مشاهدات « اعتماد » از وضعيت دانشگاههاي خواجه نصير و صنعتي شريف
سكوت به سبك اعتراض
گروه اجتماعي
ديروز اغلب دانشگاههاي شهر تهران كه از آغاز هفته و همزمان با شروع دومين ترم تحصيلي سال جاري، به صحنه اعتراضات دانشجويي تبديل شده بود، فضاي نسبتا آرامي داشتند و به نظر ميرسيد كه اخطار روز سهشنبه دادستاني درباره ضرورت برخورد تنبيهي با ساختارشكنيها در تجمعات دانشجويي، دليل اصلي سكوت ديروز اغلب دانشگاههاي شهر تهران باشد . البته تا بعد از ظهر، اخباري درباره تجمعاتي كوچك و گاه پرتنش در دانشگاههاي هنر و سوره منتشر شد ولي مشاهدات «اعتماد » از دانشگاههاي صنعتي شريف، خواجه نصير، تهران، اميركبير كه از ابتداي هفته، جو پرتنش و اعتراضات منجر به درگيريهاي شديد داشتند، نشان داد كه در اين دانشگاهها خبري از تجمع اعتراضي نبود و دانشجويان اين دانشگاهها هم ميگفتند كه تردد، فقط براي حضور در كلاس درس است .
از ابتداي اين هفته و در روزهاي قبل چه اتفاقي افتاد؟
روز شنبه و با آغاز كلاسهاي حضوري دومين ترم تحصيلي دانشگاهها، جمعي از دانشجويان در بعضي دانشگاههاي شهر تهران و مشهد، براي برگزاري مراسم سوگواري به ياد جانباختگان ناآراميهاي دي ماه اقدام كردند و شعارهاي تندي هم سر دادند كه اين شعارها، تعدادي از دانشجويان عضو بسيج دانشگاه را به واكنش واداشت و دو طرف با يكديگر درگير شدند . روزهاي يكشنبه و دوشنبه، هم تجمعات اعتراضي و درگيري خشونتآميز دانشجويان معترض و بسيجي در دانشگاهها و رفتارهاي ناهنجار ادامه داشت و هم به تعداد دانشگاههاي محل برپايي تجمعات اعتراضي اضافه شد و دامنه اعتراضات در دانشگاههاي الزهرا، سوره، علم و صنعت، اميركبير،شهيد بهشتي،تربيت مدرس، تهران، صنعتي شريف، خواجه نصير، صنعتي اصفهان، فردوسي مشهد گسترش داشت . روز يك شنبه، براي اولينبار در 4 دهه اخير، مسوولان دانشگاه تهران براي برگزاري دو تجمع اعتراضي دانشجويان در محوطه دانشگاه مجوز دادند و روز بعد از برگزاري اين تجمعات، معاون دانشگاه تهران اعلام كرد كه اين تجمعات با وجود آنكه منجر به درگيري و سردادن شعارهاي تند شده ولي به هر حال به محوطه دانشگاه محدود بوده است .
