«اعتماد» گزارش داد
ديپلماسي زير تيغ هياهوي رسانهاي
درحالي كه تلاش ميانجيها براي يافتن راهي براي خروج از بحران حاكم بر خاورميانه ادامه دارد، امريكا و ايران روز سهشنبه و چهارشنبه بار ديگر مواضع يكديگر را هدف قرار دادند. به گزارش رويترز، امريكا به مناطقي در قشم تجاوز كرد و ايران نيز در پاسخ به اين كنش تهاجمي سامانه راداري نظامي امريكا در بحرين و سامانههاي پدافندي پاتريوت و سكوهاي (لانچرهاي) پرتاپ پهپاد و موشك ارتش امريكا در پايگاه عليالسالم كويت را با پهپادهاي انهدامي، هدف قرار داد. تبادل آتش ميان دو بازيگر درحالي انجام شد كه ميانجيها از عمان گرفته تا قطر در تلاش هستند تا به تنشهاي 9ماهه پايان دهند؛ هرچند العربيه روز سهشنبه مدعي شد: فارغ از تداوم تلاشها، پيشرفتي در مسير ديپلماسي حاصل نشده است.رويترز نيز ادعا كرد كه مذاكرات ميان امريكا و ايران به دليل اختلاف بر سر «ترتيب اجراي گامها» متوقف شده است.
تداوم تلاشهاي ديپلماتيك
در شرايطي كه آرايش جنگي منطقه پررنگتر شده و ادعاها درباره حمله پيشدستانه اسراييل به تماميت ارضي كشورمان بالا گرفته، مقامهاي قطر و ايران نشستهايي را با هدف نزديك كردن ديدگاههاي دوطرف و كاهش فاصله ميان پيشنهادهاي مطرحشده براي پايان جنگ برگزار كردند. ماجد الانصاري، سخنگوي دولت قطر در اين باره گفت اين مذاكرات با هدف «نزديك كردن ديدگاهها و كاهش فاصله ميان پيشنهادهاي مطرحشده در ميدان» انجام شد. همزمان عباس عراقچي، وزير امور خارجه كشورمان پس از اسلامآباد به عمان سفر داشت و در ديدار با همتاي عمانياش درباره حفاظت از كريدورهاي دريايي، تضمين تداوم روان كشتيراني و تجارت جهاني و جلوگيري از تشديد تنشهاي نظامي رايزني كرد.ايران و عمان در دو سوي تنگه هرمز قرار دارند؛ آبراهي حياتي كه پيش از آغاز جنگ، حدود يكپنجم نفت و گاز طبيعي مايعشده جهان از آن عبور ميكرد، اما اكنون بخشي از تردد دريايي در آن مختل شده است.عمان پيشتر نيز درباره نحوه كنترل تردد كشتيها در تنگه هرمز با تهران گفتوگوهايي انجام داده بود. در همين راستا، رييس دستگاه ديپلماسي كشورمان با انتشار پيامي در تلگرام اعلام كرد كه با سلطان هيثم بن طارق، پادشاه عمان نيز ديدار كرده و او را در جريان ابتكار ديپلماتيك ايران براي پايان دادن به جنگ قرار داده است. همزمان رافائل گروسی در آغاز نشست شورای حکام که چهارشنبه کلید خورد؛ با استناد به بیانیهاش بار دیگر مدعی شد که این نهاد پادمانی به استثنای نیروگاه هستهای بوشهر، اطلاعاتی از ایران درخصوص وضعیت مواد و تاسیسات هستهای اعلام شده دریافت نکرده و همچنین به هیچ یک از تاسیسات برای فعالیت های راستيآزمایی میدانی دسترسی ندارد. او تاکید کرد که بازگشت به دیپلماسی با هدف حل برنامه هستهای کشورمان ضروری است. ادعاهای گروسی درحالی رسانهای شد که تهران بارها اعلام کرده که گروسی به جای مسائل فنی بر مقولههای سیاسی متمرکز است.
