زوال ترامپيسم و زمين‌سوخته نتانياهو
دموكرات‌ها با تسلط بر هر دو مجلس كنگره، اكنون اهرم‌هاي نظارتي و بودجه‌اي را دراختيار دارند تا چك سفيدامضاي دولت ترامپ به متحدان راديكال و شاهين‌هاي جنگ‌طلب را باطل كنند. مبتني بر نگاه «استفان والت»، نظريه‌پرداز برجسته روابط بين‌الملل، «هزينه‌هاي راهبردي حمايت بي‌قيد و شرط از رهبران متهور خاورميانه، ديگر با منافع حياتي ايالات‌متحده همپوشاني ندارد.» تاثير متقابل واشنگتن و تل‌آويو در اين مقطع، سناريويي معكوس را رقم مي‌زند. نتانياهو تمام بقاي سياسي خود را روي كارت ترامپ و استراتژي فشار حداكثري قمار كرده بود، اما تضعيف مفرط واشنگتن و انزواي ترامپ در كنگره جديد، پشتوانه بين‌المللي راديكال‌هاي تل‌آويو را فرو ريخت. اين افول ساختاري، دست جريان‌هاي ميانه‌رو و نظامي‌گراي عمل‌گرا مانند گادي آيزنكوت را باز مي‌گذارد تا با درك واقع‌بينانه‌تر از محدوديت‌هاي قدرت امريكا، براي خروج از بن‌بست و كاهش تنش‌هاي منطقه‌اي برنامه‌ريزي كنند. تل‌آويو ديگر نمي‌تواند روي مداخله نظامي بي‌دريغ واشنگتن حساب باز كند و اين واقعيت، ستون فقرات استراتژي بقاي نتانياهو را در هم شكسته است.
خاورميانه در نقطه عطف - در معادله‌اي كه ترسيم شد تلاش براي شانه خالي كردن از هزينه‌هاي جنگ در واشنگتن يك واقعيت غيرقابل كتمان است. در قلب معادلات جديد خاورميانه، سوال اصلي اين است كه سطح تقابل با تهران به كدام سو مي‌رود و آيا واشنگتن و تل‌آويو پس از تغيير نخست‌وزير اسراييل همچنان همسو خواهند بود؟ پاسخ به اين پرسش نيازمند كالبدشكافي واگرايي عميق در هرم قدرت امريكا و بازخواني استراتژي بازيگران اصلي است. دموكرات‌ها در كنگره جديد، راهبرد خود را بر «مهار تنش، ديپلماسي كنترل‌شده و بازآفريني موازنه» استوار كرده‌اند. آنها به روشني دريافته‌اند كه درگيري نظامي با ايران، اقتصاد امريكا را به زانو درآورده و پايگاه راي داخلي را نابود كرده است. كسي در امريكا نمي‌خواهد هزينه جنگ در خاورميانه را بپردازد. ازسوي ديگر، ترامپ شكست‌خورده در داخل، ميان خشم ناشي از ناكامي و ترس از افتادن در باتلاقي عميق‌تر گرفتار شده است. او كه پيش‌تر روياي تغيير معادلات منطقه‌اي را در سر داشت، اكنون خلع سلاح شده اما او تشنه يك دستاورد بزرگ است، اما مهم‌ترين و جذاب‌ترين فاكتور در اين ميان، رويكرد «جي‌دي ونس» (معاون اول رييس‌جمهور امريكا) است. ونس برخلاف نگاه هيجاني ترامپ و فشارهاي لابي‌هاي وابسته به نتانياهو، در جريان انتخابات كنست هوشمندانه فاصله خود را از شخص نتانياهو و ايده جنگ با ايران حفظ كرد. از منظر رئاليسم تهاجمي جان مرشايمر و واقع‌گرايي مهاركننده استفان والت، رفتار ونس دقيقا منطبق بر منافع ملي حياتي امريكاست، چراكه او به خوبي مي‌داند تمركز واشنگتن بر خاورميانه و بلعيده شدن منابع تسليحاتي در تنگه هرمز، تنها به سود چين در زنجيره قدرت جهاني خواهد بود. با روي كار آمدن احتمالي گادي آيزنكوت در تل‌آويو، «همسويي مطلق نظامي» ميان امريكا و اسراييل دچار تركي عميق مي‌شود. آيزنكوت به عنوان يك استراتژيست نظامي، واقف است كه بدون پشتيباني قاطع واشنگتن، ورود به جنگي فرسايشي با ايران خودكشي استراتژيك براي تل‌آويو خواهد بود.
بدين ترتيب، تقاطع استراتژي دموكرات‌ها در مهار هزينه‌ها، نگاه عمل‌گرايانه جي‌دي ونس و واقع‌گرايي اجباري آيزنكوت، ايده «جنگ تمام‌عيار» عليه ايران را از دستور كار خارج كرده و دو طرف را ناچار به پذيرش معادلات جديد ناشي از تاب‌آوري راهبردي تهران مي‌كند.
