انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا با تغيير مهمي در آرايش سياسي كنگره همراه شده، به‌گونه‌اي كه دموكرات‌ها موفق شدند كنترل مجلس سنا را از جمهوري‌خواهان پس بگيرند. اين تحول در شرايطي رخ داد كه رقابت بر سر مجلس نمايندگان نيز به يكي از محورهاي اصلي تعيين توازن قدرت در واشنگتن تبديل
شده است. براساس گزارش الجزيره، سي‌ان‌ان، آسوشيتدپرس و ان‌بي‌سي، دموكرات‌ها با كسب چهار كرسي خالص، اكثريت سنا را به دست آورده‌اند. اين نتيجه به معناي پايان اكثريت جمهوري‌خواهان در كنگره است؛ مجلسي كه طي نزديك به دو سال گذشته دراختيار حزب دونالد ترامپ قرار داشت.
بازپس‌گيري سنا شكست انحصار جمهوري‌خواهان
دموكرات‌ها براي تصاحب اكثريت سنا به چهار كرسي خالص نياز داشتند. تا لحظه تنظيم اين گزارش و براساس گزارش رسانه‌ها، اين حزب توانسته 54 كرسي را از آن خود كرده و جمهوري‌خواهان صرفا توانستند 44 كرسي را به خود اختصاص دهند. تا لحظه تنظيم اين گزارش در مجلس نمايندگان نيز دموكرات‌ها 220 كرسي را دراختيار گرفتند و جمهوري خواهان 138 كرسي. در اين ميان مهم‌ترين تحولات در رقابت‌هاي سنا در چند ايالت رقم خورد:
نخست: كاروليناي جنوبي بود كه در جريانش اني اندروز، نامزد دموكرات‌ها، موفق شد كرسي جمهوري‌خواهان را تصاحب كند. اين ايالت از سال 1998 تاكنون سناتور دموكرات انتخاب نكرده بود.
دوم: كاروليناي شمالي است كه به واسطه‌اش روي كوپر، فرماندار پيشين اين ايالت، با شكست مايكل واتلي، نامزد جمهوري‌خواه، يك كرسي ديگر را دراختيار دموكرات‌ها قرار داد.
سوم: تگزاس كه در جريان زورآزمايي در ايالت جيمز تالاريكو، نامزد دموكرات در رقابت با كن پكستون، دادستان كل ايالت، به پيروزي رسيد. اين نتيجه در ايالتي اهميت ويژه دارد كه از سال ۱۹۹۴ تاكنون هيچ نامزد دموكراتي در انتخابات سراسري آن پيروز نشده بود.
چهارم: اوهايو كه در آن شرود براون، سناتور پيشين دموكرات، جان هستد، سناتور جمهوري‌خواه را شكست داد و كرسي اين ايالت را به حزب خود بازگرداند.
در آخر: كانزاس كه در جريان اين رقابت آدام هميلتون، نامزد دموكرات توانست راجر مارشال، سناتور جمهوري‌خواه را شكست دهد؛ نتيجه‌اي كه باتوجه به سابقه طولاني برتري جمهوري‌خواهان در اين ايالت قابل توجه است. در كنار اين پيروزي‌ها، دموكرات‌ها توانستند از كرسي‌هاي خود در ايالت‌هايي مانند جورجيا و ويرجينيا نيز دفاع كنند. جان اوسوف در جورجيا بار ديگر به سنا راه يافت و مارك وارنر نيز براي چهارمين دوره متوالي از ويرجينيا انتخاب شد.
مجلس نمايندگان؛ رقابت بر سر اكثريت
در مجلس نمايندگان، تمامي 435 كرسي به راي گذاشته شده است. براي دستيابي به اكثريت، هر حزب به 218 كرسي نياز داشت. پيش از انتخابات، جمهوري‌خواهان با اكثريتي شكننده كنترل مجلس را دراختيار داشتند و دموكرات‌ها براي تغيير اين وضعيت جهت كسب سه كرسي خالص بيشتر خيز برداشتند. سي‌بي‌اس در تازه‌ترين گزارش خود از نتايج انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا اعلام كرد كه حزب دموكرات موفق شده اكثريت مجلس نمايندگان را از جمهوري‌خواهان پس بگيرد. با اين حال براساس برآورد وبگاه «ان‌بي‌سي» و تا لحظه تنظيم اين گزارش، دموكرات‌ها با تصاحب شماري از كرسي‌هاي تحت كنترل جمهوري‌خواهان، حد نصاب لازم براي كنترل مجلس نمايندگان را به دست آورده‌اند؛ هرچند شمار نهايي كرسي‌هاي اين حزب همچنان مشخص نيست و شمارش آرا در حوزه‌هاي رقابتي ادامه دارد.
