اظهارات پاياني جياني اينفانتينو در كنگره ۲۰۲۶ فيفا در ونكوور، آنچه را از مدتها قبل قابل پيشبيني بود، تاييد كرد. او سال آينده براي انتخاب مجدد به عنوان رييس نهاد حاكم بر فوتبال جهان نامزد خواهد شد و انتظار همه حاضران در سالن اين بود كه اينفانتينو بدون رقيب، براي سومين و آخرين دوره كامل رياست خود تا سال ۲۰۳۱ انتخاب شود.
به گزارش روزنامه اعتماد، اينفانتينو در يكي از پستهاي اينستاگرامي خود در ماه آوريل، با لحني خوشبينانه اعلام كرد: «اين مسير ادامه دارد!» در آن زمان، آينده فيفا قطعي و مشخص به نظر ميرسيد، اما اكنون و در آستانه انتخابات ۱۸ مارس، رقابتكنندگاني جدي و باتجربه براي تصاحب مهمترين كرسي فوتبال جهان وارد ميدان شدهاند. فيليپ ديالو، رييس فدراسيون فوتبال فرانسه، اين هفته به يكي از چهرههاي اصلي جريان تغييرخواه تبديل شده و يوفا نيز از او به عنوان نامزدي توانمند براي رقابت در انتخابات حمايت كرده است. كوزو تاشيما، رييس افتخاري فدراسيون فوتبال ژاپن، ديگر نامزدي است كه اميدوار است به قدرتمندترين جايگاه مديريتي فوتبال جهان دست پيدا كند.نقش محوري اينفانتينو در تلاشها براي فروش ۲۱درصد از سهام بخش تجاري و اجرايي فيفا به يك صندوق سرمايهگذاري، در هفتههاي پس از جام جهاني تابستان امسال، هنوز فراموش نشده است. اكنون او براي حفظ قدرت با چالشي جدي روبهرو شده است. انتخابات رياست فيفا كه چهار ماه ديگر برگزار ميشود، مشخص خواهد كرد كه اين اتفاقات تا چه اندازه به موقعيت او آسيب زدهاند.
رياست فيفا هر چند وقت يكبار تغيير ميكند؟
تغيير رييس فيفا اتفاقي نسبتا نادر بوده است. از زمان انتخاب نخستين رييس اين نهاد، روبر گورين، روزنامهنگار فرانسوي در سال ۱۹۰۴، افراد زيادي رياست فيفا را برعهده نگرفتهاند. اينفانتينو تنها نهمين فردي است كه به اين جايگاه روزبهروز قدرتمندتر دست پيدا كرده و از دهه ۱۹۷۰ تاكنون نيز تنها سومين رييس فيفا محسوب ميشود. پيش از او، ژائو هاوهلانژ و سپ بلاتر در مجموع بيش از ۴۰ سال اين سمت را دراختيار داشتند. سقوط بلاتر در پي موجي از اتهامات فساد، زمينهساز محدود شدن دوره رياست فيفا در سال ۲۰۱۶ شد. بلاتر ازسوي كميته اخلاق خود فيفا به دليل رفتار غيراخلاقي مجرم شناخته شده بود. در همان سال، اين نهاد محدوديت ۱۲ سال و سه دوره رياست را تصويب كرد؛ همزمان جياني اينفانتينو، دبيركل پيشين يوفا، با برنامههايي بلندپروازانه جانشين بلاتر شد.
اينفانتينو توانسته است با استدلالي حقوقي از محدوديت تعيينشده عبور كند. او معتقد است نخستين دوره سهساله رياستش نبايد در محاسبه سقف ۱۲ سال و سه دوره لحاظ شود. به اين ترتيب، در صورت انتخاب مجدد در بهار آينده، ميتواند مجموع دوران رياست خود را به ۱۵ سال برساند. انتخابات رياست فيفا هر چهار سال يكبار برگزار ميشود و محل برگزاري آن كنگرهاي است كه پس از جام جهاني مردان تشكيل ميشود. انتخابات در سالهاي ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ برگزار شد، اما در هيچيك از اين دو دوره نيازي به رايگيري از فدراسيونهاي عضو وجود نداشت. اين موضوع نشاندهنده ميزان حمايت معمول از اينفانتينو بود.
