ارزيابي اثرهاي محتمل سوپر ال نينو بر جنگ روسيه و اوكراين
مهدي زارع
سوپر ال نينو در سا ل‌هاي۲۰۲7-۲۰۲6 مي‌تواند از طريق دماي زمستان، رطوبت خاك، در تحريك نظامي، تقاضاي انرژي، توليد كشاورزي و قيمت جهاني كالاها بر جنگ روسيه و اوكراين اثر بگذارد. با اين حال، اين اثرات غيرمستقيم خواهند بود. ۸ اكتبر ۲۰۲۶، NOAA گزارش داد كه ال نينو در حال تقويت است و احتمالا تا ژانويه-مارس ۲۰۲۷، يك رويداد قوي تا بسيار قوي رخ خواهد داد. سازمان جهاني هواشناسي همچنين انتظار دارد كه اين رويداد تا سال ۲۰۲۷ تشديد شود و بر آب و هواي جهاني اثر بگذارد.
يك زمستان گرم‌تر مي‌تواند دوره‌هاي زمين يخ‌زده را كوتاه كند. اگر با باران يا ذوب برف همراه باشد، مي‌تواند مزارع و جاده‌هاي گل‌آلود ايجاد كند و تانك‌ها، كاميون‌ها، وسايل نقليه تداركاتي و بازيابي توپخانه را محدود كند. يك دوره سردتر و خشك‌تر مي‌تواند با يخ زدن زمين اثر معكوس داشته باشد. يك زمستان گرم و مرطوب ممكن است عمليات تهاجمي را كُند كند، درحالي كه يخ‌زدگي پايدار مي‌تواند تحرك خارج از جاده را بهبود بخشد. هيچ يك از اين پيامدها را نمي‌توان از ال نينو به تنهايي استنباط كرد.
يك زمستان معتدل‌تر مي‌تواند تقاضاي گرمايش در اوكراين و اروپا را كاهش دهد و فشار بر توليد برق، تامين گاز و گرمايش خانگي را كم كند، اما موج‌هاي سرما همچنان مي‌توانند باعث افزايش شديد تقاضا شوند، به‌ويژه اگر زيرساخت‌هاي انرژي آسيب ببينند.
تغييرات در صادرات غلات اوكراين و توليدات كشاورزي روسيه مي‌تواند بر درآمد صادرات، قيمت مواد غذايي داخلي و بازارهاي بين‌المللي مواد غذايي تاثير بگذارد. قيمت انرژي اروپا تحت تاثير آب و هوا، موجودي گاز، دسترسي به LNG، اختلالات زيرساختي، تحريم‌ها و ريسك ژئوپليتيكي قرار دارد. يك زمستان معتدل مي‌تواند تقاضاي گرمايش را كاهش دهد، در حالي كه يك دوره سرما يا اختلال در عرضه مي‌تواند قيمت‌ها را افزايش دهد. تقاضاي كمتر انرژي ممكن است فشار اقتصادي بر حاميان اروپايي اوكراين را كاهش دهد.
در يك زمستان ملايم و مرطوب زمين نرم و جاده‌هاي گلي مي‌توانند وسايل نقليه سنگين و تداركات را محدود كنند. در زمستاني سرد و مداوم، زمين يخ‌زده مي‌تواند حركت خارج از جاده را براي وسايل نقليه سنگين بهبود بخشد و تقاضاي گرمايش و فشار بر شبكه‌هاي برق افزايش يابد. در زمستاني گرم و به دنبال آن خشكسالي بهار يا تابستان كاهش رطوبت خاك مي‌تواند موجب كاهش برخي محصولات شود و بر دسترسي به آب تاثير بگذارد.
قيمت‌هاي پايين‌تر انرژي مي‌تواند به حفظ حمايت از اوكراين ازسوي اروپا كمك كند. در اروپا به طور بالقوه بزرگ‌ترين نگراني زمستاني در مورد امنيت گاز است. يك زمستان معتدل مي‌تواند تقاضاي گرمايش را كاهش داده و به صرفه‌جويي در مصرف گاز كمك كند. درامريكا چشم‌انداز NOAA براي ماه اكتبر به زمستاني عموما گرم‌تر در ايالات‌متحده با شرايط مرطوب‌تر در برخي مناطق اشاره مي‌كند. اين مي‌تواند تقاضاي گرمايش را در برخي مناطق كاهش دهد، اگرچه احتمال وقوع دوره‌هاي سرماي محلي همچنان وجود دارد. براي اروپا، يك زمستان غيرمعمول معتدل مي‌تواند مفيد باشد؛ براي چين، افزايش تقاضاي خنك‌كننده مي‌تواند بخشي از اين مزيت را جبران كند. ال نينو با توسعه خشكسالي، سيل و گرما و كاهش بازده محصول يا آسيب ديدن محصولات كشاورزي، افزايش هزينه‌هاي سوخت و كود، اختلال در حمل‌ونقل و تجارت، افزايش قيمت مواد غذايي و تشديد ناامني غذايي همراه مي‌شود. البته برداشت‌هاي خوب در مناطق ديگر، ذخاير كافي و تجارتِ بدون وقفه مي‌توانند بخشي از زيان‌ها را جبران كنند.