روز دوشنبه اما براي اغلب دانشگاههاي محل اعتراض، يك نقطه پايان جدي محسوب شد اگرچه كه در اين روز هم مثل روزهاي قبل، تجمعات اعتراضي همراه با شعارهاي تند و رفتارهاي خشونتآميز در دانشگاهها ادامه داشت . روز دوشنبه در دانشگاه صنعتي شريف، تعدادي از دانشجويان معترض و بسيجي، به دليل رفتارهاي ساختارشكنانه در تجمعات روزهاي شنبه و يك شنبه، پيامك ممنوعالورودي دريافت كردند و اجازه ورود به محوطه دانشگاه و كلاس درس نداشتند . رياست دانشگاه هم، به جمع دانشجويان آمد و بابت برپايي تجمع غيرقانوني و فاقد مجوز، به هردو سوي اعتراضات اخطار داد و اعلام كرد كه دادستاني گفته كه به تجمعات اعتراضي دانشگاهها ورود ميكند كه در اينصورت، مسوولان دانشگاه قادر به صيانت از دانشجويان نخواهند بود . همزمان، دانشگاه امير كبير هم با صدور بيانيهاي از رسيدگي به تخلفات انضباطي تمام دانشجويان هنجارشكن در تجمعات روزهاي شنبه و يكشنبه خبر داد . روز سهشنبه دانشگاه تهران هم با صدور بيانيهاي، از هنجارشكني دانشجويان انتقاد كرد و از برخورد با تخلفات دانشجويي خبر داد. در اين روز كه بايد روز پاياني تجمعات گسترده محسوب شود، هم اعتراضات دانشجويي ادامه داشت و تعداد معترضان و تعداد دانشگاههاي محل اعتراض هم افزايش يافت . تجمعات در بعضي دانشگاهها و از جمله در دانشكده مهندسي مكانيك خواجه نصير به خشونت كشيده شد و يكي از دانشجويان هم براي چند ساعت بازداشت شد . در دانشگاه الزهرا و تهران، سختگيري بيشتري براي ورود دانشجويان و كنترل مدارك تحصيلي و هويتي دانشجويان انجام شد و در دانشگاه صنعتي شريف هم تجمعي آرام اما بدون خشونت و درگيري و با حفظ فاصله فيزيكي بين گروههاي معترض برگزار شد . در حالي كه اخباري هم از مجازي شدن كلاسهاي درس دانشگاه خوارزمي، آزاد استان البرز، علم و فرهنگ شنيده ميشد، اعلام شد كه در دانشگاه شيراز هم تردد دانشجويان با محدوديت مواجه شده است .
دانشجوياني كه در تجمعات اعتراضي حضور داشتند چه ميگويند ؟
در مشاهدات ميداني و صحبت « اعتماد » با چند تن از دانشجويان دانشگاههاي خواجه نصير و صنعتي شريف، معلوم شد كه اين دو دانشگاه، ديروز را بدون هيچ تنش و اعتراضي آغاز كردهاند ضمن آنكه دانشجويان با شنيدههايي از دوستانشان در دانشگاههاي اميركبير و تهران هم، گفتند كه اين دانشگاهها هم هيچ تجمع اعتراضي نداشتند .
طبق آنچه ظهر ديروز خبرنگار « اعتماد »از محوطه بيروني دانشگاه صنعتي شريف مشاهده كرد، در حياط مشرف به خيابان آزادي و نزديك به سردر اصلي دانشگاه، هيچ نشانهاي از تجمع نبود و تردد دانشجويان و مراجعان دانشگاه از گيتهاي ورودي هم، البته با نظارت مسوولان حراست بر اوراق هويتي وروديها انجام ميشد . ظهر ديروز، يكي از دانشجويان دانشگاه صنعتي شريف كه بعد از پايان كلاس درس، كمي دورتر از گيت حراست و بازرسي دانشگاه، در خيابان «آزادي » در انتظار تاكسي بود، به خبرنگار « اعتماد » گفت كه از شامگاه سهشنبه تا صبح چهارشنبه، هيچ فراخواني براي تجمع اعتراضي در فضاي مجازي منتسب به دانشگاه نديده و كلاسهاي درس هم البته با جمعيتي خيلي كمتر نسبت به ايام عادي، برگزار شده است . اين دانشجو، تنها فردي بود كه حاضر شد با « اعتماد » صحبت كند و حداقل، 15 دانشجو در حال ورود يا خروج، هيچ تمايلي به صحبت درباره تجمعات اعتراضي روزهاي اخير دانشگاه صنعتي شريف نداشتند . همين دانشجو هم، در توضيح