«اعتماد» گزارش مي‌دهد
آماده باش براي ساعت صفر
نوشين محجوب| ارتش‌هاي امريكا و اسراييل طرح‌هايي براي ازسرگيري تجاوز به خاك كشورمان پس از انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا تهيه كرده‌اند؛ طرح‌هايي كه به ادعاي رسانه‌هاي عبري و غربي چون نيويورك‌تايمز و سي‌ان‌ان مي‌تواند زيرساخت‌هاي انرژي، تاسيسات هسته‌اي و زرادخانه موشكي و پهپادي كشورمان را هدف قرار دهد. نيويورك‌تايمز با انتشار اين خبر ادعايي به نقل از مقام‌هاي امريكايي و افراد مطلع از رايزني‌ها مدعي است كه هنوز روشن نيست دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا، با اجراي اين حملات موافقت خواهد كرد يا نه. به بياني ديگر آماده‌سازي گزينه‌هاي نظامي، در اين مرحله، به معناي اتخاذ تصميم نهايي براي آغاز عمليات نيست. در سوي ديگر، عباس عراقچي، رييس دستگاه ديپلماسي كشورمان از آمادگي ايران براي فرصت‌دادن دوباره به ديپلماسي سخن گفته؛ مشروط بر آنكه شواهدي روشن از تمايل صادقانه امريكا براي اعتمادسازي و دستيابي به راه‌حلي عادلانه مشاهده شود. اين موضع درحالي اعلام شده كه ترامپ از توقف مذاكرات جاري با تهران خبر داده و مدعي است «به‌زودي اتفاقي خواهد افتاد.» او همچنين به انتظار برخي افراد براي وقوع تحولات پس از انتخابات اشاره كرده، بي‌آنكه ماهيت آن را مشخص كند.
فرمان مبهم پرزيدنت
به ادعاي منابع مطلع از رايزني‌هاي نظامي، عمليات احتمالي قرار است كوتاه اما شديد باشد. پيت هگست، وزير دفاع امريكا نيز در سفر هفته گذشته به اسراييل با بنيامين نتانياهو، نخست‌وزير اسراييل درباره گزينه‌هاي حمله تازه گفت‌وگو كرده است. گزارش‌ها همچنين از تمرين‌هاي نظامي مرتبط با اين برنامه‌ريزي، از جمله پرواز هواپيماها بر فراز عراق، حكايت دارد .به ادعاي مقام‌هاي مطلع حملات تازه مي‌تواند فشار اقتصادي و نظامي بر ايران را افزايش و تهران را به امتيازدهي درباره برنامه هسته‌اي و وضعيت تنگه‌هرمز وادار كند. بااين‌حال، بسياري براين باورند كه موفقيت چنين راهبردي قطعي نيست؛ به ادعاهاي اين گروه، تجربه دوره‌هاي پيشين درگيري، به‌خودي‌خود تضميني براي انعطاف بيشتر ايران فراهم نكرده و احتمال گسترش پاسخ تهران نيز از مخاطرات اين گزينه عنوان شده است. در واشنگتن، نظر نهايي رييس‌جمهور امريكا همچنان مبهم است. ترامپ در ماه‌هاي گذشته چندين‌بار برنامه‌هاي بازگشت به عمليات گسترده را متوقف كرده است. يك مقام كاخ سفيد نيز در پاسخ به پرسشي درباره اين برنامه‌ريزي‌ها مدعي است دولت درباره طرح‌هاي نظامي احتمالي اظهارنظر نمي‌كند. اين درحالي است كه رييس‌جمهور امريكا در ادعاهاي تازه خود، احتمال اقدامات نظامي بيشتر را منتفي ندانسته است. او همزمان با دفاع از عملكرد دولتش در جنگ، به هزينه‌هاي آن براي راي‌دهندگان امريكايي اشاره كرده و جلوگيري از دستيابي ادعايي ايران به سلاح هسته‌اي را توجيه ادامه فشار عنوان كرده است. اين سخنان، در كنار اظهارات او درباره امكان پايان‌دادن به جنگ، نشان مي‌دهد مواضع علني واشنگتن هنوز زمان و شكل اقدام بعدي را روشن نمي‌كند .