گندم به ويژه به جنگ روسيه و اوكراين مربوط مي‌شود، زيرا روسيه و اوكراين صادركنندگان مهم غلات هستند. ذرت نيز براي خوراك دام و مصارف صنعتي بسيار مهم است. قهوه، كاكائو، شكر و روغن‌هاي گياهي مي‌توانند به خشكسالي منطقه‌اي، باران بيش از حد و گرما حساس باشند. در مورد گوشت، لبنيات و تخم مرغ، خشكسالي مي‌تواند مراتع را كاهش داده و هزينه خوراك را افزايش دهد. تنش گرمايي همچنين مي‌تواند بهره‌وري دام را كاهش دهد. هزينه‌هاي بالاتر ممكن است متعاقبا از طريق قيمت گوشت، شير و تخم‌مرغ به مصرف‌كنندگان برسد.
در اروپا آب و هواي متغير زمستاني احتمال خشكسالي يا سيل در مناطق كشاورزي، هزينه‌هاي بالاتر انرژي، كود و مواد غذايي وارداتي وجود دارد. در چين و شرق آسيا گرما، تغيير بارندگي و تنش آبي منطقه‌اي خطرات برنج و ساير محصولات؛ هزينه‌هاي بالاتر سرمايش و آبياري را موجب مي‌شود. در ايالات‌متحده خشكسالي منطقه‌اي، گرما، بارندگي بيش از حد يا سيل موجب تغييرات در توليد ذرت، سويا و گندم؛ نوسانات قيمت خوراك دام مي‌شود. در روسيه و اوكراين، خشكسالي، گرما يا بارندگي بيش از حد در طول توسعه محصول تغييرات در توليد غلات، درآمد صادراتي و عرضه درياي سياه اثر مي‌گذارد. در استراليا و جنوب شرقي آسيا بارندگي و گرماي متغير منطقه‌اي نوسانات بالقوه عرضه گندم، برنج، شكر و روغن نباتي را موجب مي‌شود. ارزيابي اكتبر 2026 FEWS NET، جنوب آفريقا، بخش‌هايي از شرق آفريقا و بخش‌هايي از امريكاي لاتين و كاراييب را به عنوان مناطق مهم نگران‌كننده برجسته مي‌كند. همچنين اشاره مي‌كند كه رويدادهاي قوي ال‌نينو از نظر تاريخي باعث كاهش يكنواخت در توليد جهاني غلات نشده‌اند. ارزيابي اكتبر كميسيون اروپا برمبناي پيش‌بيني‌هاي OECD نشان مي‌دهد ميانگين افزايش قيمت مواد غذايي تا سه ماهه دوم سال 2027 در مقايسه با سه ماهه سوم سال 2026 تقريبا 11درصد خواهد بود.
شوك آب و هوايي مي‌تواند بر پيامدهاي اقتصادي جنگ اثر افزايشي بگذارد. برداشت ضعيف يا اختلال در حمل و نقل درياي سياه مي‌تواند عرضه گندم و ذرت را كاهش دهد. گاز طبيعي يك ورودي مهم براي كود نيتروژن است. قيمت‌هاي بالاتر گاز مي‌تواند هزينه‌هاي توليد كشاورزي را افزايش دهد. هزينه‌هاي بالاتر گازوييل و سوخت دريايي، هزينه كاشت، برداشت، فرآوري و حمل و نقل مواد غذايي را افزايش مي‌دهد. هزينه‌هاي بالاتر غذا و انرژي خانوار مي‌تواند فشار بر دولت‌ها، به ويژه در كشورهاي وابسته به واردات و كم‌درآمد را افزايش دهد.
ناامني غذايي در كشورهاي وابسته به واردات به ويژه در مواردي كه درآمد كم و ارز ضعيف است، نگران‌كننده است. مهم‌ترين احتمال، شوك تركيبي انرژي-كود-غذاست تا كمبود ساده نفت يا غلات. اروپا ممكن است به طور خاص در معرض نوسانات بازار گاز، چين در معرض خطرات تقاضاي انرژي و كشاورزي و ايالات‌متحده در معرض اختلالات منطقه‌اي در محصولات كشاورزي و آب و هوا قرار گيرند. شديدترين عواقب انساني احتمالا در كشورهاي آسيب‌پذير و وابسته به واردات رخ خواهد داد، نه به طور يكسان در هر سه اقتصاد بزرگ.
بهترين شاخص‌هاي هشدار اوليه، ذخيره‌سازي گاز و دسترسي به LNG در اروپا، قيمت كود، بارندگي و رطوبت خاك در مناطق اصلي توليد محصولات كشاورزي، ذخاير غلات و محدوديت‌هاي صادراتي هستند.