مذاكرات محرمانه
سيد عماد حسيني
محمد بن زايد ابتدا در مراكش و سپس در بريتانيا تحصيل كرد و در سال ۱۹۷۹ از آكادمي نظامي سلطنتي سندهرست فارغالتحصيل شد.
او پس از بازگشت به امارات، فعاليت خود را به عنوان خلبان بالگرد آغاز كرد و به تدريج در سلسلهمراتب نظامي ارتقا يافت؛ مسيري كه بعدها به يكي از پايههاي اصلي نفوذ سياسي او تبديل شد.
نويسنده توضيح ميدهد كه حمله عراق به كويت در سال ۱۹۹۰، آسيبپذيري اميرنشينهاي كوچك خليجفارس در برابر تهديدهاي نظامي منطقهاي را آشكار و اين باور را در محمد بن زايد تقويت كرد كه بقاي امارات متحده عربي به برقراري روابط امنيتي نزديك با ايالات متحده وابسته است.
اين كتاب فاش ميكند كه محمد بن زايد پدرش را متقاعد كرد مبلغ ۴ ميليارد دلار را مستقيما به خزانهداري ايالات متحده منتقل كند تا در تامين هزينههاي عمليات نظامي براي آزادسازي كويت مشاركت داشته باشد. نويسنده اين اقدام را آغاز الگويي طولانيمدت از بهكارگيري ثروت امارات براي تقويت روابط با واشنگتن و جلب حمايت امريكا ميداند.
نويسنده استدلال ميكند كه محمد بن زايد از همان ابتدا دريافته بود منابع مالي عظيم امارات متحده عربي ميتواند براي ايجاد روابط با قدرتهاي بزرگ و دستيابي به اهداف سياسي و امنيتي، فراتر از ظرفيت جمعيتي و نظامي اين كشور به كار گرفته شود.
او جنگ خليجفارس را نمونه اوليه اجراي اين راهبرد ميداند.
اين كتاب توضيح ميدهد كه شيخ زايد سالها در اعتراض به حمايت ايالات متحده از اسراييل، از انجام سفر رسمي به اين كشور خودداري ميكرد؛ در حالي كه محمد بن زايد توانمنديهاي نظامي و فناوري اسراييل را منبعي ارزشمند براي مقابله با تهديدهاي مشترك ميدانست.
او مذاكرات مربوط به خريد ۸۰ فروند جنگنده پيشرفته اف-۱۶ امريكايي به ارزش ۶ ميليارد دلار را هدايت كرد.
سفر رسمي شيخ خليفه به ايالات متحده در سال ۱۹۹۸ نيز براي اعلام اين معامله مورد استفاده قرار گرفت.
اين معامله با مانعي ناشي از سياست امريكا در حفظ برتري كيفي نظامي اسراييل مواجه شد، زيرا جنگندههاي درخواستي امارات از چنان سطح پيشرفتهاي برخوردار بودند كه فروش آنها نگرانيهايي را درباره تاثيرشان بر توازن قواي نظامي در منطقه ايجاد ميكرد.
اين كتاب فاش ميكند كه دولت امريكا مذاكرات محرمانهاي را ميان نمايندگان امارات و اسراييل براي رفع اعتراضهاي طرف اسراييلي به اين توافق تسهيل كرد. به نوشته نويسنده، اين تماسها يكي از مراحل اوليه همكاريهاي امنيتي ميان دو طرف بود كه سالها پيش از عاديسازي رسمي روابط صورت گرفت.
امارات متحده عربي پيشنهاد خريد نرمافزارهاي الكترونيكي اسراييلي براي جنگندههاي خود را مطرح كرد تا تمايلش به همكاري را نشان بدهد و نگرانيهاي اسراييل درباره كاربردهاي احتمالي اين هواپيماها را برطرف كند. نويسنده اين توافق را بهگونهاي توصيف ميكند كه عملا امكان ادغام يكي از تجهيزات حساس اسراييلي در سامانههاي هواپيماهاي امارات را فراهم كرد.
در اين كتاب آمده است كه كنگره امريكا پس از نزديك به دو سال، فروش جنگندهها را تاييد كرد و شركت لاكهيد مارتين نيز اين هواپيماها را تحويل داد. همزمان، اسراييل نرمافزار مورد توافق را فروخت و آن را روي جنگندهها نصب كرد. نويسنده اين معامله را پيشرفتي قابل توجه در روابط امنيتي امارات و اسراييل ميداند.
از ديدگاه نويسنده، اين معامله صرفا به خريد تسليحات امريكايي محدود نميشد، بلكه ابزاري براي ايجاد اعتماد ميان امارات و اسراييل و متقاعد كردن طرف اسراييلي بود كه ابوظبي قصد ندارد برتري نظامي اين كشور را تهديد كند. به اين ترتيب، زمينه براي گسترش همكاريهاي راهبردي ميان دو طرف فراهم شد.
شيخ زايد پس از سفر به لندن در سال ۲۰۰۳، پسرش محمد را به عنوان معاون وليعهد منصوب كرد و سلطان، پسر ارشد خود را از جايگاه جانشيني كنار گذاشت.
اين تصميم، جايگاه برجسته محمد بن زايد را در خاندان حاكم به طور رسمي به رسميت شناخت. همزمان با افزايش نفوذ او بر شوراهاي مسوول پروژههاي نفتي و درآمدهاي حاصل از آنها، دامنه قدرتش از حوزه نظامي و سياست خارجي به مديريت اقتصادي و مالي نيز گسترش يافت.