انتخابات فرمانداري‌ها؛ تغييرات در سطح ايالت‌ها
انتخابات ميان‌دوره‌اي تنها به كنگره محدود نبود. در 36 ايالت نيز انتخابات فرمانداري برگزار شد كه نتايج آن مي‌تواند بر آرايش سياسي ايالت‌ها و رقابت‌هاي ملي تاثيرگذار باشد. يكي از نتايج قابل توجه در جورجيا رقم خورد؛ كيشا لنس باتمز، نامزد دموكرات‌ها و شهردار پيشين آتلانتا، با شكست ريك جكسون جمهوري‌خواه به فرمانداري اين ايالت رسيد. او نخستين زن سياه‌پوستي است كه به مقام فرمانداري يك ايالت در امريكا انتخاب مي‌شود. سي‌ان‌ان با انتشار تحليلي درباره نتايج انتخابات بالاخص آراي سنا نوشت: بازپس‌گيري سنا ازسوي دموكرات‌ها به معناي پايان تسلط جمهوري‌خواهان بر هر سه مركز اصلي قدرت در واشنگتن، يعني كاخ سفيد، مجلس نمايندگان و سناست؛ وضعيتي كه جمهوري‌خواهان پس از انتخابات 2024 به دست آورده بودند. به نوشته اين خبرگزاري، اين تحول چند پيامد مهم براي دولت ترامپ به همراه خواهد داشت:
اول: محدود شدن قدرت قانون‌گذاري دولت: تصويب طرح‌هاي قانوني مستلزم همراهي هر دو مجلس است و اكثريت دموكرات‌ها در سنا مي‌تواند برنامه‌هاي جمهوري‌خواهان را با مانع روبه‌رو كند.
دوم: تغيير موازنه در انتصاب‌ها: سنا در تاييد انتصاب‌هاي مهم رياست‌جمهوري، ازجمله قضات فدرال و مقام‌هاي ارشد دولت، نقش تعيين‌كننده دارد. اكثريت دموكرات‌ها مي‌تواند روند تاييد گزينه‌هاي ترامپ را دشوارتر كند.
سوم: افزايش نظارت كنگره بر دولت: در صورت تصاحب مجلس نمايندگان نيز دموكرات‌ها امكان گسترش تحقيقات و جلسات نظارتي درباره عملكرد دولت را خواهند داشت. در آخر بايد گفت نتايج اعلام شده انتخابات ميان‌دوره‌اي 2026 از تغيير مهمي در موازنه قدرت در واشنگتن حكايت دارد. دموكرات‌ها با بازپس‌گيري سنا، يكي از مهم‌ترين مراكز تصميم‌گيري سياسي و قانون‌گذاري امريكا را از كنترل جمهوري‌خواهان خارج كرده‌اند. پيروزي‌هاي اين حزب در ايالت‌هايي مانند تگزاس، كانزاس و كاروليناي جنوبي نيز نشان مي‌دهد دامنه رقابت‌ها به حوزه‌هايي فراتر از ايالت‌هاي سنتي محل منازعه دو حزب كشيده شده است. با اين حال، تعيين تكليف نهايي مجلس نمايندگان براي ارزيابي كامل ابعاد اين تغيير ضروري است. در صورت تصاحب هر دو مجلس ازسوي دموكرات‌ها، دولت ترامپ در دو سال پاياني دوره رياست‌جمهوري خود با كنگره‌اي تحت كنترل حزب رقيب مواجه خواهد شد؛ وضعيتي كه مي‌تواند مناسبات كاخ سفيد و كنگره را به طور محسوسي تغيير دهد.