ديپلماسي مشروط و هشدار درباره هزينه جنگ
مواضع يك بام و دو هواي ترامپ درحالي رسانه‌اي شده كه رييس دستگاه ديپلماسي كشورمان در يادداشت خود در فايننشال‌تايمز، آمادگي ايران براي دستيابي به توافقي «عادلانه و شرافتمندانه» را به اراده واقعي امريكا براي پايان پايدار درگيري منوط كرده است. عراقچي همچنين هشدار داده كه تشديد تنش در تنگه هرمز يا ديگر نقاط منطقه، جان غيرنظاميان، امنيت و رفاه كشورهاي منطقه و اقتصاد جهاني را با خطر روبه‌رو مي‌كند. او در عين حال تاكيد كرده كه انتخاب جنگ به‌جاي ديپلماسي، امريكا را با شكست راهبردي بزرگ‌تري مواجه خواهد كرد. اين موضع، پيشنهاد مشروط بازگشت به مسير گفت‌وگوست و نبايد با تاييد برگزاري مذاكرات جاري اشتباه گرفته شود؛ ازاين‌رو، سخنان عراقچي درباره آمادگي براي ديپلماسي و اظهارات ترامپ درباره نبود مذاكره، لزوما دو روايت متناقض از يك وضعيت نيستند. از منظري ديگر و در سطح امنيتي، پرس‌تي‌وي به نقل از يك مقام ارشد امنيتي كشورمان كه نامش اعلام نشده، از آمادگي ايران براي جنگي «تمام‌عيار و چندلايه» خبر داده است. اين مقام گفته است تصميمي قطعي براي پاسخ به هرگونه حمله، ترور و كشتار، بدون محدوديت و خويشتنداري اتخاذ شده است. اين موضع‌گيري غير رسمي درحالي رسانه‌اي شد كه مقام‌هاي رسمي كشورمان صراحتا اعلام كردند كه هم در ميدان و هم در ديپلماسي آماده هستند و از خطوط قرمز خود عقب‌نشيني نخواهند كرد.در همين راستا تريتا پارسي، معاون اجرايي موسسه كوئينسي، در گفت‌وگو با الجزيره اين پيام‌ها را تلاشي براي افزايش هزينه جنگ براي دولت ترامپ توصيف كرده است. از نگاه او، تهران تلاش دارد نشان دهد دور تازه حملات با پاسخي محدود و صرفا متناسب مواجه نخواهد شد.
انتخابات و ادعاهاي متناقض درباره ضرورت حمله
برخي منابع گزارش داده‌اند كه ايال زمير، رييس ستاد ارتش اسراييل، در نشستي خصوصي مدعي شده در شرايط كنوني ضرورتي عملياتي براي حمله به ايران پيش از انتخابات نمي‌بيند. او در عين حال افزوده كه اگر ضرورت حمله تشخيص داده شود، ارتش اقدام خواهد كرد. اين ارزيابي با آماده‌سازي طرح‌هاي نظامي براي آينده الزاما تناقض ندارد. نبود ضرورت فوري براي اقدام پيش از انتخابات اسراييل، موضوعي متفاوت از تهيه گزينه‌هاي عملياتي براي مقطع پس از انتخابات امريكاست.در همين حال، پايگاه خبري والا به نقل از يك مقام امنيتي از تشديد تمرين‌هاي جنگنده‌هاي اسراييلي طي دو هفته گذشته خبر داده است.در اين ميان يايير لاپيد، نخست‌وزير پيشين اسراييل و رهبر مخالفان در كنست، نيز نتانياهو را به سياسي‌كردن موضوع امنيت در آستانه انتخابات متهم كرده است. ادعايي كه نتانياهو آن را رد كرده و گزارش‌هايي درباره گفت‌وگو بر سر زمان‌بندي حمله را نادرست خوانده است.