در هر دو دوره، انتخاب مجدد او بدون رقيب و از طريق تشويق و تاييد جمعي انجام شد؛ روشي كه بدون نياز به رايگيري، چهار سال ديگر رياست فيفا را دراختيار اينفانتينو قرار داد. براي مشاهده آخرينباري كه فرآيند دموكراتيك فيفا با يك رايگيري واقعي همراه بود، بايد به سال ۲۰۱۶ بازگرديم.
در آن سال، اينفانتينو نخستين پيروزي خود را به دست آورد و در كنگره فوقالعاده فيفا در زوريخ، با كنار زدن چهار نامزد ديگر، جانشين بلاتر شد. اينفانتينو پس از آنكه ميشل پلاتيني به دليل اتهامات مربوط به فساد از رقابتهاي انتخاباتي كنار گذاشته شد، نامزدي خود را براي رياست فيفا اعلام كرد. او در انتخابات با شاهزاده علي بن حسين، شيخ سلمان بنابراهيم آلخليفه، ژروم شامپاين و توكيو سكسواله رقابت كرد. در نهايت، اينفانتينو توانست در دور دوم رايگيري، شيخ سلمان را كه در ابتدا نامزد اصلي پيروزي محسوب ميشد، شكست بدهد و آراي لازم را به دست آورد. شيخ سلمان اكنون نايبرييس فيفا و عضو شوراي اين نهاد است.
تا پيش از اتفاقات تابستان امسال و آسيب جدي كه به اعتبار فيفا وارد شد، رياست اين نهاد به جايگاهي با قدرتي تقريبا بيرقيب تبديل شده بود.
انتخابات رياست فيفا چگونه برگزار ميشود؟
فرآيند انتخابات رياست فيفا عملا يك سال طول ميكشد و از يك كنگره تا كنگره بعدي ادامه دارد. افرادي كه قصد نامزدي دارند، بايد در دو سال از پنج سال گذشته، نقشي فعال در فوتبال داشته باشند و بتوانند از بررسي صلاحيت انجام شده توسط يكي از كميتههاي فيفا عبور كنند.
با اين حال، مهمترين شرط اين است كه نامزدها پيش از مهلت تعيين شده، يعني ۱۸ نوامبر امسال، حمايت دستكم پنج فدراسيون عضو فيفا را به دست آورده باشند.
اين موضوع براي اينفانتينو هيچگاه مشكلي ايجاد نكرده و براي ديالو نيز مانعي وجود نداشته است. او پس از نشست روز دوشنبه يوفا به رياست الكساندر چفرين، به عنوان نامزد موردحمايت اروپا وارد رقابت خواهد شد. تاشيما نيز روز چهارشنبه تاييد كرد كه حمايتهاي لازم را براي نامزدي به دست آورده است. جلب حمايت پنج فدراسيون عضو، راه را براي ورود يك نامزد به انتخابات باز ميكند، اما در واقعيت، براي كنار زدن اينفانتينو به حمايت بسيار بيشتري نياز خواهد بود. طبق اساسنامه فيفا، هر يك از ۲۱۱ فدراسيون عضو اين نهاد يك راي برابر دارند و نامزدي كه بتواند ۱۰۶ راي به دست آورد، برنده انتخابات خواهد شد.
در مقطعي و در اوج بحران تابستاني فيفا، به نظر ميرسيد يوفا با ۵۵ راي، كنفدراسيون فوتبال آسيا (AFC) با ۴۶ راي و كنفدراسيون فوتبال امريكاي شمالي، مركزي و حوزه كاراييب (كونكاكاف) با ۳۵ راي، قدرت كافي براي كنار زدن اينفانتينو را دراختيار دارند. با اين حال، جبهه مخالفان خيلي زود دچار اختلاف و چنددستگي شد.
