سوگ ايلام، تاوان راه‌هاي ناايمن
بخش قابل‌توجهي از همين مسافت نيز از استانداردهاي فني بزرگراهي بي‌بهره است. اين وضعيت، نه يك شبكه مواصلاتي توسعه‌يافته، بلكه توازن ناپايداري ايجاد كرده است كه در آن، جان مسافران، هزينه ضعف در طراحي و استانداردسازي مسيرها مي‌شود. ثبت ۴۵ نقطه حادثه‌خيز در سال ۱۴۰۴ نشان مي‌دهد كه جاده‌هاي استان نه براي اتصال، بلكه گاهي به عنوان تهديدهايي نهفته در انتظار خطاي انساني يا نقص فني عمل مي‌كنند. محورهاي مواصلاتي جنوب استان، ازجمله همين مسير دشت‌عباس به مورموري، نمودي از كمبودها و نارسايي‌هاي ديرينه شبكه راه و دسترسي در ايلام است؛ كمبودها يك مساله است که كيفيت زندگي و ايمني مردم را تحت‌تاثير قرار داده‌اند. پروژه‌هايي مانند بهسازي محورهاي جنوبي، اتصال استان به شبكه آزادراهي كشور (ازجمله امتداد آزادراه پل زالتامر زچيلات) و تكميل شبكه بزرگراهي كه در اسناد توسعه استان به تفصيل آمده‌اند، ديگر پروژه‌هاي لوكس يا صرفا اقتصادي نيستند؛ اينها پروژه‌هاي نجات و صيانت از جان انسان‌ها به شمار مي‌روند. چهارخطه‌سازي مسيرهاي منتهي به دهلران و ارتقاي محورهاي اصلي، افزون بر تسهيل صادرات و تردد زائران، بايد با هدف بنيادين افزايش ايمني و حفاظت از جان كارگران، عشاير و ديگر شهرونداني دنبال شود كه روزانه از اين راه‌ها استفاده مي‌كنند. ايلام داراي ذخاير زيادي از نفت و گاز است اما اين ثروت بايد در زنجيره ارزش، رفاه عمومي و در ايمني راه‌ها متبلور شود. استفاده از ظرفيت‌هاي مسووليت اجتماعي وزارت نفت و شركت‌هاي تابعه براي ارتقاي ايمني جاده‌ها، نه يك انتخاب، بلكه وظيفه‌اي اخلاقي و اولويتي راهبردي است. نظام برنامه‌ريزي كشور و مديريت توسعه در استان، بيش از هر زمان، نيازمند تغيير پارادايم هستند. بايد از حكمراني واكنشي، كه پس از وقوع حادثه وارد عمل مي‌شود، به حكمراني پيش‌دستانه گذر كرد؛ حكمراني‌اي كه ايمني زيرساخت‌ها و پيشگيري از حوادث را پيش از آنكه جان انسان‌ها به خطر افتد، در اولويت قرار مي‌دهد. اينكه براساس آمارهاي رسمي، در سال ۱۴۰۴ دست‌كم ۱۶۴ جان‌باخته در تصادفات برون‌شهري استان ثبت شده است، زنگ خطري جدي است كه بايد به اراده‌اي فراگير براي ايمن‌سازي راه‌ها تبديل شود. توسعه بدون ايمني، نوعي رشد ناپايدار است كه هزينه‌هاي انساني‌اش هرگز جبران نخواهد شد. ايلام امروز داغدار است، اما اين اندوه نبايد در سوگواري مقطعي خلاصه شود، بلكه بايد اين پارادوكس ديرپاي توسعه را در كانون نقد قرار دهد. استاني كه سالانه پذيراي بيش از ۸ ميليون مسافر است و با ميزباني از حدود ۶۰درصد زائران عتبات عاليات، به گذرگاه پيوند معنوي و ارتباطي يك ملت تبديل شده اما هنوز از اتصال به شبكه آزادراهي كشور محروم است و روياي اتصال ريلي آن سال‌هاست در وعده‌هاي تكراري درجا مي‌زند. نگاه به ايلام نمي‌تواند و نبايد مناسبتي و محدود به تقويم اربعين بماند. ارتقا و استانداردسازي بزرگراه‌ها، حذف نقاط حادثه‌خيز و توسعه زيرساخت‌هاي ريلي و آزادراهي، پيش از آنكه طرح‌هايي عمراني باشند، حق بنيادين شهروندان اين استان براي بهره‌مندي از زيست ايمن هستند. مطالبه‌اي تاريخي كه امروز بايد از سطح جلسات اداري فراتر رود و به اراده‌اي ملي در پايتخت براي پايان دادن به اين عقب‌ماندگي مزمن تبديل شود. راه، بستر تحقق بخشي از ظرفيت‌هاي توسعه است. بدون راه‌هاي ايمن و كارآمد، دستيابي به توسعه‌اي متوازن و پايدار دشوار خواهد بود. جاده‌ها نبايد به عامل تهديد جان شهروندان تبديل شوند. از اين‌رو، تكميل و ايمن‌سازي طرح‌هاي راه‌سازي ضرورتي انكارناپذير براي صيانت از جان مردم و فراهم كردن زمينه بهره‌مندي عادلانه آنان از فرصت‌هاي توسعه در استان است. دانش‌آموخته جامعه‌شناسي