خروج امريكايي‌ها از منطقه
در آرايش نيروهاي امريكايي، دو روند همزمان ديده مي‌شود: ادامه ماموريت‌هاي دريايي عليه ايران و كاهش حضور نيروها و كاركنان امريكا در برخي مراكز منطقه. به نوشته رويترز و سي‌ان‌ان، فرماندهي مركزي ارتش امريكا، سنتكام، با انتشار تصاويري از برخاستن هواپيماي جنگ الكترونيك «اي‌اي۱۸جي گراولر» از عرشه ناو هواپيمابر جورج واشنگتن، مدعي است كه اين ناو از ماموريت محاصره موسوم به «ديوار فولادي» عليه بنادر و مناطق ساحلي ايران پشتيباني مي‌كند.اين فرماندهي همچنين مدعي شده كه در صد روز پس از، ازسرگيري محاصره، از صادرات دست‌كم ۲۵ ميليارد دلار نفت ايران جلوگيري كرده است. ادعاي توقف تجارت دريايي كشورمان، به استثناي محموله‌هاي بشردوستانه مجاز نيز ازسوي همين نهاد مطرح شده و در اطلاعات موجود، تاييد مستقلي براي آن ارايه نشده است.همزمان، ان‌بي‌سي نيوز به نقل از مقام‌هاي امريكايي از كاهش حضور نيروها در پايگاه‌هاي اردن، قطر و كويت و كاهش كاركنان ديپلماتيك امريكا در منطقه، در واكنش به تهديدهاي امنيتي، خبر داده است. اين خبر به معناي خروج كلي ارتش امريكا از خاورميانه نيست؛ همچنين به‌تنهايي نمي‌توان آن را نشانه قطعي انصراف از حمله يا مقدمه حتمي عمليات دانست.
گره امنيت دريايي، بازار نفت و سياست داخلي امريكا
در تنگه هرمز، خبرهاي مربوط به هدف‌گيري شناورها با ادعاهاي واشنگتن درباره وضعيت انتقال نفت همراه شده است. اخيرا نيروي دريايي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي اعلام كرده كه چهار نفتكش را هدف قرار داده و سه شناور ديگر نيز بر اثر برخورد با مين متوقف شده‌اند. در همان روايت آمده كه برخي شناورها تا صبح پنجشنبه در آتش بوده‌اند.ترامپ در مقابل مدعي شده كه حجم انتقال نفت از هرمز از سطح پيش از جنگ فراتر رفته است. خبرنگار الجزيره در كاخ سفيد، با اشاره به روشن‌نبودن منشا داده‌هاي اين ادعا، آن را نوعي فشار سياسي به دليل افزايش قيمت انرژي بر دولت امريكا در آستانه انتخابات بررسي كرده است.به نوشته اين وبگاه ادعاي كنترل كامل آبراه يا افزايش انتقال نفت، بدون داده‌هاي مستقل، تصويري تاييدشده از وضعيت كشتيراني ارايه نمي‌كند.امين ناصر، رييس و مديرعامل شركت آرامكو عربستان نيز از افزايش انتقال نفت از مسير خط لوله شرق-غرب، به عنوان راهي براي دورزدن هرمز، سخن گفته است. بااين‌حال، در متن نقل‌شده از ادعاهاي او، ميان «ظرفيت انتقال» و «حجم واقعي انتقال» تمايز روشني وجود ندارد؛ بنابراين رقم هفت ميليون بشكه در روز را نمي‌توان بدون توضيح بيشتر، معادل صادرات بالفعل از اين مسير دانست.
تلاش براي تنش‌زدايي در غرب آسيا
حملات به زيرساخت‌هاي عربستان، نگراني كشورهاي منطقه از گسترش درگيري را افزايش داده است. جاسم محمد البديوي، دبيركل شوراي همكاري خليج‌فارس در بيانيه‌اي حملات منتسب به حوثي‌ها به فرودگاه بين‌المللي ملك فهد در دمام و ميدان نفتي شيبه را محكوم كرده و بر همبستگي كامل اعضاي شورا با عربستان تاكيد كرده است. اين بيانيه از خسارت به تاسيسات غيرنظامي خبر داده و مجموع تلفات دو حمله را 4 كشته و 10 زخمي اعلام كرده است.همزمان شيخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثاني، نخست‌وزير و وزير امور خارجه قطر، با ماركو روبيو، وزير امور خارجه امريكا گفت‌وگو كرده است. بنا بر گزارش نماينده قطر، تلاش‌ها براي تنش‌زدايي، تضمين آزادي كشتيراني و فراهم‌كردن زمينه توافقي جامع براي پايان جنگ از محورهاي اين تماس بوده است. همزمان، وزارت امور خارجه تركيه از ميزباني هاكان فيدان، وزير امور خارجه اين كشور، از همتايان مصري، سعودي، پاكستاني، بريتانيايي، فرانسوي و آلماني خود در استانبول خبر داده است. اين نشست براي جمعه اول آبان برنامه‌ريزي شده و بنا بر گزارش رويترز، افزون بر مساله فلسطين، وضعيت هرمز، تحولات يمن و راه‌هاي پايان‌دادن به جنگ امريكا و ايران از موضوعات گفت‌وگو خواهد بود.