پيام سياسي كارزار ميان دوره‌اي
با گذشت دو روز پس از برگزاري انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره امريكا، اهميت اين رقابت‌ها بيش از هر چيز در پيامي است كه راي‌دهندگان به دونالد ترامپ و حزب جمهوري‌خواه فرستاده‌اند؛ انتخاباتي كه در ميانه دوره دوم رياست‌جمهوري ترامپ برگزار شد و بار ديگر نشان داد عملكرد رييس‌جمهور مستقر، وضعيت اقتصادي و پيامدهاي سياست‌هاي داخلي و خارجي دولت تا چه اندازه مي‌تواند بر موازنه سياسي واشنگتن اثر بگذارد. در اين دوره، افزايش هزينه‌هاي زندگي، پيامدهاي تعرفه‌هاي تجاري و جنگ ايران به موضوعاتي محوري در فضاي انتخاباتي تبديل شدند و دموكرات‌ها تلاش كردند نارضايتي از عملكرد دولت را به فرصتي براي تقويت موقعيت خود در كنگره تبديل كنند. با اين حال، اهميت انتخابات امسال تنها به تعداد كرسي‌هايي كه دو حزب به دست آورده‌اند محدود نمي‌شود، بلكه بايد ديد پيام سياسي صندوق‌هاي راي چه تاثيري بر قدرت مانور ترامپ در دو سال باقي‌مانده از رياست‌جمهوري و آرايش سياسي امريكا در آستانه انتخابات ۲۰۲۸ خواهد گذاشت.
اقتصاد و جنگ؛ دو عامل اثرگذار بر ارزيابي عملكرد دولت
در همين راستا نشريه نيويورك تايمز با اشاره به شكست بزرگ دموكرات‌ها نوشت: يكي از مهم‌ترين محورهاي انتخابات امسال، فاصله ميان وعده‌هاي اقتصادي ترامپ و تجربه روزمره بخشي از شهروندان امريكايي بود. رييس‌جمهور امريكا در كارزار انتخاباتي خود بر بهبود وضعيت اقتصادي، كاهش هزينه‌هاي زندگي و تقويت قدرت خريد خانوارها تاكيد كرد، اما افزايش قيمت‌ها و نگراني از پيامدهاي تعرفه‌هاي تجاري، اين پرسش را در ميان راي‌دهندگان مطرح كرد كه آيا سياست‌هاي دولت توانسته به بهبود شرايط معيشتي منجر شود يا خير. گفتني است در كنار مسائل اقتصادي، جنگ ايران نيز به يكي از موضوعات اثرگذار بر فضاي سياسي امريكا تبديل شد. هرچند سياست خارجي معمولا در مقايسه با اقتصاد نقش محدودتري در تصميم انتخاباتي شهروندان دارد، اما زماني كه پيامدهاي يك بحران خارجي به افزايش قيمت سوخت و فشار اقتصادي بر خانوارها منجر شود، اين موضوع از سطح مباحث تخصصي سياست خارجي فراتر مي‌رود و به مساله‌اي روزمره براي راي‌دهندگان تبديل مي‌شود. در چنين فضايي، ترامپ با اين پرسش روبه‌رو بود كه چرا سياست‌هايي كه با وعده بهبود وضعيت اقتصادي دنبال شده‌اند، هنوز نتوانسته‌اند رضايت بخشي از جامعه را جلب كنند. با اين حال، كاهش رضايت از رييس‌جمهور را نبايد معادل افزايش خودكار محبوبيت حزب رقيب دانست. بخشي از راي‌دهندگان ممكن است از تصميم‌هاي ترامپ ناراضي باشند، اما همچنان نسبت به برنامه‌ها و چهره‌هاي دموكرات‌ها ترديد داشته باشند، به همين دليل نتيجه انتخابات را بايد در چارچوبي فراتر از يك همه‌پرسي ساده درباره شخص رييس‌جمهور بررسي كرد، چراكه اين رقابت همزمان آزموني براي سنجش توانايي دموكرات‌ها در ارايه جايگزيني سياسي و اقتصادي نيز بود.