در ماههاي اخير، شمار زيادي از كشورهاي عضو اين كنفدراسيونها حمايت خود را از اينفانتينو اعلام كردهاند؛ البته اين حمايتها پيش از آن صورت گرفت كه ديالو و تاشيما بهطور رسمي وارد رقابت انتخاباتي شوند. انتخابات رياست فيفا معمولا با جمعآوري حمايت فدراسيونهاي عضو كنفدراسيونهاي مختلف به پيروزي ميرسد، اما در فرآيند رايگيري محرمانه، هيچگونه رايدادن بلوكي يا هماهنگشدهاي وجود ندارد.
براي مثال، در سال ۲۰۱۶ شيخ سلمان بهصورت علني از حمايت كنفدراسيونهاي آسيا و آفريقا برخوردار بود؛ حمايتي كه از نظر تئوري ميتوانست بيش از ۱۰۰ راي را براي او به همراه داشته باشد. با اين حال، تعداد آراي واقعي او از ۸۸ راي فراتر نرفت. در انتخاباتي كه بيش از دو نامزد دارد، مانند رقابت پيش رو، در دور نخست كسب اكثريت دوسوم آرا ضروري است. در صورت محقق نشدن اين ميزان، دورهاي بعدي رايگيري برگزار ميشود تا تعداد نامزدها كاهش پيدا كند و درنهايت يك نفر به پيروزي برسد.اينفانتينو در انتخابات سال ۲۰۱۶ به دو دور رايگيري نياز داشت تا درنهايت با كسب ۱۱۵ راي به رياست فيفا برسد. نكته ديگري كه بايد به آن توجه كرد اين است كه در شرايط فعلي، تنها ۲۱۰ فدراسيون عضو در انتخابات شركت خواهند كرد. فيفا در ماه ژوئن فدراسيون فوتبال نپال را به دليل «نقض آشكار اساسنامه فيفا در ارتباط با دخالت يك طرف ثالث» تعليق كرد. اين مجازات باعث شد تمام حقوق رايگيري اين فدراسيون بهطور نامحدود از آن سلب شود.البته اين وضعيت ممكن است تا ماه مارس تغيير كند؛ مشروط بر اينكه نپال بتواند فيفا را متقاعد كند كه اكنون قوانين و مقررات اين نهاد را رعايت ميكند.
انتخابات بعدي رياست فيفا
چه زماني برگزار ميشود؟
در كنگره سال ۲۰۲۶ فيفا كه در ماه آوريل برگزار شد، بهطور رسمي اعلام شد كه انتخابات رياست اين نهاد در سال ۲۰۲۷، روز ۱۸ مارس در مراكش برگزار خواهد شد. اين انتخابات مشخص ميكند چه كسي هدايت فيفا را در آستانه جام جهاني صدمين سالگرد تاسيس اين نهاد برعهده خواهد داشت؛ رقابتهايي كه قرار است در سال ۲۰۳۰ و به ميزباني مشترك شش كشور در سه قاره برگزار شود.
انتخاب مراكش به عنوان محل برگزاري انتخابات، براي اين كشور اهميت ويژهاي دارد، چراكه مراكشيها اميدوارند ميزباني ديدار فينال جام جهاني ۲۰۳۰ را از اسپانيا، يكي از كشورهاي ميزبان و قهرمان فعلي جهان، بگيرند. برگزاري كنگره فيفا در قاره آفريقا همچنين تكرار اتفاقي است كه در سال ۲۰۲۳ رخ داد. در آن سال، اينفانتينو در كنگرهاي كه در كيگالي، پايتخت رواندا برگزار شد، با رايگيري از طريق تشويق و تاييد جمعي، رسما براي يك دوره ديگر در سمت خود ابقا شد.