آنچه از ابتداي هفته در تجمعات اعتراضي دانشگاه شاهد بود، گفت كه دانشجويان معترض قصد داشتند اعتراضات را تا نزديك خيابان آزادي و سر در دانشگاه بكشانند و دانشجويان بسيجي هم از كشيده شدن اعتراض تا نزديك خيابان اصلي جلوگيري ميكردند و در توجيه مخالفتشان با اين خواست معترضان، ميگفتند كه آزادي، نماد دانشگاه صنعتي شريف است و اعتراضات، بايد محدود به محوطه داخلي دانشگاه و دور از ورودي اصلي باشد و همين تقابل، منجر به برخوردهاي خشونتآميز و درگيري بين دو طرف اعتراضات شد . اين دانشجو همچنين شاهد بود كه در تجمعات اعتراضي روزهاي شنبه و يكشنبه و دوشنبه در اين دانشگاه، به محض درگيري فيزيكي، استادان دانشگاه كه كمي دورتر از دانشجويان، ناظر تجمعات بودند، براي جدا كردن و برقراري آشتي بين طرفين اعتراض، ميانجيگري ميكردند ولي در شعارها، با هيچ گروه از دو سمت اعتراض همراه نشدند . اين دانشجو معتقد بود كه اين تجمع به هيچ نتيجهاي منجر نميشد و با وجود آنكه طرفين اعتراض، ناراضي بودند، ولي بيان خواستهها اشتباه بود و شعارهاي بيربطي سر داده شد و تعصبات بيربطي در اين اعتراضات خرج شد . اين دانشجو كه با رتبه دو رقمي در رشته فيزيك دانشگاه صنعتي شريف مشغول تحصيل است، گفت كه قصد ماندن در ايران ندارد و ميخواهد براي مهاجرت اقدام كند چون بودن در ايران، نميصرفد و در جواب « اعتماد » بابت چشمانداز آينده گفت: « نميدانم . واقعا نميدانم. شرايط روحي خودم اصلا خوب نيست و واقعا نميدانم در جواب شما چه بايد بگويم . »
پيش از ظهر ديروز چند نفر از دانشجويان دانشكده مهندسي مكانيك و علم مواد دانشگاه خواجه نصير هم در گفتوگو با « اعتماد » مشاهدات خود در تجمعات اعتراضي روزهاي شنبه تا سهشنبه اين دانشگاه را تعريف كردند . به گفته اين دانشجويان، صفحه مجازي اطلاعرساني اين دانشگاه، از ابتداي هفته دو فراخوان براي تجمع دانشجويي داده بود كه يكي، روز يك شنبه و در دانشكده برق و كامپيوتر و ديگري، روزسهشنبه و در دانشكده مهندسي مكانيك و علم مواد برگزار شد . دانشگاه خواجه نصير، برخلاف اغلب دانشگاههاي بزرگ، يك پرديس پيوسته نيست بلكه دانشكدههاي مختلف اين دانشگاه، در سطح شهر پراكنده است . به عنوان مثال، دانشكده نقشه كشي و عمران، كمي بالاتر از ميدان ونك، دانشكده مهندسي مكانيك و علم مواد در خيابان ملاصدرا و دانشكده برق و كامپيوتر، زير پل سيدخندان است . به گفته اين دانشجويان، تجمع اعتراضي در دانشكده برق كه روز يكشنبه برگزار شد يك تجمع اعتراضي منجر به درگيري بود اما به دنبال اين تجمع، رياست دانشگاه در يك پيام سراسري اعلام كرد كه تا اطلاع ثانوي، هيچ دانشجويي از ساير دانشكدهها حق ورود به دانشكده غير از محل تحصيل خود را ندارد ولي اين دانشجويان ميگفتند كه اين دستور رياست، فقط براي دانشجويان معترض اجرا شد به گونهاي كه كارت دانشجويي تمام دانشجويان، كنترل ميشد و در صورتي كه دانشجو، از دانشكده غير از مهندسي مكانيك بود اجازه ورود به محوطه را نداشت. اين دانشجويان به « اعتماد » گفتند كه در اين تجمعات، استادان دانشگاه هيچ حمايتي از معترضان و طرفين درگيري نداشتند چون بعضي استادان، از وابستگان دولت هستند و بعضي ديگر هم، تفكراتي مغاير با عقايد دانشجويان معترض داشتند و بنابراين، فقط دورتر از جمعيت معترض، مشغول نظاره رفتار معترضان و طرفين درگيري بودند .