تنش لفظي تهر ان و واشنگتن بالا گرفت
جنگ درحالي وارد مرحلهاي فرسايشي شده كه ترامپ مدعي است احتمالا در صورت توقف حملات ايران و حوثيها از اقداماتي كه واشنگتن آنها را «تحريكآميز» ميداند، از حمله دوباره خودداري كند. اين موضع درحالي اتخاذ شد كه ترامپ روز سهشنبه در ادعايي تازه و در عين حال عجيب مدعي شد كه امريكا گزارشها درباره احتمال برنامهريزي ايران براي انجام حملهاي با استفاده از «بمب كثيف» در واشنگتن را جدي ميگيرد. او اين ادعاها را در واكنش به پرسشي درباره گزارش شبكه سيانان و ارزيابيهاي اطلاعاتي امريكا درباره اين موضوع مطرح كرد. در مقابل سخنگوي وزارت خارجه ايران اين گزارش را بخشي از كارزار امريكا دانست و صراحتا اعلام كرد كه واشنگتن با طرح «اتهامات بياساس» در حال فراهم كردن زمينه رسانهاي براي «اهداف شوم» خود است.همزمان كاظم غريبآبادي، معاون وزير امور خارجه ايران با انتشار پيامي در شبكه اجتماعي ايكس نوشت: ادعاي خبرگزاري سيانان درباره طرح ايران براي استفاده از سلاح شيميايي در واشنگتن، دروغي شرمآور و وارونهسازي تاريخ است.او در ادامه تصريح كرد كه ايران از بزرگترين قربانيان سلاح شيميايي است؛ قربانياني كه با حمايت مدعيان امروز، به ويژه امريكا، هدف اين سلاحهاي غيرانساني قرار گرفتند.غريبآبادي با بيان اينكه حقيقت نبايد قرباني جنگ تبليغاتي شود، افزود: نيويوركتايمز نيز كه طرح حمله به سدهاي ايران را به بهانه نزديكي به تاسيسات ادعايي موشكي مطرح و عاديسازي ميكند، نميتواند خود را از مسووليت پيامدهاي انساني و حقوقي آن مبرا بداند.او در انتها هشدار داد كه هدف قرار دادن زيرساختهاي حياتي غيرنظامي، جنايت جنگي است و عاديسازي و انجام آن بيهزينه نميماند.اين درحالي است كه ماركو روبيو، وزير خارجه و مشاور امنيت ملي امريكا ادعاي رسانههاي كشورش را رد كرده و در پاسخ به سوالهايي درباره گزارشهاي اطلاعاتي مرتبط با تدوين طرحهايي از سوي ايران براي هدف قرار دادن مقامهاي ارشد دولت ترامپ در واشنگتن با استفاده از يك «بمب كثيف» راديواكتيو يا سلاحهاي شيميايي نيز تلاش كرد به شهروندان اين كشور اطمينان خاطر بدهد و درباره اختلالهايي كه موجب توقف پروازها در سراسر امريكا شد، توضيح داد. او با حضور غيرمعمول در برابر خبرنگاران كه با هدف آرام كردن افكار عمومي نگران امريكا انجام شد، تاكيد كرد كه مجموعهاي از اختلالهاي گسترده فناوري كه بر حملونقل هوايي، خدمات بانكي و ارتباطات محرمانه دولتي تاثير گذاشتهاند، ارتباطي با يكديگر ندارند و هيچ نشانهاي از يك حمله سايبري هماهنگ در آنها مشاهده نشده است. پيشتر سيدعباس عراقچي، وزير امور خارجه كشورمان با انتشار پيامي در شبكه اجتماعي ايكس نوشت: «در ۷۲ ساعت گذشته، رسانههاي حامي اسراييل مدعي شدهاند كه ايران در حال توطئه براي استفاده از سلاحهاي شيميايي در واشنگتن است و همزمان در زير سدها پايگاههاي موشكي ميسازد. مزخرف محض!» عراقچي تاكيد كرد: «لطفا دست از اين تبليغات دروغين به سبك جنگ با عراق برداريد؛ بهويژه وقتي ردپاي اسراييل در تمام اين ماجرا آشكار است. هيچكس اين ادعاها