميم خود را با هدف شروع جنگي ديگر گرفته است. به گفته اين ديپلمات پيشين كشورمان، بازدارندگي از اين جهت برجسته شده كه مسوولاني در ايران صحبت از اقدام نظامي پيش دستانه كرده‌اند. با اين حال به گفته احمدي ديپلماسي نيز همچنان در قالب طرح 7 روزه و پاسخ امريكا به آن و پاسخي كه ايران بايد به پاسخ امريكا بدهد، كاملا منتفي نشده هر چند كه بسيار كم فروغ است. اين ديپلمات پيشين كشورمان در اين باره گفت: از قول مقامات قطري نقل شده كه ايران هنوز به پاسخ امريكا پاسخ نداده است. اگر چنين باشد روشن نيست كه آيا مقامات در تهران هنوز به نتيجه نرسيده‌اند يا تصميم آن است كه جواب به بعد از انتخابات اسراييل و امريكا موكول شود. به‌علاوه به طور كلي، مشكل مي‌تواند در مورد زمان جنگ ازجمله وقوع آن تا قبل از انتخابات امريكا و اسراييل پيش‌بيني كرد. اين تحليلگر ارشد مسائل سياست خارجي در ادامه خاطرنشان كرد: يكي از عناصر در هر جنگي عنصر غافلگيري است؛ خاصه آنكه ترامپ براي اين عنصر اهميت زيادي قائل است. لذا مشكل مي‌توان مواضع ترامپ در مورد اينكه تا قبل از انتخابات اقدام نظامي عليه ايران نخواهد كرد را جدي و قطعي تصور كرد، اما يك چيز روشن است و آن اينكه اگر جنگ سومي رخ دهد، به لحاظ طرح عملياتي و نوع اهداف قاعدتا و منطقا بايد با جنگ 40 روزه متفاوت باشد. به عبارت ديگر يك جنگ ديگر قاعدتا نبايد كپي همان جنگ 40روزه باشد، چراكه در آن جنگ امريكا در رسيدن به اهدافش شكست خورد.
دستان روسيه براي ميانجيگري چندان باز نيست
احمدي در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» درباره چرايي سفر وزير خارجه روسيه به تهران در مقطع فعلي گفت: سخنگوي وزارت خارجه روسيه تاييد كرده كه وضعيت پيرامون ايران و گام‌هاي روسيه براي كاهش تنش نيز در دستور كار سفر لاوروف به تهران است. ضمنا توجه به اين نكته مهم است كه لاوروف پيش از سفر به تهران روز يكشنبه در بحرين با وزراي خارجه كشورهاي عربي جنوب خليج‌فارس ملاقات كرده است. اخيرا هم پوتين به آقاي پزشكيان گفته كه آماده كمك به ايران و امريكا براي تخفيف تنش است. به گفته اين ديپلمات پيشين كشورمان با اين حال دايره مانور روسيه در قضيه ايران و امريكا چندان وسيع نيست. غربي‌ها روسيه را متهم به نزديكي به ايران مي‌كنند و از اين نظر مسكو را بي‌طرف نمي‌دانند. به علاوه، روسيه در تداوم نوعي بحران مهار شده و كنترل شده بين ايران و امريكا ذي‌نفع است، چراكه از بالا بودن بهاي نفت سود مي‌برد؛ هر چند كه نمي‌خواهد بحران از حدي فراتر رود. مساله اوكراين هم يك مساله جدي است به اين معنا كه اوكراين با فاصله زيادي در صدر اولويت‌هاي پوتين قرار دارد و اين خطر وجود دارد كه روس‌ها وسوسه شوند كه از كارت ايران براي حل مشكل خودشان استفاده كنند. با اين حال سفر لاوروف به بحرين قبل از سفر به تهران حكايت از تلاش مسكو براي ايجاد توازن بين ايران و شوراي همكاري خليج‌فارس دارد. احمدي در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» درباره