حفره زماني در تغييرات - در تحليل گذار قدرت، همواره خطرناك‌ترين نقطه‌عطف، «حفره زماني»
(Time Gap) است. نكته حياتي اينجاست كه ميان نتيجه انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره و روي كار آمدن رسمي اكثريت جديد دموكرات‌ها در سنا و مجلس نمايندگان، يك حفره زماني ساختاري وجود دارد. ازسوي ديگر، در تل‌آويو نيز نتانياهو همچنان كرسي نخست‌وزيري انتقالي را در دست دارد و براي بقاي سياسي خود به آب و آتش مي‌زند. اين تقاطع زماني، بسترساز خطرناك‌ترين سناريوهاست. در اين ميان، شخص دونالد ترامپ با اتكا به «دكترين مرد ديوانه» (Madman Theory) تلاش مي‌كند تا پيش از بسته شدن كامل پنجره فرصت و از دست رفتن اهرم‌هاي تامه اجرايي، دست به «قمار بزرگ» بزند. براساس اين نظريه در روابط بين‌الملل، رهبران در بحران‌هاي ژئوپليتيك تلاش مي‌كنند با ارايه چهره‌اي غيرقابل پيش‌بيني، افراطي و آماده براي اقدامات انتحاري، حريف (يا حتي شركاي خود) را به عقب‌نشيني وادار كنند. ترامپ خشمگين از شكست انتخاباتي و تحت فشار لابي‌هاي راديكال، در اين حفره زماني ممكن است تلاش كند با دميدن در آتش تنش‌هاي منطقه‌اي يا چراغ سبز به اقدامات متهورانه نتانياهو در تل‌آويو، معادلات را به‌هم بزند. مرد ديوانه، ترسي درباره استفاده از «بازدارندگي نهايي» ندارد. نتانياهو نيز دقيقا سوار بر همين موج از «مرد ديوانه» واشنگتن بهره مي‌برد تا با ايجاد وضعيت فوق‌العاده در اسراييل و بحران‌آفريني در برابر ايران، از محاكمه قضايي و سقوط محتوم بگريزد. در قمار پاياني در حفره زماني گذار، بيش از آنكه نجات‌بخش باشد، به دليل فرسايش ساختاري واشنگتن و تاب‌آوري اثبات‌شده تهران، قمار بر سر نابودي آخرين بقاياي هژموني رو به امريكا در خاورميانه است. در اين رويارويي، ترامپ همچنان گمان مي‌كند كه ظرف يك بازه زماني كوتاه به موفقيت خواهد رسيد و دقيقا اينجاست كه خاورميانه وارد معادله معماواره بقا و احتمال جنگ بي‌بازگشت مي‌شود.
ورود خاورميانه به نظام چندقطبي- آنچه در تقاطع تحولات پارلماني كنست و زمين‌لرزه انتخاباتي كنگره ايالات‌متحده به وقوع پيوست، گواهي روشن بر بطلان نظامي‌گري فرسايشي در دستگاه فكري رئاليسم ساختاري است. خاورميانه ديگر زمين بازي بي‌چون و چراي چك‌هاي سفيدامضاي واشنگتن و پوپوليسم امنيتي راديكال‌ها نخواهد بود. از يك‌سو، تقابل ميان استراتژي بقاي بنيامين نتانياهو در قالب «زمين‌سوخته» و ائتلاف عمل‌گرايانه ۶۷ كرسي به رهبري گادي آيزنكوت، نشان‌دهنده سقوط محتوم يك دوران از توهمات امنيتي در تل‌آويو است. ازسوي ديگر، افول ساختاري ترامپ در واشنگتن، مقاومت ساختاري و تاب‌آوري اثبات شده ايران در ماتريس جنگ‌هاي فرسايشي و ظهور بازيگراني چون چين با راهبردهاي ژئواكونوميك، وزنه‌هاي سنگيني هستند كه معماري امنيتي منطقه را به سمت توازن قوا سوق داده‌اند. در اين ميان، اگرچه «حفره زماني» و وسوسه اجراي «دكترين مرد ديوانه» توسط ترامپ خشمگين در آستانه واگذاري قدرت، ريسك‌هاي امنيتي مقطعي و خطرناكي را پديد آورده است، اما واقع‌گرايي مهاركننده چهره‌هايي چون جي‌دي ونس در واشنگتن و درك عميق از محدوديت‌هاي قدرت نظامي به صراحت نشان مي‌دهد كه تداوم جنگ فرسايشي، هزينه‌اي گزاف و غيرقابل تحمل براي منافع ملي ايالات‌متحده دارد. درنهايت، خاورميانه در حال عبور از نظم تك‌قطبي پرهزينه به سمت نظمي چندقطبي و ناگزير است. بازيگران منطقه و فرامنطقه به اين سنتز رئاليستي رسيده‌اند كه «قوت حقيقي در پايداري ساختاري و عقلانيت استراتژيك نهفته است نه در قمار روي جنگ‌هاي بي‌بازگشت.» پرونده يكه‌تازي‌هاي راديكال بسته شده و پرده‌ها در حال كنار رفتن براي طلوع عصري تازه براساس موازنه واقعي قدرت است.كارشناس ارشد روابط بين‌الملل