را باور نميكند.» همزمان محمدباقر قاليباف هم با اشاره به دروغهاي اخير رسانههاي امريكايي عليه ايران با محوريت شبكه سيانان و روزنامه نيويورك تايمز در حساب كاربري خود در شبكه ايكس به صراحت اعلام كرد كه همان عملياتهاي فريب (پرچم دروغين) و همان جنگطلبيهاي هميشگي، فقط با لوگوهاي جديد! او افزود: اعتبار جناح راست به ته خط رسيده و ديگر خريداري ندارد، به همين دليل عمليات رواني و پيامرساني به سمت «نيويورك تايمز» و «سيانان» تغيير مسير داده است. همزمان نمايندگي ايران در سازمان ملل متحد در نيويورك نيز واكنش نشان داد و در شبكه اجتماعي ايكس نوشت: «اتهامات مضحك اخير روزنامه نيويوركتايمز درباره سدهاي ايران، در كنار روايت ساختگي شبكه سيانان درباره يك «بمب كثيف» ادعايي، بخشي از يك كارزار حسابشده دروغپراكني و انتشار اطلاعات گمراهكننده است كه با هدف زمينهسازي براي تجاوز و ارتكاب جنايات جنگي بيشتر طراحي شده و ايران اين اتهامات بياساس را بهطور قاطع و بهصورت كامل رد ميكند.»
التهاب در تنگهها
همزمان با افزايش تنشهاي لفظي و ميداني، ترامپ بار ديگر ادعا كرد كه محاصره دريايي امريكا عليه ايران ادامه خواهد يافت، زيرا به ادعاي رييسجمهوري امريكا، تهران همچنان در روند كشتيراني در تنگه هرمز اختلال ايجاد ميكند؛ موضوعي كه به يكي از نقاط اختلاف اصلي در مذاكرات تبديل شده است. به نوشته خبرگزاري سيبياس نيوز و رويترز طي ماه جاري حملات به نفتكشها در تنگه هرمز افزايش يافته است. سازمان عمليات تجارت دريايي بريتانيا اعلام كرد خدمه يك نفتكش كه از اين آبراه عبور ميكرد، پس از حملهاي در شمال بندر خصب عمان مفقود شدهاند. همزمان سپاه پاسداران و نيروي دريايي ايران نيز روز سهشنبه اعلام كردند يك كشتي حامل گاز طبيعي مايعشده و دو نفتكش در تنگه هرمز آتش گرفتهاند. اين در حالي است كه ذخاير راهبردي نفت امريكا به پايينترين سطح در چهل و چهارسال اخير رسيد؛ بدين معنا كه موجودي مخازن اين كشور با كاهش 33درصدي از ماه مارس تا به امروز به 276.4ميليون بشكه سقوط كرده است. واشنگتن چالش ديگري نيز دارد. آنگونه كه وال استريت ژورنال با انتشار گزارشي فاش كرد، پنتاگون براي افزايش توليد موشكهاي پاتريوت با مشكل غيرمنتظرهاي مواجه شده؛ كمبود نوع خاصي از الياف به نام «ريون كربنيشده» كه در ساخت رهگيرهاي پيشرفته PAC-3 استفاده ميشود.به نوشته اين نشريه، تنها محصول مورد تاييد براي استفاده در پيشرفتهترين موشكهاي پاتريوت، توسط شركت فرانسوي آريانگروپ توليد و از طريق شركت امريكايي پارك ايرواسپيس تامين ميشود. اين ماده پس از فرآوري در كارخانه پارك در ايالت كانزاس، به شركت التريهريس ارسال تا در ساخت نازل موتورهاي راكتي سوخت جامد موشكهاي پاتريوت مورد استفاده قرار گيرد.پنتاگون اوايل سال جاري از پارك ايرواسپيس خواست عرضه اين ماده را افزايش دهد، اما مشخص شد مشكل اصلي در كارخانه تامينكننده فرانسوي قرار دارد. برايان شور، مديرعامل پارك، در اين باره گفته كه آريانگروپ ظرفيت محدودي دارد و افزايش فشار امريكا براي بالا بردن توليد نيز نتيجهاي نخواهد داشت.