تغيير در نقشه رقابت‌هاي انتخاباتي
همزمان سي‌سي‌ان با انتشار گزارشي آورده است: يكي از تحولات مهم كارزار انتخاباتي امسال، پيروزي دموكرات‌ها در برخي ايالت‌هايي چون تگزاس و كروليناي جنوبي بود كه طي سال‌هاي گذشته از پايگاه‌هاي قابل اتكاي جمهوري‌خواهان محسوب مي‌شدند. همزمان كانزاس و اوهايو ازجمله مناطقي بودند كه رقابت در آنها برخلاف انتظارات اوليه، توجه زيادي را به خود جلب كرد. اين تحول به‌تنهايي به معناي تغيير گرايش سياسي اين ايالت‌ها نيست، اما نشان مي‌دهد نارضايتي از عملكرد دولت مي‌تواند حتي در مناطق سنتي جمهوري‌خواه نيز بر رفتار انتخاباتي اثر بگذارد. به ادعاي برخ ناظران رقابت تگزاس از اين جهت اهميت داشت كه دموكرات‌ها تلاش كردند از شكاف‌هاي موجود در پايگاه راي جمهوري‌خواهان استفاده كنند و اين ايالت را به عرصه‌اي رقابتي تبديل كنند. با اين همه اهميت اين تحولات تنها درنتيجه رقابت‌هاي ايالتي خلاصه نمي‌شود. پيروزي دموكرات‌ها در مناطق محافظه‌كار مي‌تواند بر محاسبات راهبردي اين حزب براي انتخابات رياست‌جمهوري آينده اثر بگذارد. در مقابل، جمهوري‌خواهان نيز ناچارند درباره ميزان وابستگي موفقيت نامزدهاي خود به محبوبيت شخصي ترامپ و توانايي حزب براي حفظ ائتلاف انتخاباتي سال ۲۰۲۴ بازنگري كنند. برخي تحليلگران معتقدند البته رقابتي شدن ايالت‌هاي سنتي جمهوري‌خواه به معناي تغيير قطعي نقشه سياسي امريكا نيست. گرايش حزبي راي‌دهندگان، ساختار انتخاباتي ايالت‌ها و توان تشكيلاتي دو حزب همچنان اهميت دارد. به گزارش سي ان ان، ازسوي ديگر، تجربه انتخابات گذشته نشان داده است كه نظرسنجي‌ها هميشه قادر به پيش‌بيني دقيق رفتار راي‌دهندگان نيستند و گاهي حمايت از دموكرات‌ها را بيش از واقعيت و حمايت از ترامپ را كمتر از ميزان واقعي آن برآورد كرده‌اند. بنابراين، تحليل پيام انتخابات بايد علاوه بر فضاي ملي، تفاوت‌هاي سياسي و اجتماعي ايالت‌ها را نيز درنظر بگيرد.
كنگره جديد؛ محدوديت تازه براي كاخ سفيد؟
همزمان رويترز با انتشار گزارشي نوشت: يكي از مهم‌ترين پيامدهاي سياسي انتخابات ميان‌دوره‌اي و پيروزي دموكرات‌ها، تاثير تركيب جديد كنگره بر توانايي دولت ترامپ براي پيشبرد برنامه‌هايش است. به گفته برخي ناظران در صورت تغيير اكثريت مجلس نمايندگان، دولت با نهادي روبه‌رو خواهد شد كه مي‌تواند روند تصويب لوايح و بودجه‌هاي مورد نظر كاخ سفيد را دشوارتر كند و از ابزارهاي نظارتي خود براي بررسي عملكرد دولت استفاده كند. بي‌دليل نيست كه دونالد ترامپ در واكنش به پيشتازي دموكرات‌ها ادعا كرد كه آماده است نقش «آقاي وتو» را ايفا كند. در چنين شرايطي، موضوعاتي مانند نحوه مديريت جنگ ايران، تصميم‌هاي وزارت دفاع و عملكرد مقام‌هاي ارشد دولت مي‌تواند به محور مناقشه ميان كنگره و كاخ سفيد تبديل شود. دموكرات‌ها در صورت دراختيار گرفتن اكثريت مجلس نمايندگان، امكان بيشتري براي برگزاري جلسات تحقيق و تفحص، احضار مقام‌هاي دولتي و پيگيري پرونده‌هاي جنجالي خواهند داشت، از همين رو، نتيجه انتخابات مي‌تواند فضاي سياسي فعاليت دولت را در دو سال باقي‌مانده از دوره ترامپ تغيير دهد. با اين حال به ادعاي اين خبرگزاري، تغيير اكثريت مجلس نمايندگان به معناي توقف كامل برنامه‌هاي رييس‌جمهور نخواهد بود. ترامپ همچنان از اختيارات اجرايي گسترده‌اي برخوردار است و مي‌تواند در برخي حوزه‌ها بدون همراهي كنگره اقدام كند. گزارش رويترز نيز پيش از انتخابات تاكيد كرده بود كه حتي در صورت پيروزي دموكرات‌ها در يك يا هر دو مجلس، اختيارات اجرايي رييس‌جمهور و حق وتوي او همچنان محدوديت‌هايي جدي براي تغيير سياست‌هاي دولت ايجاد خواهد كرد. وضعيت سنا نيز اما اهميت جداگانه‌اي دارد، چراكه اين مجلس در تاييد مقام‌هاي ارشد دولت، سفيران و قضات فدرال نقش دارد. بنابراين، تركيب سياسي سنا مي‌تواند بر روند انتصاب‌ها و بخشي از دستوركار سياسي كاخ سفيد اثر بگذارد. به همين دليل، پيامدهاي انتخابات براي ترامپ تنها به مجلس نمايندگان محدود نمي‌شود و موازنه قدرت در هر دو مجلس در تعيين دامنه اختيارات دولت اهميت خواهد داشت.