رفع شكاف‌هاي هسته‌اي حاكم ميان تهران و واشنگتن به واسطه بازيگري مسكو و ديگر بازيگران تاثيرگذار تشريح كرد: روسيه بار ديگر مي‌تواند مانند دوره پسابرجام، از نظر دريافت اقلام هسته‌اي و نيز در رابطه با همكاري بين ايران و آژانس بين‌المللي هسته‌اي كمك كند،اما دست روسيه از نظر كمك به ترامپ و جمهوري‌خواهان در آستانه انتخابات ازجمله از طريق كاهش بهاي سوخت خيلي باز نيست. روسيه خود به خاطر حملات اوكراين به پالايشگاه‌ها و ديگر تاسيسات نفتي روسيه با مشكل سوخت در داخل و صدور نفت مواجه است و وارد‌كننده سوخت به ويژه از هند است. به گفته اين تحليلگر ارشد مسائل بين‌الملل، رقم 300 هزار تن گازوييل كه با امريكا توافق كرده، ظاهرا در حد مصرف يك روز امريكا است و تاثير چنداني نمي‌تواند داشته باشد. البته ترامپ به تازگي تحريم كنگره عليه روسيه را ظاهرا به اين خاطر تعليق كرده كه اين تحريم‌ها مي‌تواند موانع بيشتري در راه صدور نفت خام روسيه ايجاد كند و از اين جهت موجب افزايش بيشتر قيمت نفت شود. در مجموع، روابط امريكا و روسيه داراي پيچيدگي‌هاي بسيار زيادي است و هر گونه تلاشي از‌سوي روسيه براي كمك به ديپلماسي بين ايران و امريكا با موانع متعددي مواجه است و در شرايطي كه اين روزها قطر نقش اصلي را در ميانجيگري دارد و واسطه مبادله پيام‌ها است بعيد است كه كار چنداني از دست روسيه بر‌آيد.
اسراييل بدون چراغ سبز امريكا قادر به آغاز جنگ فراگير عليه ايران نيست
احمدي در پاسخ به پرسش پاياني «اعتماد» درباره رويكرد تل‌آويو در رابطه با فعل و انفعالات اخير حاكم بر منطقه گفت: نقش اسراييل نقش تابع است بدين معنا كه اسراييل نه مجاز است و نه قادر است كه به تنهايي و حداقل بدون مجوز صريح و همكاري نزديك امريكا و شماري ديگر از كشورها جنگي فراگيري را عليه ايران آغاز كند. اسراييل جنگ 12 روزه را اگر چه در ا بتدا بدون مشاركت امريكا در عمليات تهاجمي شروع كرد اما براي دفاع در برابر موشك‌هاي ايران حتما به همكاري بسيار نزديك امريكا و ديگر متحدان امريكا در منطقه نياز مبرم داشت. در نتيجه اسراييل هميشه سعي داشته كه امريكا را در جهت جنگ با ايران سوق دهد و تنها در صورت آمادگي امريكا براي جنگ، نيروي نظامي اسراييل نيز مي‌تواند فعال شود. به گفته اين ديپلمات پيشين كشورمان به نظر مي‌رسد كه بعد از القائات كاملا غلط نتانياهو كه موجب اغفال ترامپ و ورود تمام عيار امريكا به جنگ 40 روزه، اكنون اعتماد بين ترامپ و نتانياهو به حداقل رسيده و ترامپ مستقل از اسراييل مشغول برنامه‌ريزي سياسي است و تنها در صورت تصميم به شروع جنگ فراگير اسراييل را هم وارد جنگ خواهد كرد. با اين حال، اسراييل هميشه مي‌تواند جنگ با شدت كم را عليه ايران شروع كند. منظور از اين نوع جنگ، جنگي است كه تروريست‌هاي اسراييلي از طريق انجام ترور و خرابكاري در ايران و حمله به اهداف مرتبط با ايران در سوريه در زمان بشار اسد و نيز در لبنان انجام مي‌دادند.