هشدار ايران به بحرين
روياروييها به شكلي خزنده خاورميانه را درگير كرده است. از يك طرف ايران مواضع نظامي امريكا در بحرين و كويت را هدف قرار داده و در سوي ديگر معادلات ميان حوثيها و عربستان پيچيدهتر شده است تا جايي كه اخيرا حوثيها مواضعي را در عربستان هدف قرار داده و بخشهايي از سواحل جنوبي يمن در نزديكي تنگه بابالمندب را به تصرف خود درآوردهاند؛ اقداماتي كه هدف از آن افزايش فشار بر توليدكنندگان نفت منطقه خليجفارس است. در اين ميان بحرين، بازيگري با اقليت سني و اكثريت شيعي، ۶۴ نفر ازجمله روحانيون شيعه را به اتهام همكاري با ايران به حبس ابد محكوم كرد؛ كنشي كه وزارت خارجه ايران روز سهشنبه بدان واكنش نشان داد و آن را محكوم و اتهامات مطرحشده را بياساس دانست. تهران همواره اتهام دخالت در امور داخلي بحرين را رد كرده است.ايران روز يكشنبه طي حملهاي سامانه راداري امريكا در پايگاه الرفاع را هدف قرار داد و آن را واكنشي به اقدامات خصمانه واشنگتن دانست.حسين محبي، سخنگوي سپاه پاسداران در اين باره گفت بحرين مرتكب «سه اشتباه اساسي» شده: «همكاري در تجاوز به ايران، باقي ماندن در حباب امنيتي امريكا و تعرض به حرمت مرجعيت ديني شيعه.» او هشدار داد ادامه اين اقدامات «بقاي بحرين را در نظم امنيتي جديد منطقه به خطر خواهد انداخت.»
موضع تهران سختتر شده است
در ميانه اين روياروييها، نيويوركتايمز با انتشار يادداشتي به نقل از مقامهاي امريكايي و ديگر مقامهاي غربي نوشت كه موضع ايران در مذاكرات پس از انتخابات مياندورهاي امريكا سختتر شده است. يك نماينده امريكايي هشدار داد كه ايران احساس ميكند از نظر راهبردي در موقعيت قدرتمندتري قرار گرفته است.به نوشته اين نشريه تهران شكست سنگين جمهوريخواهان را بهمنزله مخالفت رايدهندگان با نحوه مديريت جنگ ازسوي دونالد ترامپ تلقي ميكند. اين درحالي است كه قاطعيت تهران در تضاد با فضاي حاكم بر واشنگتن قرار دارد؛ جايي كه نتايج انتخابات نگرانيهاي تازهاي درباره اقدامات بعدي ترامپ ايجاد كرده، بالاخص آنكه رييسجمهوري امريكا چهرهاي چون جي دي ونس كه حامي ديپلماسي بود را كنار گذاشت و ميدان را براي شاهينهاي امريكايي هموار كرد.اين نشريه در بخش ديگر يادداشت خود و با اشاره به احتمال حمله پيشدستانه اسراييل نوشت كه مقامهاي امريكايي و اروپايي درباره ميزان جديت ايران براي مذاكره با هدف پايان دادن به جنگ اختلافنظر دارند و نهادهاي اطلاعاتي امريكا و اروپا گفتهاند دولت ايران، باوجود اعتمادبهنفس و جسارت بيشتر، همچنان براي دستيابي به توافق آمادگي دارد؛ مشروط بر اينكه ايالاتمتحده به تهران اجازه دسترسي به ميلياردها دلار از داراييهاي مسدودشدهاش را بدهد.در مقابل، برخي مقامهاي ديگر مدعياند ايران طرحهايي براي تشديد جنگ با هدف بازگرداندن امريكا به ميز مذاكره تدوين كرده است.