رقابت ۲۰۲۸ از همين حالا آغاز شده است!
به گزارش نيويورك تايمز، نتايج انتخابات ميان‌دوره‌اي، علاوه بر تعيين تركيب كنگره به نفع دموكرات‌ها، فرصتي فراهم كرد تا اين جريان موقعيت خود را پيش از ورود به رقابت رياست‌جمهوري سال ۲۰۲۸ ارزيابي كنند. براي دموكرات‌ها، مساله اصلي اين است كه آيا توانسته‌اند حمايت و آراي گروه‌هايي را كه در انتخابات ۲۰۲۴ به سمت ترامپ گرايش پيدا كردند، حقيقتا به دست آورند يا خير. دموكرات‌ها همچنان با چالش اختلافات درون‌حزبي و نبود توافق بر سر چهره‌اي كه بتواند طيف‌هاي مختلف حزب را گرد هم آورد، روبه‌رو هستند. از اين منظر، حتي موفقيت انتخاباتي نيز به‌تنهايي پاسخگوي همه پرسش‌هاي اين حزب درباره مسير آينده نخواهد بود. آنها بايد مشخص كنند كه آيا توانسته‌اند صرفا از نارضايتي نسبت به ترامپ بهره ببرند يا به بازسازي اعتماد عمومي و ارايه برنامه‌اي مستقل نيز نزديك شده‌اند. با اين همه و به ادعاي اين نشريه براي جمهوري‌خواهان اما پرسش اصلي درباره جايگاه ترامپ در آينده حزب است. رييس‌جمهور امريكا در انتخابات ۲۰۲۴ به يكي از عوامل اصلي بسيج پايگاه راي جمهوري‌خواهان تبديل شد، اما شرايط اقتصادي و پيامدهاي جنگ ايران نشان داد كه حمايت از او در همه رقابت‌ها لزوما مزيت يكساني براي نامزدهاي حزب ايجاد نمي‌كند. جمهوري‌خواهان در ادامه مسير ناچارند ميان حفظ پايگاه وفادار به ترامپ و جلب نظر راي‌دهندگان مستقل و ناراضي تعادل برقرار كنند. بنابراين و براساس متغيرهاي مذكور است كه برخي ناظران بر اين باورند انتخابات ميان‌دوره‌اي ۲۰۲۶ را بايد فراتر از رقابتي براي تقسيم كرسي‌هاي كنگره ارزيابي كرد. اين انتخابات تصويري از ميزان رضايت جامعه امريكا از عملكرد دولت، جايگاه اقتصاد و سياست خارجي در تصميم راي‌دهندگان و توانايي دو حزب براي حفظ يا گسترش پايگاه اجتماعي خود ارايه داد. براي ترامپ، مساله اصلي اكنون چگونگي مواجهه با پيام سياسي صندوق‌هاي راي و پيشبرد برنامه‌هاي دولت در دو سال باقي‌مانده است؛ براي دموكرات‌ها اما چالش اصلي تبديل موقعيت انتخاباتي به قدرت سياسي پايدار خواهد بود. با اين همه، نتيجه انتخابات ميان‌دوره‌اي، هر اندازه بر معادلات واشنگتن اثرگذار باشد، به‌تنهايي سرنوشت رقابت رياست‌جمهوري ۲۰۲۸ را تعيين نمي‌كند؛ رقابتي كه شكل‌گيري آن به عملكرد دولت، تحولات اقتصادي و توانايي هر دو حزب در بازسازي ائتلاف‌هاي انتخاباتي خود وابسته خواهد بود.