اين دانشجويان به « اعتماد » گفتند كه روز سهشنبه و به محض آغاز درگيري و افزايش تنش و خشونت بين طرفين اعتراض و در حالي كه رفتارهاي خشونتآميز، از ساختمان اصلي دانشكده به محوطه بيروني و تا نزديك نردهكشيهاي حياط رسيد، كل خياباني كه دانشكده مهندسي مكانيك در آن واقع شده، توسط نيروي انتظامي و پليس راهنمايي رانندگي بسته و تردد مردم عادي در اين خيابان بهطور كامل ممنوع شد ولي با اين حال بعضي رهگذران عادي، روبهروي نردهكشيهاي ساختمان دانشكده، مشغول تماشاي اعتراضات بودند در حالي كه هيچ كدام از ماموران انتظامي هم تا پايان درگيري معترضان، وارد محوطه دانشكده نشدند . يكي از دانشجويان درتوضيح دليل درگيري دانشجويان بسيجي با دانشجويان معترض، به «اعتماد » گفت: «دانشجويان بسيجي ميگويند حالا كه ما در جنگ با اسراييل هستيم، اين رفتارهاي شما و اين شعارهاي شما به معناي حمايت از اسراييل است . ما هم در جوابشان ميگوييم كه ما طرفدار اسراييل نيستيم بلكه فقط طرفدار آزادي هستيم و خواستار واقعيتهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي هستيم . »
اين دانشجويان ميگفتند كه روز چهارشنبه كلاسهاي درس برقرار بوده ولي دانشجويان در اقدامي خودجوش، از حضور در كلاس درس خودداري كردهاند و كلاسهاي درس با كمترين جمعيت برگزار شده است . طبق گفته اين دانشجويان، فعلا رياست دانشگاه هيچ تصميمي براي مجازي شدن كلاسها نداشته ولي تعداد زيادي از خانوادههاي دانشجويان در فضاي مجازي خواستار غير حضوري شدن كلاسهاي درس هستند و هر روز كه فرزندانشان راهي دانشگاه ميشوند، نگرانند كه ممكن است چه اتفاقي در جريان تجمعات اعتراضي برايشان رخ دهد.اين دانشجويان، با رتبههاي سه رقمي در دانشگاه صنعتي خواجهنصير پذيرفته شده و ورودي سال تحصيلي 1404 بودند؛ جواناني 19ساله كه بايد در اين سن، با اميد به فردايي روشن براي آينده تصميم ميگرفتند ولي در عوض، به « اعتماد » گفتند كه قصد مهاجرت دارند . اين جوانان ضمن آنكه گفتند كه در تجمعات اعتراضي روزهاي اخير دانشكدههاي برق و مكانيك دانشگاه خواجه نصير، حتي رتبههاي تك رقمي هم حضور داشتند، در جواب « اعتماد » كه اگر اين كشور از نخبهها خالي شود چه كسي بايد ويرانيهايش را ترميم كند، گفتند: « اينجا هيچ بستري براي پيشرفت نيست . ما بايد به جايي برويم كه زمينه پيشرفت فراهم باشد . هيچ نشانهاي از قدرشناسي نيست . بنابراين، ما، چه نخبه باشيم و چه عاليترين مدارك تحصيلي را هم داشته باشيم، تفاوتي در سرنوشتمان ندارد چون نياز اين كشور، مهارت نيست . در حالي كه خواستههاي مردم، خيلي ساده است . ما نيازمند هوا و غذاي با كيفيت هستيم ولي هيچ كدام از اين نيازها جواب نميگيرد چون در تمام مراحل توليد و تامين اين نيازها با هزاران رانت و دستهاي پنهان مواجهيم كه سودآوري گزاف در اين روند، مانع از ايجاد كيفيت ميشود . شايستهسالاري نيست. البته استادان ما افراد با سوادي هستند و معمولا، كتابهاي خودشان را تدريس ميكنند ولي آنچه در كلاس درس ياد ميگيريم، در بازار كار، نه خواهان دارد و نه به درد ميخورد در حالي كه آنچه ما در اين كلاسها ميآموزيم در ساير كشورها و به خصوص در آلمان و سوئد و ژاپن كه به صنعت بها ميدهند، بسيار پر طرفدار است . »
اين دانشجويان، با قطعيت ميگفتند اصلاحات صوري و ظاهري دواي چنين شرايطي نيست چون مشكلات، بسيار ريشهايتر از آن است كه با اصلاحات كوچك و كم عمق برطرف شود .